Thứ năm, 06/05/2021, 16:16 PM
  • Click để copy

Ai là người Việt Nam đầu tiên tới Hoa Kỳ?

Xuất phát từ một người đi tìm vàng ở California, ông đã trở thành ký giả người Việt Nam đầu tiên trên đất Mỹ. Ông là Trần Trọng Khiêm, người làng Xuân Lũng, Phú Thọ.

Tìm vàng nới xứ người bất ngờ thành người đầu tiên đến Hòa Kỳ

Thời vua Minh Mạng, Trần Trọng Khiêm ( sinh năm 1821) là con của một gia đình danh gia vọng tộc ở phủ Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Dù sống trong vinh hoa phú quý từ nhỏ nhưng trong người ông lúc nào cũng sẵn máu phiêu lưu. Khi ông 21 tuổi, vợ ông bị một viên chánh tổng âm mưu làm n.h.ụ.c rồi qua đời. Sau khi tiễn tên chánh tổng về với thiên đàng để rửa sạch sự trong sáng cho vợ, ông chuyển xuống Phố Hiến (Hưng Yên), xin làm việc trong một tàu buôn ngoại quốc và bắt đầu bôn ba khắp năm châu bốn bể.

Trong khoảng 12 năm từ 1842 đến 1854, Trần Trọng Khiêm đã đi qua nhiều vùng đất từ Hương Cảng đến Anh Cát Lợi, Hoà Lan, Pháp Lan Tây. Nhờ trí thông minh tuyệt vời, đến đâu ông cũng học được ngoại ngữ của các nước đó. Năm 1849, ông đặt chân đến thành phố New Orleans (Hoa Kỳ), bắt đầu chặng đường 4 năm phiêu bạt ở Mỹ cho đến khi tìm đường về cố hương.

Đặt chân đến Mỹ, ông cải trang thành một người Trung Hoa tên là Lê Kim rồi gia nhập đoàn người đi tìm vàng ở miền Tây Hoa Kỳ. Sau đó, ông trở về thành phố Xanh-Phát-Lan-Xích-Cố (phiên âm của San Francisco) và làm kí giả cho tờ Daily News 2 năm. Cuộc phiêu lưu của Trần Trọng Khiêm (tức Lê Kim) trên đất Mỹ đã được nhiều tài liệu tại nơi đây ghi lại.

Quê gốc Lê Kim tại làng Xuân Dũng

Quê gốc Lê Kim tại làng Xuân Dũng

Trong cuốn sách La Ruée Vers L’or của tác giả Rene Lefebre (NXB Dumas, Lyon, 1937) tác giả có kể về con đường tìm vàng của Lê Kim và những người đa quốc tịch Gia Nã Đại, Anh, Pháp, Hòa Lan, Mễ Tây Cơ… Họ gặp nhau ở thành phố New Orleans thuộc tiểu bang Louisiana vào giữa thế kỷ 19 rồi cùng hợp thành một đoàn đi sang miền Viễn Tây tìm vàng.

Qua đó, “Wild West” (miền Tây hoang dã) là từ ngữ người Mỹ dùng để chỉ bang California, nơi mà cuộc sống luôn bị rình rập bởi thú dữ, núi lửa và động đất. Trong gần 2 năm, Lê Kim đã sống cuộc đời của một cao bồi miền Tây thực thụ. Ông đã tham gia đoàn đào vàng do một người ưa mạo hiểm người Canada tên là Mark lập nên. Để được tham gia vào xứ đoàn này, tất cả các thành viên phải góp công của và tiền bạc. Lê Kim đã góp 200 Mỹ kim vào năm để mua lương thực và vũ khí. Đoàn của Lê Kim có 60 người nhưng Lê Kim đặc biệt được thủ lĩnh Mark yêu quý và tin tưởng.

Vì có vốn ngoại ngữ phong phú, ông được ủy nhiệm làm liên lạc viên cho thủ lĩnh Mark và thông ngôn các thứ tiếng trong đoàn gồm tiếng Hòa Lan, tiếng Trung, tiếng Pháp. Ông cũng thường xuyên nói với mọi người rằng ông biết một thứ tiếng nữa là tiếng Việt Nam nhưng không cần dùng đến. Lê Kim nói ông không phải người Hoa nhưng đất nước nằm ngay cạnh nước Tàu.

ong-le-kim_ujgp

Ông và những người cộng sự tìm vàng đã vượt sông Nebraska, qua núi Rocky, đi về Laramie, Salt Lake City. Họ thường xuyên đối mặt với hiểm họa đói khát và sự tấn công của người da đỏ để đến California tìm vàng. Sốt rét và rắn độc đã cướp đi mất quá nửa số thành viên trong đoàn.

Về Việt Nam cầm quân chống Pháp

Vào năm 1854, Trần Trọng Khiêm trở về Việt Nam vẫn dưới cái tên Lê Kim. Để tránh bị giặc Pháp truy lùng, ông không dám trở về quê nhà mà phải lấy thân phận là người Minh Hương đi khai hoang ở tỉnh Định Tường. Ông là người có công khai hoang, sáng lập ra làng Hòa An, phủ Tân Thành, tỉnh Định Tường. Tại đây, ông đi thêm bước nữa với một người phụ nữ họ Phan và sinh được hai người con trai, đặt tên là Lê Xuân Lãm và Lê Xuân Lương. Sau khi ông về với trời, trong di chúc để lại, ông căn dặn con cháu đời sau đều phải lấy tên đệm là Xuân để tưởng nhớ quê cũ ở làng Xuân Lũng.

1-lkim

Dưới bút tích của bức thư bằng chữ nôm gửi về cho người anh ruột Trần Mạnh Trí ở làng Xuân Lũng vào năm 1860, Lê Kim đã kể tường tận hành trình hơn 10 năm phiêu dạt của mình từ một con tàu ngoại quốc ở Phố Hiến đến những ngày tháng đầy khắc nghiệt ở Hoa Kỳ rồi trở về an cư lạc nghiệp ở Định Tường. Khi người anh nhắn lại: “Gia đình bình yên và lúc này người đi xa đừng vội trở về”, Lê Kim đã phải tiếp tục chôn giấu gốc gác của mình ở miền Tây Nam Bộ.

Khi Pháp chính thức xâm lược Việt Nam, 10 năm sau, Lê Kim đã từ bỏ nhà cửa, ruộng đất, dùng toàn bộ tài sản của mình cùng với Võ Duy Dương mộ được mấy ngàn nghĩa binh phất cờ khởi nghĩa ở Đồng Tháp Mười. Nhờ tài nghệ xạ thủ học được trong những năm tháng ở miền Tây Hoa Kỳ cùng với kinh nghiệm xây thành đắp lũy đã khiến ông trở thành một vị tướng giỏi.

Năm 1866, trong một đợt truy quét của Pháp do tướng De Lagrandière chỉ huy, quân khởi nghĩa thất thủ, Lê Kim đã tuẫn tiết chứ nhất quyết không chịu rơi vào tay giặc. Gia phả nhà họ Lê do hậu duệ của Lê Kim gìn giữ có ghi lại lời trăng trối của ông: “Trước khi về với trời, cụ dặn cụ bà lánh qua Rạch Giá gắng sức nuôi con, dặn chúng tôi giữ đạo trung hiếu, đừng trục lợi cầu vinh, đừng ham vàng bỏ ngãi. Nghĩa quân an táng cụ ngay dưới chân Giồng Tháp. Năm đó cụ chưa tròn ngũ tuần”. Trên mộ của Lê Kim ở Giồng Tháp (tỉnh Đồng Tháp) có khắc đôi câu đối:

“Lòng trời không tựa, tấm gương tiết nghĩa vì nước quyên sinh

Chính khí nêu cao, tinh thần hùng nhị còn truyền hậu thế”.

Nhớ ơn ông, hiện ở phường Long Bình, quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh có con đường mang tên Trần Trọng Khiêm nối phố Nguyễn Xiển với phố Mạc Hiển Tích.


Nóng: UEFA dừng vụ kiện với Real Madrid, Barca và Juventus
Nóng: UEFA dừng vụ kiện với Real Madrid, Barca và Juventus
10/06/2021 Góc nhìn

3 đội tham dự ESL là Real Madrid, Barca và Juventus gần như chắc chắn sẽ có mặt ở Champions League mùa tới, đồng thời không phải lãnh bất kỳ án phạt nào từ UEFA vì European Super League.

Đội tuyển Hà Lan mất Van de Beek trước thềm EURO 2021 vì chấn thương
Đội tuyển Hà Lan mất Van de Beek trước thềm EURO 2021 vì chấn thương
08/06/2021 Góc nhìn

Tiền vệ Donny van de Beek của Manchester United đã không thể dự EURO 2021 cùng ĐT Hà Lan vì chấn thương phút chót.

Sau clip nóng Thư Vũ, dư luận 'bội thực' với những hình ảnh nhức mắt tràn lan MXH
Sau clip nóng Thư Vũ, dư luận 'bội thực' với những hình ảnh nhức mắt tràn lan MXH
02/06/2021 Góc nhìn

Sau đoạn clip nóng 8 phút của diễn viê Thư Vũ Về Nhà Đi Con, dân tình ngày càng bội thực và ngán ngẩm khi ngày càng nhiều nhóm chia sẻ những hình ảnh và clip phản cảm tràn lan trên MXH.

Chấm điểm các cầu thủ Manchester United sau trận Chung kết UEFA Europa League 2021
Chấm điểm các cầu thủ Manchester United sau trận Chung kết UEFA Europa League 2021
27/05/2021 Góc nhìn

Trong ngày mà những cái tên được kì vọng sẽ tỏa sáng để giúp Manchester United lên ngôi vô địch nhưng họ lại tịt ngòi.

Kinh nghiệm mua đèn học cho con an toàn ở nhà mùa dịch COVID-19
Kinh nghiệm mua đèn học cho con an toàn ở nhà mùa dịch COVID-19
24/05/2021 Góc nhìn

Làm sao để lựa chọn được đèn học để bàn phù hợp cho bé. Dưới đây, chúng tôi sẽ tư vấn đến các bậc phụ huynh kinh nghiệm mua đèn học cho con cực hữu ích giúp bảo vệ đôi mắt của trẻ

'Thánh thả thính' Thanh Nga Bento ngày càng 'mỡ màng' hậu nổi tiếng
'Thánh thả thính' Thanh Nga Bento ngày càng 'mỡ màng' hậu nổi tiếng
21/05/2021 Góc nhìn

Sau hơn 2 năm nổi tiếng khắp mạng xã hội, "thánh thả thính" Thanh Nga Bento ngày càng có da có thịt, xinh xắn hơn hẳn hình ảnh cò hương trước đây.

Trần Đức Bo comeback với kênh Tik Tok mới, hứa không 'xàm dẹo'
Trần Đức Bo comeback với kênh Tik Tok mới, hứa không 'xàm dẹo'
21/05/2021 Góc nhìn

Hiện tượng mạng Trần Đức Bo đã có màn comeback thần sầu sau thời gian bị giật sập tài khoản. Lần này rút kinh nghiệm, hot Tik Tok hứa không "xàm, dẹo".

Hết nức nở xin lỗi chồng, bà Nguyễn Phương Hằng còn mở đường cho 'bà 3' ứng cử vị trí phu nhân đại gia
Hết nức nở xin lỗi chồng, bà Nguyễn Phương Hằng còn mở đường cho 'bà 3' ứng cử vị trí phu nhân đại gia
20/05/2021 Góc nhìn

Hết nức hở xin lỗi chồng, bà Nguyễn Phương Hằng còn mở đường cho "vợ 3" ứng cử vị trí phu nhân đại gia Dũng 'lò vôi'.

Bị tố sống bẩn từ vụ Dia1 bị ban, đội trưởng GAM Esports - Levi đáp trả thâm thúy, CĐM tâm phục khẩu phục
Bị tố sống bẩn từ vụ Dia1 bị ban, đội trưởng GAM Esports - Levi đáp trả thâm thúy, CĐM tâm phục khẩu phục
20/05/2021 Góc nhìn

Bị vạ lây từ vụ Dia1 bị ban cấm thi đấu, đội trưởng của GAM Esports - Levi chính thức có động thái đáp trả thâm thúy khiến cộng đồng mạng tâm phục khẩu phục.

Trở về tuổi thơ qua lời bài hát Trốn Tìm từ Đen Vâu
Trở về tuổi thơ qua lời bài hát Trốn Tìm từ Đen Vâu
14/05/2021 Góc nhìn

Lời bài hát Trốn Tìm từ Đen Vâu như một tấm vé khứ hồi: Cho người nghe trở lại tuổi thơ ngọt ngào nhưng cũng không quên đưa họ về lại thực tại đắng cay.

Xôn xao tin tỷ phú Bill Gates ly hôn vợ vì yêu cô tiếp viên đẹp như hotgirl
Xôn xao tin tỷ phú Bill Gates ly hôn vợ vì yêu cô tiếp viên đẹp như hotgirl
07/05/2021 Góc nhìn

Sau cuộc hôn nhân ồn ào của tỷ phú Bill Gates và vợ, những thị phi vẫn không ngừng bủa vây cuộc sống của ông. Bill Gates bị soi phụ bạc vợ vì người con gái khác.

Nhìn từ vụ Minh Béo: Sự dễ dãi của truyền thông hay thị hiếu 'rẻ tiền' của một bộ phận độc giả?
Nhìn từ vụ Minh Béo: Sự dễ dãi của truyền thông hay thị hiếu 'rẻ tiền' của một bộ phận độc giả?
06/05/2021 Góc nhìn

Nhìn từ vụ Minh Béo, từ một kẻ 'ấu dâm' lại được truyền thông săn đón, đưa tin, giới nghệ thuật vẫn 'khuất mắt trông coi' để cho y vẫn còn 'đất diễn' dưới cái mác là nghệ sĩ?

Giữa cơn sóng gió, Đạt G bị mang lên bàn cân so sánh với Sơn Tùng: Ai 'tệ' hơn ai?
Giữa cơn sóng gió, Đạt G bị mang lên bàn cân so sánh với Sơn Tùng: Ai 'tệ' hơn ai?
04/05/2021 Góc nhìn

Giữa cơn sóng gió ồn ào về tình ái, Đạt G liên tục bị các netizen đào lại đoạn chat với bạn thân Hoài Lâm, đáng chú ý nhất chính là bị mang lên bàn cân so sánh với 'thánh drama' Sơn Tùng thời gian vừa qua.

Edinson Cavani đồng ý ở lại MU thêm 1 năm nữa
Edinson Cavani đồng ý ở lại MU thêm 1 năm nữa
01/05/2021 Góc nhìn

Đội ngũ lãnh đạo của MU và HLV Solskjaer cũng như các cộng sự đang làm tất cả để thuyết phục Edinson Cavani gia hạn hợp đồng với đội chủ sân Old Trafford.

'Muộn rồi mà sao còn' của Sơn Tùng M-TP có gì đặc biệt?
'Muộn rồi mà sao còn' của Sơn Tùng M-TP có gì đặc biệt?
30/04/2021 Góc nhìn

Sơn Tùng M-TP vừa cho ra mắt MV 'Muộn rồi mà sao còn' trên kênh YouTube cá nhân, vậy sản phẩm mới của giọng ca gốc Thái Bình có gì đặc biệt?

Thầy Giáo Ba lên tiếng về vụ quản lý SBTC 'ngâm' tiền từ thiện miền Trung
Thầy Giáo Ba lên tiếng về vụ quản lý SBTC "ngâm" tiền từ thiện miền Trung
29/04/2021 Góc nhìn

Giữa những lùm xùm dành cho quản lý SBTC khi có nghi vấn ngâm tiền từ thiện của miền Trung, vừa qua Thầy Giáo Ba đã lên tiếng trên livesstream của mình.

Đại diện Garena phản hồi thông tin Zeros được giảm án phạt, sớm được quay lại VCS
Đại diện Garena phản hồi thông tin Zeros được giảm án phạt, sớm được quay lại VCS
27/04/2021 Góc nhìn

Đại diện nhà phát hành Liên Minh Huyền Thoại cho biết thông tin Zeros quay trở lại thi đấu chuyên nghiệp nếu đạt top 1 Thách đấu là sai sự thật.

Manchester United hòa thất vọng trước Leed, Dan James bị chỉ trích thậm tệ
Manchester United hòa thất vọng trước Leed, Dan James bị chỉ trích thậm tệ
26/04/2021 Góc nhìn

Trận Man United để Leeds United cầm hòa 0-0 tại vòng 33 Premier League, tiền vệ Dan James là một trong những mắt xích yếu nhất. Chứng kiến phong độ của James, các CĐV nhà đã liên tục công kích anh trên mạng xã hội.