Thứ sáu, 20/08/2021, 11:24 AM
  • Click để copy

Bóng đè là gì? Giải mã hiện tượng bóng đè khi ngủ

Bóng đè là gì? Nhiều người thường lo lắng khi gặp phải hiện tượng bóng đè khi ngủ nhưng hiện tượng này còn ẩn chứa nhiều điều thú vị về giấc mơ của mỗi người.

Bóng đè là gì?

Bóng đè là hiện tượng người bệnh cảm thấy đang trong trạng thái tỉnh táo nhưng toàn thân bị tê liệt, không thể cử động được chân tay, giống như đang bị một vật nặng đè lên người. Hiện tượng này thường xảy ra trước khi ngủ hoặc ngay sau khi thức giấc.

Bóng đè lần đầu lần đầu tiện được đề cập đến trong cuốn sách Zhou Li/Chun Gan, một cuốn sách của Trung Quốc về giấc ngủ và giấc mơ. Trong cuốn sách này, tác giả đã đề cập đến nhiều kiểu giấc mơ khác nhau và đã xác định E-meng (giấc mơ bất thần) có nhiều tính chất liên quan đến hiện tượng bóng đè.

Những người thời xưa thường lấy việc bị ma quỷ tấn công để giải thích cho câu hỏi bóng đè là gì.

Những người thời xưa thường lấy việc bị ma quỷ tấn công để giải thích cho câu hỏi bóng đè là gì.

Các nhà nghiên cứu hiện tượng bóng đè Brian Sharpless và Karl Dograhmji đã thu thập 118 cách diễn đạt khác nhau trên khắp thế giới mô tả về trải nghiệm bị bóng đè. Người Đức có cụm từ "hexendrücken" - bị phù thủy đè, và từ "alpdrücken", bị tiên đè. Truyện cổ Na Uy có từ "svartalfar"- chỉ các vị tiên độc ác bắn người ta bằng những mũi tên tê liệt trước khi đậu lên ngực nạn nhân.

Người Nhật có từ "kanashibari", với ý chỉ bị trói chặt một cách kỳ lạ bởi một sợi dây kim loại vô hình. Ở nhiều nơi tại Thụy Sĩ người ta nói về "tchutch-muton", một bà tiên ác mộng xấu xa thường cải trang thành một con cừu đen. Người Kurd dùng đến từ "Mottaka", một linh hồn độc ác làm người ta ngạt thở trong đêm khuya.

Bóng đè xuất hiện như thế nào?

Tại Moscow (Nga), một người phụ nữ mơ màng trong giấc ngủ sau khi chơi trò Pokemon Go trên điện thoại. Đêm đó, cô đã bất chợt thức giấc vì ngực bị đè mạnh. Cô kể lại rằng cô đã nhìn thấy một con Pokemon có kích cỡ lớn tấn công mình. Hoảng loạn nhưng không thể nói được, cô vật lộn với con sinh vật đó trong khi người bạn trai ngủ mê mệt ngay bên cạnh không biết gì. Cuối cùng, cô cũng vùng dậy được sau khi con Pokemon biến mất.

Vô cùng sợ hãi, cô đã đến báo cảnh sát về vụ tấn công, tuy nhiên các cảnh sát cho rằng cô đang bị hoang tưởng. Sau đó, tin tức về vụ trình báo cảnh sát của cô đã trở thành một câu chuyện hài hước lan truyền trên các trang mạng xã hội và, được nhiều tờ báo lá cải quốc tế đăng lại.

Những người bị bóng đè thường cảm giác bị một ai đó đang đè nặng trên người khi ngủ

Những người bị bóng đè thường cảm giác bị một ai đó đang đè nặng trên người khi ngủ

Các chuyên gia giải thích về vụ bị Pokemon tấn công vào ban đêm của người phụ nữ này là một biểu hiện của hiện tượng bóng đè. Ngoài việc không thể cử động được, khoảng thời gian bị tê liệt khi tỉnh giấc này thường đi kèm với các ảo giác đa chiều. Các ảo giác này thường là cảm giác bị một kẻ nào đó ghì chặt xuống khi đang ngủ. Kết quả là, những hình ảnh tưởng tượng trong giấc mơ có thể xâm nhập vào hiện thực khi bạn đã tỉnh giấc.

Tương tự như người phụ nữ ở Moscow, một người đàn ông ở Anh đã từng nhìn thấy một nhân vật ngồi lên người ông, đi kèm với cảm giác đè chặt và bị tê liệt trong khi ngủ. Ông tỉnh dậy giữa đêm, không cử động được, cảm thấy có ai đó ngồi trên người mình, chặn hơi thở ông lại.

Người đàn ông này cho rằng, ông đã nhìn thấy phù thủy Bridget Bishop hoặc một người nào đó có hình dáng trông giống cô ta, đang ngồi trên bụng của ông. Sau đó, người này đã đặt cánh tay chặn cổ họng của ông khiên ông gần như ngạt thở. Lúc đó, cơ thể ông gần như bị tê liệt, chẳng có chút sức mạnh nào để tự vệ.

Phù thủy Bridget bị hành quyết bằng phương thức treo cổ. Bà trở thành nạn nhân đầu tiên mất mạng trong cơn sốt tiêu diệt phù thủy Salem. Tuy nhiên, các căn cứ mà người đàn ông này đưa ra không đủ để kết luận phù thủy là người đã gây ra hiện tượng này. Những cơ chế tâm lý chính xác gây ra tình trạng tê liệt toàn thân khi ngủ của ông cũng tương tự với hiện tượng bóng đè của người phụ nữ ở Moscow.

Chuyên gia giải mã hiện tượng bóng đè là gì?

Quay trở lại trường hợp của người phụ nữ ở Moscow. Tại sao ảo giác này lại xuất hiện dưới hình dạng con Pokemon mà không phải các sinh vật khác? Trong thực tế, sự liên hệ giữa trò chơi điện tử và các giấc mơ là một trong những lĩnh vực nghiên cứu được ghi chép khá đầy đủ trong các trải nghiệm chủ quan của người ngủ mơ.

Năm 2000, một nhóm các nhà nghiên cứu tại Trường Y Havard đã báo cáo về những người chơi trò chơi điện tử xếp gạch Tetris thường liên tục nói họ thấy những "hình ảnh thôi miên" liên quan đến trò chơi. Họ thấy những hình ảnh của các khối gạch đang rơi trước khi chìm vào giấc ngủ. Kết quả tương tự cũng được ghi nhận ở những người chơi các trò chơi điện tử khác như trò chơi trượt tuyết, mê cung ảo, và thậm chí cả trò chơi Doom.

Có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học để giải thích hiện tượng bóng đè là gì

Có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học để giải thích hiện tượng bóng đè là gì

Những bằng chứng này đã cho thấy, những gì xảy ra trong đời sống hàng ngày sẽ ảnh hưởng rất lớn đến giấc mơ của chúng ta. Và ngược lại, giấc mơ có vai trò "củng cố" ký ức trong đời sống của ta khi thức. "Củng cố" là cụm từ chỉ quá trình tăng cường và tăng sức mạnh của những ký ức mới có.

Rất nhiều thí nghiệm cho thấy những người được giao những nhiệm vụ liên quan tới trí nhớ thường thực hiện nhiệm vụ tốt hơn nếu họ được ngủ sau khi học. Có vẻ như mặc dù sau khi chúng ta trải qua quá trình học, trí não ta có thể vẫn sử dụng giấc ngủ như một không gian tập dượt để tập luyện giải quyết lại vấn đề.

Về việc không thể chống cự được mỗi khi bị bóng đè, giới chuyên gia giải thích rằng khi chúng ta mơ, hành động của ta bị giam cầm trong sự tưởng tượng của mình. Tất cả chúng ta đều có một cơ chế an toàn sẵn trong cơ thể, nó giống như một chiếc cầu dao điện, sẽ báo hiệu cho não bộ khi cơ thể gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, cơ chế này lại khiến chúng ta không thể hành động theo những gì xảy ra trong giấc mơ. Ví dụ khi bạn bị một con quái vật đuổi theo trong mơ, bạn sẽ không bật dậy và chạy đâm đầu vào tường phòng ngủ.

Giải mã hiện tượng bóng đè ở chuột

Nhiều bằng chứng về hiện tượng bóng đè được thu thập từ các thí nghiệm về hành vi của não bộ ở những chú chuột đang ngủ. Thí nghiệm trên chuột mang lại cho các nhà khoa học nhiều ưu - nhược hơn so với việc thí nghiệm thực hiện trên con người.

Thế nhưng mặt khác thì rõ ràng ta không thể "hỏi" chuột xem chúng mơ thấy gì, vì thế các nhà khoa học buộc phải suy đoán chính xác xem liệu tác động của điện cực có thể liên quan đến các trải nghiệm hiện tượng học ra sao.

Trong một thí nghiệm, một nhóm nhà nghiên cứu tại Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đấu các điện cực trực tiếp vào phần hồi hải mã của não chuột. Ở cả chuột và người, hồi hải mã là một phần của bộ não, nó liên quan đến cách chúng ta tạo ra ký ức về không gian vật lý. Điện cực cho phép các nhà nghiên cứu quan sát hoạt động thần kinh theo thời gian thực của các tế bào đặc thù trên hồi hải mã và ghi nhận bất cứ khi nào các tế bào được kích hoạt.

Thí nghiệm giải mã hiện tượng bóng đè ở chuột

Thí nghiệm giải mã hiện tượng bóng đè ở chuột

Khi các chú chuột được kết nối với dây điện, chúng được học cách định hướng trong một mê cung thực để tìm ra thức ăn. Sự thể hiện của hoạt động điện cực trên hồi hải mã có thể liên kết với vị trí của chú chuột ở những khu vực đặc thù trong mê cung. Sau khi các chú chuột đã tìm hiểu về mê cung, các nhà khoa học để các điện cực tiếp tục ghi nhận khi chuột bắt đầu chìm vào giấc ngủ. Khi chuột đã ngủ, các tế bào trong hồi hải mã sẽ bật sáng với hoạt động tìm đường trong mê cung.

Chúng ta không thể hỏi chuột là chúng đang trải qua điều gì, nhưng kết quả cho thấy các chú chuột có lẽ đang tìm đường trong mê cung khi ngủ mơ và đi tìm thức ăn như đã học trước khi ngủ. Một giới hạn ở đây là không có công trình nào chứng minh được liên hệ giữa giấc mơ và ký ức. Giấc mơ tự nó có thể không giúp ký ức được tăng cường đậm nét hơn, nhưng có thể là một loại hiệu ứng phụ của quá trình củng cố ký ức.

Nếu bạn từng gặp phải gặp hiện tượng bóng đè ngủ thì cũng đừng quá lo lắng, hoảng loạn. Có thể, ảo giác đáng sợ mà chúng ta gặp phải không chỉ là hiện tượng thông thường, mà nó còn có thể cho ta thêm một cửa sổ thú vị để nhìn vào tính chất của giấc ngủ.

> Đọc tin mới nhất hôm nay

> Cập nhật thông tin mới nhất về du lịch

Bài liên quan
Trải nghiệm kinh hoàng trong căn phòng yên tĩnh nhất thế giới
Trải nghiệm kinh hoàng trong căn phòng yên tĩnh nhất thế giới
16/09/2021 Chia sẻ

Tưởng chừng không có gì đáng sợ, nhưng căn phòng yên tĩnh nhất thế giới có thể khiến bạn có những trải nghiệm kinh hoàng và khó quên.

Các nước 'hàng xóm' đón Trung thu thế nào?
Các nước 'hàng xóm' đón Trung thu thế nào?
16/09/2021 Chia sẻ

Tết Trung thu là một lễ hội quan trọng, được nhiều nước châu Á tổ chức. Trung thu Việt Nam có thưởng trăng, rước đèn phá cỗ... Còn những nơi khác ra sao?

Dự báo thời tiết ngày mai 15/9: 3 miền đều có mưa
Dự báo thời tiết ngày mai 15/9: 3 miền đều có mưa
14/09/2021 Chia sẻ

Dự báo thời tiết ngày mai 15/9/2021, miền Trung tiếp tục có mưa to đến rất to do chịu ảnh hưởng bởi hoàn lưu của áp thấp nhiệt đới suy yếu từ bão Côn Sơn.

Những hoạt động đặc sắc thường diễn ra dịp Tết Trung thu
Những hoạt động đặc sắc thường diễn ra dịp Tết Trung thu
11/09/2021 Chia sẻ

Tết Trung thu là một ngày lễ đặc biệt đối với nhiều nước ở châu Á, nhiều hoạt động vui chơi, giải trí được tổ chức vào thời gian này.

Những lý do khiến bạn ăn nhiều hơn trong mùa giãn cách
Những lý do khiến bạn ăn nhiều hơn trong mùa giãn cách
11/09/2021 Chia sẻ

Giãn cách khiến nhịp sinh hoạt bị đảo lộn và việc ăn uống được lên ngôi. Cùng tìm hiểu lý do khiến bạn ăn nhiều trong thời gian này nhé.

Tiết lộ của những người may mắn sống sót trong vụ khủng bố 11/9
Tiết lộ của những người may mắn sống sót trong vụ khủng bố 11/9
11/09/2021 Chia sẻ

Đã 20 năm kể từ vụ khủng bố 11/9 gây ám ảnh trên toàn thế giới. Những người sống sót sau đó đã mang những nỗi đau không thể quên.

Open là gì mà cư dân mạng lại rần rần đến thế?
Open là gì mà cư dân mạng lại rần rần đến thế?
08/09/2021 Chia sẻ

Open đang trở thành đề tài nóng hỏi đối với cư dân mạng. Được biết điều này bắt nguồn từ đoạn chat mới được tiết lộ của Huỳnh Lập và Hồng Tú. Vậy Open là gì?

Đọc nhầm tiền chuyển khoản của Trấn Thành từ 'triệu' thành 'tỷ', bà Phương Hằng nói do 'xài tiền tỷ'
Đọc nhầm tiền chuyển khoản của Trấn Thành từ 'triệu' thành 'tỷ', bà Phương Hằng nói do 'xài tiền tỷ'
08/09/2021 Chia sẻ

Chỉ trích Trấn Thành 'ăn tiền tỷ', hoá ra bà Phương Hằng đọc nhầm 9 triệu thành 9 tỷ. Lý do xảy ra sự cố khiến nhiều người ngã ngửa.

Xem nhiều phim kinh dị ảnh hưởng thế nào sức khỏe con người?
Xem nhiều phim kinh dị ảnh hưởng thế nào sức khỏe con người?
08/09/2021 Chia sẻ

Phim kinh dị là thể loại phim được khá nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên, cần lưu ý đến sức khỏe tinh thần khi xem quá nhiều.

Nhuộm răng đen - không chỉ là chuẩn mực cái đẹp một thời
Nhuộm răng đen - không chỉ là chuẩn mực cái đẹp một thời
08/09/2021 Chia sẻ

"Năm quan đổi lấy miệng cười/Mười quan chẳng tiếc, miệng người răng đen". Nhuộm răng đen là một tục lệ lâu đời, tồn tại suốt mấy ngàn năm trong lịch sử.

Gốm làng Ngòi - nơi ươm mầm tinh hoa đất Việt
Gốm làng Ngòi - nơi ươm mầm tinh hoa đất Việt
08/09/2021 Chia sẻ

Phong cách sáng tạo, đề tài phong phú, họa tiết cầu kỳ... là điểm nhấn quan trọng tạo nên sự khác biệt của gốm làng Ngòi với lịch sử chưa đầy 20 năm.

Trong ẩm thực Việt, những đóa hoa không chỉ để ngắm
Trong ẩm thực Việt, những đóa hoa không chỉ để ngắm
08/09/2021 Chia sẻ

Ai cũng biết hoa dùng để ngắm và làm đẹp không gian, nhưng trong ẩm thực Việt, hoa còn dùng để ăn - "ăn hương ăn hoa" đúng nghĩa đen.

'Có phải em là mùa thu Hà Nội? Tuổi phong sương, ta cũng gắng đi tìm'
'Có phải em là mùa thu Hà Nội? Tuổi phong sương, ta cũng gắng đi tìm'
08/09/2021 Chia sẻ

Mùa thu Hà Nội khiến cho đất trời Thủ đô như được thay áo mới. Khắp cả phố phường, cây cối bắt đầu ngả sang một sắc vàng thơ mộng...

Nguồn gốc và ý nghĩa tục xăm mình của người Việt cổ
Nguồn gốc và ý nghĩa tục xăm mình của người Việt cổ
07/09/2021 Chia sẻ

Những ngày qua, hình xăm của một nhà giáo đã nhận được nhiều chú ý. Cùng quay ngược lịch sử để tìm hiểu về ý nghĩa và tục xăm mình của người Việt cổ.

Tìm ra kho báu vĩ đại nhất nước Pháp nhờ trộm tấn công
Tìm ra kho báu vĩ đại nhất nước Pháp nhờ trộm tấn công
07/09/2021 Chia sẻ

Sau khi di tích gần hẻm núi Sioule bị tấn công, các nhà khảo cổ đã tìm ra hai kho báu cổ vật có giá trị và cả một pháo đài.

Cô hiệu phó Văn Thuỳ Dương và quan niệm về xăm hình
Cô hiệu phó Văn Thuỳ Dương và quan niệm về xăm hình
07/09/2021 Chia sẻ

Bức hình của cô hiệu phó Văn Thuỳ Dương trong ngày 5/9 đã nhận được nhiều chú ý. Không chỉ bởi ý nghĩa của ngày khai giảng đặc biệt mà còn bởi hình xăm của cô.

Những kỉ vật tuổi thơ từng là 'kho báu' của biết bao thế hệ
Những kỉ vật tuổi thơ từng là 'kho báu' của biết bao thế hệ
05/09/2021 Chia sẻ

Những món đồ chơi, món ăn,...được gọi là "kỉ vật tuổi thơ" này đã làm trọn vẹn nhiệm vụ của chúng - tô màu cho kí ức, truyền động lực cho ta trưởng thành.

Tiêm vaccine Covid-19 cho động vật tại Mỹ
Tiêm vaccine Covid-19 cho động vật tại Mỹ
04/09/2021 Chia sẻ

Việc tiêm vaccine Covid-19 cho động vật giúp giảm thiểu việc lây nhiễm từ loài vật sang con người, trong trường hợp chúng bị nhiễm Covid-19

Dự báo thời tiết ngày mai 5/9: Đà Lạt trưa chiều khả năng có mưa to
Dự báo thời tiết ngày mai 5/9: Đà Lạt trưa chiều khả năng có mưa to
04/09/2021 Chia sẻ

Dự báo thời tiết ngày mai 5/9/2021, miền Bắc do ảnh hưởng bởi gió Đông và gió Đông Nam nên có khả năng xảy ra mưa to. Miền Nam và miền Trung có mưa rào rải rác.