travelmag
travelmag
Thứ năm, 10/09/2020, 20:00 PM
  • Click để copy

Cách tiếp cận mới trong xây dựng mô hình làng nghề du lịch

Chủ trương phát triển du lịch dựa trên khai thác các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống từ nhiều năm nay đã được đưa vào định hướng phát triển kinh tế - xã hội của nhiều địa phương vùng đồng bằng sông Hồng.

Song đến nay, hoạt động du lịch làng nghề về cơ bản vẫn chỉ diễn ra manh mún, nhỏ lẻ, đòi hỏi cần có cách tiếp cận mới trong xây dựng mô hình phát triển để vừa bảo đảm tính bền vững, vừa bảo tồn, phát huy được những giá trị văn hóa của làng nghề truyền thống. 

Theo thống kê của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, cả nước hiện có khoảng hơn 5.400 làng nghề, số lượng làng nghề ở miền bắc chiếm gần 40%, tập trung nhiều nhất ở vùng đồng bằng sông Hồng với khoảng 1.500 làng, trong đó khoảng 300 làng đã được công nhận là làng nghề truyền thống.

Ảnh minh hoạ: HoangVietTravel.

Ảnh minh hoạ: HoangVietTravel.

Trải qua lịch sử hình thành hàng trăm năm, đây là nơi sản sinh và lưu giữ nghề truyền thống với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ hội tụ tinh hoa văn hóa dân tộc, cùng với đó là những giá trị về cảnh quan thiên nhiên, kiến trúc, di sản..., mang đến tiềm năng to lớn để phát triển du lịch.

Tuy nhiên, làm thế nào để biến những tài nguyên này thành sản phẩm du lịch hấp dẫn vẫn là bài toán hóc búa khiến nhiều làng nghề loay hoay.  

Tại hội thảo “Phát triển mô hình làng nghề - du lịch và làng di sản - du lịch trong khu vực đồng bằng sông Hồng” vừa được Trường đại học Xây dựng phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên, UBND huyện Văn Lâm tổ chức, các đại biểu tham dự đã thẳng thắn đánh giá thực trạng và chỉ ra nguyên nhân khiến hoạt động du lịch ở các làng nghề truyền thống chưa thể khởi sắc.

Theo PGS, TS Phạm Hùng Cường (Trường đại học Xây dựng), lý do chính là các làng nghề chưa được đánh giá đúng về các tiềm năng để phát triển du lịch.

Hoạt động du lịch mới chỉ chú trọng vào việc đưa khách đến tìm hiểu, tham quan nghề mà chưa giới thiệu được những giá trị văn hóa khác của làng nghề truyền thống.

Do đó, không có những sản phẩm du lịch giữ chân du khách, doanh thu từ hoạt động du lịch không cao.

Bên cạnh đó, các làng nghề cũng chưa tập trung phát triển những sản phẩm mới để vừa thu hút du khách, vừa thúc đẩy đầu ra cho các sản phẩm nghề truyền thống, khiến hệ thống sản phẩm du lịch thiếu đồng bộ, kém hấp dẫn.

Việc coi phát triển du lịch như một yếu tố ăn theo sự phát triển của làng nghề dẫn đến sự lộn xộn trong tổ chức không gian làng, đe dọa sự phát triển bền vững về cả yếu tố văn hóa làng nghề và du lịch.  

Do đó, PGS, TS Phạm Hùng Cường cho rằng: Trên cơ sở đánh giá đúng những điểm mạnh, yếu về tiềm năng phát triển du lịch của làng nghề, cần xây dựng được mô hình phát triển rõ ràng để có thể triển khai từ chủ trương thành những hành động cụ thể.

Trước hết, cần thay đổi cách đánh giá về tiềm năng của làng nghề truyền thống trên góc độ phát triển du lịch.

Tiềm năng này không chỉ bao gồm văn hóa nghề mà còn là các giá trị về di sản kiến trúc, các giá trị di sản văn hóa phi vật thể khác thể hiện giá trị của làng truyền thống.

Chẳng hạn, nhiều nghề truyền thống ở các làng như làng lụa Vạn Phúc, gốm Hương Canh, nón lá làng Chuông... đã ít nhiều mai một nhưng tính biểu tượng của nó đã đi vào tiềm thức của cộng đồng cho nên cần được nhìn nhận như một giá trị thương hiệu để quảng bá du lịch.

Bên cạnh giá trị văn hóa làng, có thể khai thác cả giá trị văn hóa vùng như múa rối nước, hát chèo - những đặc sản văn hóa của đồng bằng sông Hồng để làm phong phú sản phẩm du lịch làng nghề.  

Có bốn nhóm sản phẩm du lịch tại các làng nghề truyền thống có thể thiết lập, đó là: Nhóm sản phẩm du lịch văn hóa nghề truyền thống (khai thác lịch sử phát triển nghề, quy trình sản xuất, tinh hoa sản phẩm, tập quán hình thành liên quan nghề...); nhóm sản phẩm du lịch văn hóa nghề nông (trải nghiệm làm nông như đánh bắt tôm cá, thu hoạch rau quả...); nhóm sản phẩm du lịch các di sản kiến trúc, cảnh quan (lũy tre, cây đa, đình, chùa, miếu, nhà cổ, vườn nhà, giếng, ao làng cầu đá, chợ, quán...); nhóm sản phẩm văn hóa phi vật thể (ẩm thực, nghệ thuật biểu diễn, trang phục, tập quán, lễ hội...).

Việc xây dựng được nhiều bộ sản phẩm du lịch sẽ thực hiện được đồng thời cả hai mục tiêu phát triển nghề và phát triển du lịch, góp phần giữ chân du khách lâu hơn, kích thích họ chi trả nhiều hơn.

Quá trình này cần có sự tham gia của các nhà thiết kế, tạo dáng công nghiệp để làm phong phú hình hài, mẫu mã của các sản phẩm làng nghề.

Sự khởi sắc của các dòng sản phẩm ở các làng gốm Bát Tràng hay Phù Lãng chính là minh chứng cho tầm quan trọng của việc sáng tạo các sản phẩm mới cho nghề truyền thống. Triển khai các bộ sản phẩm du lịch không thể tách rời không gian du lịch, cho nên trong quy hoạch xây dựng, tổ chức không gian làng, xã, cần tích hợp cả không gian du lịch.

Từ đường làng, trung tâm chỉ dẫn, khu lưu niệm, khu trải nghiệm ở các hộ gia đình... đều phải được tính toán để tạo không gian vừa mang tính bản sắc, vừa đáp ứng được các nhu cầu của khách du lịch.

Đồng thời, cũng cần chú ý tới việc kết nối các sản phẩm du lịch của làng nghề truyền thống với các điểm đến trong hành trình tua, tuyến của tỉnh, vùng để có lượng du khách thường xuyên, ổn định.

Từ đó, từng bước khẳng định vị thế thương hiệu làng nghề, bảo đảm sự phát triển bền vững.  

Việc chuyển đổi phương thức hoạt động kinh tế từ nghề nông, nghề thủ công đơn thuần sang kết hợp du lịch, khai thác kinh tế văn hóa là cả một bước chuyển đòi hỏi phải có sự nghiên cứu kỹ lưỡng để thiết lập mô hình và đầu tư, quản lý bền vững.

Do đó, theo TS Nguyễn Thu Hạnh, Chủ tịch Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững, quá trình này cần có sự tham gia sâu sát của chính quyền địa phương.

Chính quyền cần nỗ lực nâng cao nhận thức và tạo động lực về nguồn vốn ban đầu cho người dân để họ có đủ năng lực trở thành chủ thể trong chuỗi giá trị tạo ra sản phẩm.

Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế phân chia lợi ích rõ ràng và hợp lý để có thể gắn kết chặt chẽ nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp với người dân trong quá trình triển khai chuỗi sản phẩm vào thực tế. 

Bài liên quan
Xây dựng hình ảnh điểm đến du lịch Việt Nam thông qua điện ảnh
Xây dựng hình ảnh điểm đến du lịch Việt Nam thông qua điện ảnh
20/09/2020 Nghiên cứu

Hoạt động marketing ngày nay được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, không chỉ trong lĩnh vực thương mại, bảo hiểm, du lịch, giáo dục, y tế, chính trị mà còn được ứng dụng trong phạm vi một vùng, một khu vực, một quốc gia. Chính hoạt động marketing đã tiếp thị, quảng bá cho các địa phương.

Thương hiệu quốc gia: Tầm nhìn chung vì lòng tự hào ‘Tôi là người Việt Nam’
Thương hiệu quốc gia: Tầm nhìn chung vì lòng tự hào ‘Tôi là người Việt Nam’
20/09/2020 Nghiên cứu

Thương hiệu quốc gia sẽ giúp dựng nên một ngọn cờ mới tập trung toàn thể người Việt khắp thế giới cùng hướng về một tầm nhìn chung.

Triển vọng du lịch Việt Nam - Ấn Độ hậu Covid-19
Triển vọng du lịch Việt Nam - Ấn Độ hậu Covid-19
19/09/2020 Nghiên cứu

Đó là chủ đề của Hội thảo trực tuyến Diễn đàn doanh nghiệp Việt - Ấn 2020 do Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ chủ trì phối hợp với Policy Times, MIICCIA tổ chức vào chiều ngày 17/9/2020. Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Hà Văn Siêu đã chủ trì đầu cầu tại Việt Nam tham dự Hội thảo.

Cải thiện nguồn lực vốn xã hội để phát triển du lịch cộng đồng
Cải thiện nguồn lực vốn xã hội để phát triển du lịch cộng đồng
19/09/2020 Nghiên cứu

Theo TS Hoa, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp cận nguồn lực vốn xã hội góp phần đạt được sự thịnh vượng và phát triển bền vững. Việc phát triển nguồn lực vốn xã hội đồng nghĩa với việc gia tăng sự tin tưởng và các hoạt động chung.

Nghệ An: Huy động cộng đồng địa phương để phát triển du lịch ở Con Cuông
Nghệ An: Huy động cộng đồng địa phương để phát triển du lịch ở Con Cuông
18/09/2020 Nghiên cứu

Để phát triển du lịch cộng đồng, cộng đồng địa phương đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đây là yếu tố quyết định sự hình thành và thành công của loại du lịch này.

Đồng Nai phát triển du lịch từ tài nguyên rừng
Đồng Nai phát triển du lịch từ tài nguyên rừng
17/09/2020 Nghiên cứu

Là tỉnh có diện tích rừng lớn, phong phú về đa dạng sinh học, Đồng Nai đã có những điểm du lịch nổi tiếng thu hút sự quan tâm, phát triển du lịch sinh thái rừng nhưng mức độ khai thác du lịch vẫn chưa tương xứng.

'Đánh thức' tiềm năng kinh tế ban đêm
'Đánh thức' tiềm năng kinh tế ban đêm
17/09/2020 Nghiên cứu

Kinh tế ban đêm được hiểu là toàn bộ các hoạt động dịch vụ diễn ra vào ban đêm. Loại hình kinh tế này mang lại lợi ích rất lớn cho cả du khách lẫn cư dân địa phương và đang là xu thế phổ biến ở các quốc gia phát triển.

'Đánh thức' Cao Bằng
'Đánh thức' Cao Bằng
16/09/2020 Nghiên cứu

Cao Bằng có phong cảnh non nước hữu tình với hệ thống sông suối dày, núi đồi trùng điệp xen thung lũng sâu. Địa hình phức tạp đã tạo ra nhiều tiểu vùng sinh thái đặc thù giúp Cao Bằng có thể phát triển đa dạng các loại hình du lịch, từ du lịch sinh thái, tâm linh tới nghỉ dưỡng, khám phá, trải nghiệm...

Ngôi làng cổ sống lại nhờ thu phí khách tham quan
Ngôi làng cổ sống lại nhờ thu phí khách tham quan
16/09/2020 Nghiên cứu

Ngôi làng cổ từng hồi sinh nhờ du lịch, nay lại phải đối mặt với hàng loạt vấn đề phát sinh từ ngành công nghiệp không khói.

Du lịch Ninh Bình: 'Để thu được những mẻ cá lớn không chỉ cần lưới to'
Du lịch Ninh Bình: 'Để thu được những mẻ cá lớn không chỉ cần lưới to'
15/09/2020 Nghiên cứu

Theo vị PGĐ Sở Du lịch Ninh Bình, việc thu hút du khách được ví như thu được những mẻ cá lớn không chỉ cần lưới to, thuyền lớn mà cần có nhiều sự đồng thanh, hiệp lực của cả một đội tàu.

Đảm bảo sinh kế của dân bản địa để phát triển du lịch cộng đồng
Đảm bảo sinh kế của dân bản địa để phát triển du lịch cộng đồng
15/09/2020 Nghiên cứu

Với vai trò của người dân bản địa trong việc phát triển du lịch cộng đồng tại các địa phương, việc đảm bảo sinh kế của người dân bản địa trong công tác phát triển du lịch sẽ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ khách du lịch...

Tiềm năng du lịch thể thao mạo hiểm ở Việt Nam
Tiềm năng du lịch thể thao mạo hiểm ở Việt Nam
13/09/2020 Nghiên cứu

Du lịch thể thao mạo hiểm khơi gợi được nhiều sự hứng thú đối khách du lịch và là một trong những sản phẩm quan trọng trong sự phát triển của Ngành.

6 giải pháp chính để phát triển du lịch đồng bằng sông Cửu Long
6 giải pháp chính để phát triển du lịch đồng bằng sông Cửu Long
13/09/2020 Nghiên cứu

Theo TS. Hà Quang Thanh, hai trong số giải pháp đó bao gồm phát triển du lịch đồng thời phải tuân thủ các cam kết quốc tế, đảm bảo phát triển bền vững, tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho tiến trình phát triển du lịch...

Vì sao du khách miền Bắc lại thích đi du lịch phía Nam, còn người miền Nam lại “chê” du lịch miền Bắc?
Vì sao du khách miền Bắc lại thích đi du lịch phía Nam, còn người miền Nam lại “chê” du lịch miền Bắc?
12/09/2020 Nghiên cứu

Những năm gần đây, xu hướng du lịch nghỉ dưỡng trong nước của người miền Bắc ngày càng thay đổi rõ rệt, du khách miền Bắc thường chọn điểm đến ngày càng xa hơn, dịch vụ cao cấp hơn. Trong khi thói quen du lịch của người miền Nam không có nhiều thay đổi.

Quảng Ninh: Nghiên cứu việc khởi động lại và mở rộng các tour để gỡ khó cho du lịch
Quảng Ninh: Nghiên cứu việc khởi động lại và mở rộng các tour để gỡ khó cho du lịch
12/09/2020 Nghiên cứu

Sở du lịch tỉnh Quảng Ninh vừa được yêu cầu nghiên cứu, tham mưu cho tỉnh những chính sách mới để hỗ trợ kịp thời cho doanh nghiệp, trong đó lưu ý tới việc khởi động lại và mở rộng các tour, tuyến du lịch, tăng cường thông tin, quảng bá về chính sách kích cầu du lịch của tỉnh.

Phát triển kinh tế đêm: Thêm 'đặc sản mới' cho du lịch Hà Nội
Phát triển kinh tế đêm: Thêm 'đặc sản mới' cho du lịch Hà Nội
11/09/2020 Nghiên cứu

Triển khai đề án phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) sẽ làm du lịch Hà Nội trở nên hấp dẫn hơn, là điểm đến thú vị, đáng đến... trong mắt du khách trong và ngoài nước.

Du lịch văn hóa và câu chuyện của 10 năm
Du lịch văn hóa và câu chuyện của 10 năm
11/09/2020 Nghiên cứu

Sự gắn kết giữa văn hóa với du lịch theo chủ trương của tỉnh đã từng bước định hình một ngành công nghiệp văn hóa ở Quảng Ninh. Từ không có gì, du lịch văn hóa giờ đây đã trở thành một trong 4 loại hình du lịch chủ đạo, có sự phát triển khá mạnh của Quảng Ninh...

Tiềm năng du lịch từ phế tích ở Ba Vì: Khai thác phải đồng hành với bảo vệ, tôn tạo
Tiềm năng du lịch từ phế tích ở Ba Vì: Khai thác phải đồng hành với bảo vệ, tôn tạo
10/09/2020 Nghiên cứu

Tại buổi toạ đàm, theo các chuyên gia, để Ba Vì tiếp tục phát triển cần tuân thủ nguyên tắc: Khai thác phải đồng hành với bảo vệ, tôn tạo để tài nguyên phát triển bền vững và làm tăng giá trị của tài nguyên.

Ngành Du lịch TP Hồ Chí Minh: Nỗ lực tồn tại để phát triển
Ngành Du lịch TP Hồ Chí Minh: Nỗ lực tồn tại để phát triển
09/09/2020 Nghiên cứu

Do dịch Covid-19 kéo dài, 80 - 90% doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch trên địa bàn TP. HCM đã phải tạm ngừng hoạt động. Ứng phó với khó khăn này, bên cạnh hỗ trợ của cơ quan quản lý nhà nước, các DN du lịch đang nỗ lực tồn tại để phát triển trở lại sau khi dịch được khống chế.