Chủ nhật, 11/07/2021, 09:25 AM
  • Click để copy

Biến thể - biến chủng virus là gì?

COVID-19 đang được kiểm soát ở những quốc gia có tốc độ tiêm vắc-xin nhanh. Tuy nhiên, bức tranh trận địa chống dịch toàn cầu đã có sự thay đổi từ khi một số “Biến thể - biến chủng virus” ra đời, nhiều chuyên gia đã dự đoán biến thể Delta, Delta Plus SARS-CoV-2 đe dọa "đảo ngược" thành quả chống dịch của thế giới.

Để cung cấp thêm kiến thức cộng đồng, Anh Ba lại một lần nữa rón rén cào phím phục vụ nhân dân.

Đầu tiên, về mặt truyền thông hiện nay, nhiều anh chị vẫn lẫn lộn “biến thể” (variant ) và “biến chủng” (mutant). Theo Anh Ba thì có thể thông cảm được vì lỗi này không có gì to tát, nhưng khoa học là khoa học nên tôi xin minh định như sau:

Những THAY ĐỔI VỀ BẢN CHẤT trên bộ gen được gọi là “biến thể” và sau khi biến đổi thì có những BIỂU HIỆN CỤ THỂ, RÕ RÀNG thì gọi là “biến chủng”. Hiểu nôm na như việc các em đi nâng ngực, việc lắp 2 trái bưởi đó chỉ là biến thể. Việc lắp 2 trái bưởi thành công có thể còn khiến cô gái làm tiếp bơm môi, gọt cằm (những thay đổi trên bộ gen và có thể còn tiếp diễn chứ chưa ổn định thành một chủng mới), sau mấy lần độ chế thì “loa, kèn, ống thoát” của em đã được cải tiến đầy đủ theo nguyện vọng thì lúc này “cô gái” năm xưa đã lột xác thành một người khác hoàn toàn (một tác nhân vi sinh có những thay đổi trên bộ gen và đã thành một chủng mới khác với chủng ban đầu) – lúc đó là biến chủng.

Các chuyên gia lo ngại sự xuất hiện của Delta có thể xóa bỏ phần nào thành tựu chống dịch của thế giới. Ảnh: Reuters

Các chuyên gia lo ngại sự xuất hiện của Delta có thể xóa bỏ phần nào thành tựu chống dịch của thế giới. Ảnh: Reuters

Bài liên quan

Ở giai đoạn “vì sao độ loa chưa độ kèn…” nên nhiều biến thể chưa được gọi là biến chủng do có thể những biến thể này sẽ còn có những biến đổi nữa trước khi ổn định thành biến chủng mới để được đặt tên mới. Dễ hiểu chưa?

Hiện có 4 biến thể SARS-CoV-2 được WHO xếp vào nhóm đáng lo ngại được phát hiện lần đầu tại Anh, Nam Phi, Brazil và Ấn Độ. Cách gọi cũ là thường ghép “biến thể” + “tên quốc gia” (ví dụ “Biến thể Ấn Độ”) là không nên do nó tạo tâm lý kỳ thị vì vậy chúng mình thống nhất gọi theo ký hiệu bao gồm Alpha, Beta, Gamma và Delta.

Trong đó, biến thể Delta được coi là nguy hiểm nhất, là chủng lây nhiễm chủ đạo trên toàn cầu, theo cảnh báo mới đây của WHO.

Virus chỉ nhân lên hoàn toàn trong tế bào sống của vật chủ (vi khuẩn, thực vật, hoặc động vật) Cấu tạo của virus bao gồm lớp vỏ bên ngoài là protein hoặc đôi khi là lipit (cồn, xà bông sát khuẩn là để đánh bay lớp vỏ này), lõi nhân của nó là RNA (SARS-CoV-2 có bộ này) hoặc DNA, và đôi khi là các enzyme cần thiết cho bước đầu tiên nhân bản của virus.

Trong quá trình nhân bản, bộ gen của virus sẽ có những biến đổi, đặc biệt là những virus có bộ gen là RNA. Thế giới loài người có câu “tam sao thất bản” thì thế giới virus cũng thế. SARS-CoV-2 có bộ gen là RNA và nó cũng có những thay đổi do những sai lầm khi nhân bản. Anh chị đừng vội lo lắng vì cứ không phải có thay đổi thì SARS-CoV-2 sẽ tinh vi, xảo quyệt hơn. Những thay đổi đa phần không có ý nghĩa khi nó không làm thay đổi mã di truyền của virus. Nhưng chỉ cần thay đổi ít nhất một mã di truyền thì khi ấy đã đủ tiêu chuẩn dậy thì thành công thành biến thể.

"Có nhiều lo ngại về biến chủng Delta trên toàn cầu, WHO cũng lo ngại về nó… Delta là biến chủng dễ lây lan nhất từng được xác định cho đến lúc này"

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus

Mà ở đời, không phải biến đổi nào cũng mang lại một kết quả như nhau. Có những biến thể lại làm cho virus lây lan khó hơn hay thậm chí là chết yểu do không thoát nổi khỏi tế bào chủ được. Nhưng đáng buồn cho loài người rằng vẫn có những biến thể giúp virus xâm nhập và lây lan nhanh hơn mới là biến thể sẽ tồn tại và dần dần thay thế các chủng virus ban đầu. Và mấy ngày qua nhân loại đã chứng kiến chúng nó hoành hành như thế.

Con bạch tuột có xúc tu, mỗi lần nhấc lên nhúng dấm là nó bám vào đũa nhìn rất là ghê. Sát thủ SARS-CoV-2 cũng thế, nó lây lan được là nhờ trên bề mặt có những protein gai (spike protein) giúp virus bám vào đường hô hấp. Sau khi bám, nó sẽ hỗn hào nhảy tót tế bào biểu mô và nhân bản, rồi thoát ra khỏi tế bào cũ để xâm nhập vào tế bào mới và lây cho cộng đồng qua đường mũi, miệng (đó là lý do phải đeo khẩu trang).

Nếu sự biến đổi gen làm các “xúc tu” protein gai này hút chặt hơn thì tất yếu dẫn tới lây nhiễm nhanh hơn, hậu quả thế nào chắc Anh Ba không cần nói nữa vì thực tế đã diễn ra rồi.Gần đây, Delta có 2 đột biến khiến nó nguy hiểm hơn phần còn lại gồm L452R (giúp virus dễ lây lan từ người sang người hơn) và E484Q (giúp virus tăng khả năng lẩn tránh hệ miễn dịch, ngay cả người đã mắc COVID-19 cũng có khả năng bị nhiễm biến thể này).

Khi Anh Ba viết những dòng này thì Delta vẫn đang là biến chủng SARS-CoV-2 nguy hiểm nhất hiện nay. Nếu tiếp tục đột biến, chủng này sẽ gây ra mối đe dọa vô cùng lớn, đó là lý do khiến các chuyên gia y tế đang vô cùng căng thẳng. Với khả năng lây nhiễm cao, biến thể Delta có nguy cơ đảo ngược cả những thành quả chống dịch khá ấn tượng tại các quốc gia có độ tiêm chủng nhanh như Mỹ và châu Âu.

Dù tỉ lệ đạt hiệu quả của các loại vắc-xin đang lưu hành còn khác nhau nhưng cơ bản cho đến nay vẫn vô cùng giá trị trong việc đối phó với dịch bệnh COVID-19. Trong thời điểm hiện tại thì tiêm chủng đúng liều lượng vẫn là giải pháp vô cùng quan trọng, không chỉ để bảo vệ người dân khỏi tử vong và bệnh nặng, mà còn để nâng cao miễn dịch cộng đồng và giảm thiểu lây nhiễm.

Song song quá trình đó cần phải thực hiện tốt khuyến cáo 5K để hạn chế thấp nhất việc lây lan trong cộng đồng. Thông báo ngay cho cơ sở y tế, bệnh viện gần nhất khi có truyện chứng nghi ngờ mắc COVID-19 và tuyệt đối không tự mua thuốc uống điều trị tại nhà. Mỗi cá nhân tự giác và vận động người thân, bạn bè tự giác sẽ tạo nên một xã hội tự giác chấp hành quy định phòng, chống dịch.

Không ai vô can, không ai ngoài cuộc. Hãy thẳng lưng, sát khuẩn, đeo khẩu trang và soi gương – Dũng sĩ diệt COVID-19 cứu Tổ quốc này đang ở trong gương đó.

Bài liên quan
Lý do Bhutan thành công trong chiến dịch tiêm chủng là gì?
Lý do Bhutan thành công trong chiến dịch tiêm chủng là gì?
29/07/2021 Phân tích

Tính tới 27.7, Bhutan đã tiêm chủng cho 90% dân số và được gọi là "kỳ tich tiêm chủng". Vậy, lý do Bhutan thành công trong chiến dịch tiêm chủng này là gì?

Các vấn đề đặt ra trong phát triển du lịch cộng đồng tại Vườn quốc gia Xuân Sơn:
Các vấn đề đặt ra trong phát triển du lịch cộng đồng tại Vườn quốc gia Xuân Sơn:
28/07/2021 Nghiên cứu

Du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ các truyền thông văn hóa, các nguồn di sản thiên nhiên tại Vườn quốc gia Xuân Sơn sẽ ngày càng phát triển theo hướng bền vững.

Phú Thọ - Điểm đến cội nguồn lợi thế phát triển du lịch
Phú Thọ - Điểm đến cội nguồn lợi thế phát triển du lịch
28/07/2021 Nghiên cứu

Phú Thọ "Đất tổ - điểm đến cội nguồn", địa bàn phát triển du lịch trọng điểm trên địa bàn tỉnh và vùng trung du miền núi bắc bộ.

Cuộc khủng hoảng mới của ngành vận tải toàn cầu
Cuộc khủng hoảng mới của ngành vận tải toàn cầu
28/07/2021 Phân tích

Tổn hại vì dịch Covid-19 chưa khắc phục xong, ngành vận tải tiếp tục hứng chịu "cú đấm bồi" bởi tình trạng lũ lụt nghiêm trọng ở Trung Quốc và châu Âu.

Chuyên gia virus học đưa ra 5 cảnh báo quan trọng về Covid-19
Chuyên gia virus học đưa ra 5 cảnh báo quan trọng về Covid-19
20/07/2021 Phân tích

Tiến sĩ Ashish Jha, trưởng khoa Y tế Công cộng thuộc Đại học Brown, vừa đưa ra những cảnh báo quan trọng về Covid-19 có thể giữ bạn và người thân yêu được an toàn.

Rượu bia là nguyên nhân gây 7 loại ung thư, theo các nhà nghiên cứu
Rượu bia là nguyên nhân gây 7 loại ung thư, theo các nhà nghiên cứu
20/07/2021 Thống kê

Rượu bia là nguyên nhân gây 7 loại ung thư, khi có hơn 740,000 ca bệnh ung thư trên thế giới có liên quan đến thói quen sử dụng bia rượu.

Giải pháp phục hồi du lịch Nha Trang giữa tâm bão Covid-19
Giải pháp phục hồi du lịch Nha Trang giữa tâm bão Covid-19
19/07/2021 Nghiên cứu

Trước tình hình đại dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, giải pháp trọng tâm của du lịch Nha Trang vẫn là thu hút khách du lịch nội địa gắn với hoạt động phòng, chống dịch bệnh.

Hai thái cực đối lập Phuket - Bali trong cuộc chạy đua mở cửa du lịch
Hai thái cực đối lập Phuket - Bali trong cuộc chạy đua mở cửa du lịch
19/07/2021 Phân tích

Phuket (Thái Lan) và Bali (Indonesia) đã đưa ra hai quyết định trái ngược nhau trong cuộc chạy đua mở cửa du lịch. Chính điều này đã mang lại các kết quả khác nhau cho hai hòn nổi tiếng này.

Sự trỗi dậy của Somalaya: Himalaya hùng vĩ có thể được nối với một dãy núi khác
Sự trỗi dậy của Somalaya: Himalaya hùng vĩ có thể được nối với một dãy núi khác
18/07/2021 Nghiên cứu

Các nhà nghiên cứu đã dự đoán sự ra đời của một dãy núi mới mang tên Somalaya, nối liền với dãy Himalaya hùng vĩ trong tương lai.

Quảng bá du lịch qua điện ảnh: Để hiệu quả xứng tiềm năng
Quảng bá du lịch qua điện ảnh: Để hiệu quả xứng tiềm năng
15/07/2021 Nghiên cứu

Triển lãm "Di sản tư liệu hình ảnh động trong quảng bá du lịch Việt Nam" (diễn ra từ ngày 22 đến ngày 27 - 6) tại Viện Phim Việt Nam đã giới thiệu tới công chúng 120 bối cảnh quay tại các vùng miền đất nước tới công chúng.

Xu hướng du lịch tại chỗ lên ngôi thời Covid
Xu hướng du lịch tại chỗ lên ngôi thời Covid
15/07/2021 Phân tích

Du lịch tại chỗ (staycation), hay nói một cách nôm na là đi du lịch... tại chỗ, với các điểm đến gần nhà. Đây là hình thức du lịch được cho là phù hợp trong điều kiện có dịch bệnh và cũng rất phù hợp với túi tiền của nhiều người.

Điện mặt trời - Khẩu vị mới của du lịch Việt Nam
Điện mặt trời - Khẩu vị mới của du lịch Việt Nam
15/07/2021 Phân tích

Sự phát triển của các nhà máy điện mặt trời đã tạo điều kiện cho sự phát triển của loại hình du lịch điện mặt trời. Đây được xem là một món khẩu vị mới của du lịch Việt Nam trong tương lai.

Xu hướng liên kết doanh nghiệp 'làm ấm' du lịch nội địa trong mùa dịch
Xu hướng liên kết doanh nghiệp "làm ấm" du lịch nội địa trong mùa dịch
14/07/2021 Phân tích

Liên kết doanh nghiệp là xu hướng tất yếu nhằm kiến tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững cho toàn ngành du lịch trong mùa dịch.

Phát triển du lịch nội tỉnh
Phát triển du lịch nội tỉnh
14/07/2021 Nghiên cứu

Trong bối cảnh du lịch quốc tế vẫn "đóng băng", du lịch trong nước cũng chưa thể thông suốt do tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, việc đẩy mạnh khai thác thị trường khách du lịch tại chính các địa phương (du lịch nội tỉnh) đã cơ bản khống chế được dịch bệnh được coi là bước đi cấp thiết và kịp thời.

Nhiều loại virus cổ đại được 'giải phóng' bởi băng tan tại Bắc Cực
Nhiều loại virus cổ đại được 'giải phóng' bởi băng tan tại Bắc Cực
13/07/2021 Nghiên cứu

Vào năm 2012, Sue Natali lần đầu tiên đến Duvanny Yar, Siberia. Lúc đó là nghiên cứu sinh sau tiến sĩ nghiên cứu về tác động của băng vĩnh cửu bị tan chảy do biến đổi khí hậu, bà đã thấy những bức ảnh về nơi này nhiều lần.

Covid - sinh vật vũ trụ
Covid - sinh vật vũ trụ
13/07/2021 Nghiên cứu

Từ khi xảy ra đại dịch Covid-19, có nhiều biện pháp được các nước đưa ra nhằm đối phó với sinh vật nguy hiểm này. Tương đương với từng biện pháp là những kết quả khác nhau.

Lý do khiến một số người không bao giờ mắc Covid-19
Lý do khiến một số người không bao giờ mắc Covid-19
11/07/2021 Phân tích

Khi còn trẻ, Stephen Crohn chỉ có thể bất lực nhìn bạn của ông từng người một bắt đầu chết vì một căn bệnh không tên.

Cuộc dọn dẹp rác thải nhựa lớn nhất trong lịch sử
Cuộc dọn dẹp rác thải nhựa lớn nhất trong lịch sử
08/07/2021 Thống kê

Tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa đang ngày một nghiêm trọng, mỗi năm hàng triệu tấn nhựa tràn vào các đại dương. Đã đến lúc con người phải chung tay đứng lên hành động dọn dẹp sự ô nhiễm môi trường. Hãy cùng TravelMag đi tìm hiểu về cuộc dọn dẹp lớn nhất lịch sử.