• Click để copy

Đặc sản trời cho mọc trên đá ở Tây Bắc, muốn ăn phải mang chày ra giã

Từ món ăn bình dị của đồng bào người Tày, người Thái ở vùng Tây Bắc, rêu suối đã được nâng tầm, trở thành thứ đặc sản "lạ tai, lạ mắt" hấp dẫn thực khách gần xa.

Nhắc đến ẩm thực Tây Bắc, người ta thường nghĩ tới các món ăn nổi tiếng như thịt gác bếp, cơm lam, măng rừng, lợn cắp nách,… Thế nhưng, ở vùng đất này còn xuất hiện một món ăn đặc biệt được ví như đặc sản "trời ban" mà ít người biết tới, đó chính là rêu suối.

Rêu suối là món ăn quen thuộc trong bữa cơm hàng ngày hay xuất hiện trong những dịp lễ, Tết của đồng bào dân tộc Thái, Tày ở các tỉnh như Sơn La, Yên Bái, Hà Giang,... Ở mỗi nơi, rêu đá lại có hương vị và cách chế biến riêng nhưng vẫn là "thức quà" từ nhiên nhiên không chỉ bà con vùng Tây Bắc yêu thích mà còn "được lòng" cả thực khách gần xa.

Rêu mọc tự nhiên, bám quanh những tảng đá ở dưới suối, chỉ xuất hiện theo mùa, vào tầm cuối thu, đầu đông. Rêu có nhiều loại nhưng rêu mọc ở chỗ nước sạch, chảy xiết thì mới có thể ăn.

Người dân thường hái rêu ở khu vực suối có mực nước nông đến đầu gối. Chỗ nước sâu, nước tù thì rêu ít mọc, nếu có thì rêu cũng không được sạch vì dính nhiều sạn cát.

Chị Nguyễn Thị Lài (sinh sống tại huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái) cho biết, vài năm gần đây, cứ đến mùa lại ra suối thu hoạch rêu về ăn và đem bán.

Theo những người có kinh nghiệm, cần tránh thu hoạch rêu vào ngày rằm vì thời điểm này, ốc sẽ sinh sản và bám vào các đám rêu. Ảnh: Thơm Mỹ

Theo những người có kinh nghiệm, cần tránh thu hoạch rêu vào ngày rằm vì thời điểm này, ốc sẽ sinh sản và bám vào các đám rêu. Ảnh: Thơm Mỹ

"Nên hái ở những bãi rêu lớn bởi ở đó rêu vừa nhiều, vừa ngon. Khi vớt rêu phải đứng ở dưới suối rồi tiến dần lên trên, tránh làm đục nước. Vì nước đục sẽ khó nhìn thấy rêu và làm cát sạn dính vào rêu.

Rêu chỉ sống khoảng một tuần, tức là đến mùa rêu mọc được 3-4 ngày thì phải ra vớt ngay. Khi ấy rêu mọc tốt nhất và non. Nếu thu hoạch chậm thì rêu sẽ chuyển sang màu trắng và không dùng làm thức ăn được nữa", chị nói.

Quá trình sơ chế rêu cũng khá kỳ công. Ảnh: Hoàng Yên

Quá trình sơ chế rêu cũng khá kỳ công. Ảnh: Hoàng Yên

Sau khi thu hoạch rêu từ suối, người dân thường dùng chày gỗ, khúc gỗ hoặc chuôi dao để đập rêu nhiều lần trên mặt tảng đá to, sạch hay trên mặt thớt cứng. Sau đó nhặt sạch rác, sỏi đá lẫn trong rêu rồi dùng rổ, rá để đãi sạch sạn cát. Cuối cùng là công đoạn "giặt rêu".

Rêu được thả vào những chậu nước lớn. Người dân dùng tay vò qua lại giống động tác giặt quần áo để giũ sạch những chất bẩn, nhớt còn sót lại nám ở rêu. "Giặt" qua nhiều lần nước xong, rêu được vắt ráo nước, túm lại thành từng nắm chắc nịch.

Rêu thu hoạch theo mùa nên ngoài chế biến ngay, người dân còn phơi khô rêu để ăn dần. Ảnh: Trần Huyền Châu

Rêu thu hoạch theo mùa nên ngoài chế biến ngay, người dân còn phơi khô rêu để ăn dần. Ảnh: Trần Huyền Châu

Ban đầu, người dân địa phương thường chỉ hái rêu suối về ăn, làm món rau cho các bữa cơm trong gia đình. Khi rêu được biết đến nhiều hơn bởi hương vị lạ miệng, người ta lại thu hoạch rêu đem ra chợ bán.

Rêu được nặn thành từng tảng hình tròn, nặng khoảng trên dưới 1kg với giá bán dao động từ 20.000 - 30.000 đồng/nắm tùy từng nơi.

Những tảng rêu tròn trịa, chắc nịch với màu xanh bắt mắt được bà con bày bán tại các khu chợ cóc ven đường thu hút sự chú ý của du khách. Ảnh: Phạm Huyền

Những tảng rêu tròn trịa, chắc nịch với màu xanh bắt mắt được bà con bày bán tại các khu chợ cóc ven đường thu hút sự chú ý của du khách. Ảnh: Phạm Huyền

Rêu là nguyên liệu làm nên nhiều món ăn ngon như rêu nướng, canh rêu, rêu xào tỏi, nộm rêu... Mỗi món lại có cách chế biến khác nhau, mang đến những hương vị đặc trưng riêng.

Với món canh rêu, rêu sau khi sơ chế sạch sẽ được cắt thành từng đoạn nhỏ, thả vào nước luộc gà hoặc xương hầm. Lúc chín tới, mùi rêu kết hợp với nước hầm tạo nên hương thơm hấp dẫn. Được thưởng thức bát canh rêu đá nóng hổi trong tiết trời se lạnh, thực khách mới cảm nhận được cái thú ẩm thực độc đáo nơi vùng cao Tây Bắc.

Với những mẻ rêu non, bà con dân tộc thường dùng để làm nộm. Rêu được làm sạch, cho vào chõ đồ cho chín tới rồi trộn cùng các gia vị như gừng, mùi, mắc khén, muối, mì chính. Người thích ăn cay có thể cho thêm ớt nướng giã nhỏ. Trộn đều tất cả là đã có ngay món nộm rêu thơm ngon, hấp dẫn.

Món rêu xào. Ảnh: Trần Huyền Châu

Món rêu xào. Ảnh: Trần Huyền Châu

Rêu được chế biến thành nhiều món nhưng ngon nhất, đặc trưng nhất có lẽ vẫn là rêu nướng (hay còn gọi là rêu pho). Rêu được nêm nếm với các loại rau thơm và gia vị rồi gói vào lá chuối hoặc lá dong rồi kẹp tre, nướng trên bếp than hồng.

Khi nướng, không được để rêu quá gần ngọn lửa, tránh để rêu cháy, chảy gia vị ra ngoài hay dính tro bếp. Thỉnh thoảng phải xoay chiều gói rêu để các mặt đều được tiếp xúc đủ lửa, giúp rêu bên trong chín đều. Khi phần vỏ hơi cháy xém là rêu chín, dậy mùi thơm phức. Rêu nướng được dùng để ăn ngay khi nóng hoặc ăn kèm với cá suối nướng, thịt lợn, thịt gà,...

Anh Trần Huy (đến từ Hà Nội) vẫn không quên cảm giác lần đầu tiên được thưởng thức các món ăn chế biến từ rêu suối khi tới du lịch Yên Bái. "Khi chín, rêu không còn giữ được màu xanh lá lạ mắt nhưng ăn rất lạ miệng, có vị thơm ngon.

Rêu mềm, có hương vị riêng, bùi bùi, thoang thoảng cả vị của nước suối, ăn một lần vẫn nhớ mãi. Tôi thích nhất món nộm rêu. Tôi cũng mua vài cân rêu về làm quà cho cả nhà, ai ăn cũng khen ngon và thích thú", anh nói.

May mắn được thưởng thức rêu nướng ở Hà Giang 2 năm trước, chị Phạm Thu Nga (đến từ Hải Phòng) "phải lòng" món đặc sản này ngay từ lần đầu. "Có những lần thèm rêu nướng quá, tôi lại bắt xe khách lên Hà Giang chơi vài ngày để được thưởng thức hương vị của món ăn này.

Những gói rêu nóng hổi, vừa mở ra đã nức mùi thơm từ các loại nguyên liệu hòa trộn với nhau. Vị rêu rất lạ, kèm với mùi thơm hạt dổi, chút cay cay của hạt tiêu rừng càng làm món ăn thêm đậm vị hơn", chị Nga bày tỏ.

Từ món ăn bình dị của đồng bào dân tộc Thái, Tày ở Tây Bắc, rêu suối trở thành đặc sản lạ miệng hấp dẫn thực khách mọi nơi. Trong hình là món rêu nướng. Ảnh: Hoàng Hằng

Từ món ăn bình dị của đồng bào dân tộc Thái, Tày ở Tây Bắc, rêu suối trở thành đặc sản lạ miệng hấp dẫn thực khách mọi nơi. Trong hình là món rêu nướng. Ảnh: Hoàng Hằng

Theo lời của bà con dân tộc vùng Tây Bắc, các món ăn từ rêu không chỉ hấp dẫn bởi hương vị đặc biệt mà còn có tác dụng chữa bệnh như giúp lưu thông khí huyết, giải độc, giải nhiệt, ổn định huyết áp và tăng cường sức đề kháng.

Còn theo kinh nghiệm dân gian, rêu có tính thanh mát nên có thể trị mụn nhọt, sốt rét, phòng hàn. Rêu chủ yếu là chất xơ, có tác dụng giảm mỡ trong máu, thích hợp cho những người muốn giảm cân.

Bài liên quan
Tượng đài của Thiền sư Thích Nhất Hạnh tại Hoa Kỳ
Tượng đài của Thiền sư Thích Nhất Hạnh tại Hoa Kỳ
02/08/2021 Văn hóa

Thiền sư Thích Nhất Hạnh được một số tờ báo lớn đánh giá là "nhà lãnh đạo Phật giáo có ảnh hưởng lớn thứ hai ở phương Tây chỉ sau Đức Đạt Lai Lạt Ma.

Du khách thông thái: Linh thú của các nước Đông Nam Á là gì?
Du khách thông thái: Linh thú của các nước Đông Nam Á là gì?
02/08/2021 Văn hóa

Tìm hiểu về linh thú của các nước Đông Nam Á sẽ giúp người yêu du lịch mở rộng kiến thức văn hóa nước bạn, trở thành một du khách hiểu biết hơn.

Du khách thông thái: Các cách uống rượu vang chuẩn Pháp
Du khách thông thái: Các cách uống rượu vang chuẩn Pháp
31/07/2021 Văn hóa

Thời gian này là dịp để trau dồi bản thân bằng những kiến thức, quy tắc... thú vị trên thế giới. Lần này, hãy cùng chúng tôi học cách uống rượu vang chuẩn Pháp.

Chữa bệnh đường ruột cho pharaoh - 'việc nhạy cảm' thời Ai Cập cổ đại
Chữa bệnh đường ruột cho pharaoh - 'việc nhạy cảm' thời Ai Cập cổ đại
29/07/2021 Văn hóa

Các vị pharaoh tôn quý vẫn là con người với những vấn đề sức khỏe bình thường. Vì vậy công việc "chữa bệnh đường ruột cho pharaoh" mới xuất hiện.

Nên tip cho nhân viên dọn phòng bao nhiêu mới hợp lý trong mùa Covid-19?
Nên tip cho nhân viên dọn phòng bao nhiêu mới hợp lý trong mùa Covid-19?
29/07/2021 Văn hóa

Bạn đã bao giờ tự hỏi: Với khối lượng công việc nhiều hơn và rủi ro cao hơn trong mùa Covid-19, bạn nên tip cho nhân viên dọn phòng bao nhiêu mới hợp lý?

Sởn da gà với lễ hội tôn thờ rắn tại Ấn Độ
Sởn da gà với lễ hội tôn thờ rắn tại Ấn Độ
28/07/2021 Văn hóa

Nag Panchami là lễ hội tôn vinh các vị thần và rắn sống ở Ấn Độ. Đây là một lễ hội lớn, có từ hàng trăm năm và được tổ chức dọc các tỉnh thành vào tháng 7 hoặc 8.

Du khách thông thái: 10 quy tắc ăn uống người Ý luôn tuân thủ
Du khách thông thái: 10 quy tắc ăn uống người Ý luôn tuân thủ
28/07/2021 Văn hóa

Không phải vô cớ mà ẩm thực Ý được đánh giá cao đến thế trên toàn cầu. Cũng nhờ những quy tắc ăn uống này, các món ăn bình thường cũng trở nên hảo hạng.

25 điều ít ai kể về du lịch suốt nửa thế kỉ qua
25 điều ít ai kể về du lịch suốt nửa thế kỉ qua
27/07/2021 Văn hóa

Những năm 80 không có quy định kiểm tra hành lý, hơn 65.000 bức ảnh tự sướng được chụp mỗi phút trong những chuyến đi.. là điều ít ai kể về du lịch

Nếu không mất sao Michelin, Gordon Ramsay có thể là á quân 'đầu bếp giỏi nhất thế giới'
Nếu không mất sao Michelin, Gordon Ramsay có thể là á quân 'đầu bếp giỏi nhất thế giới'
27/07/2021 Văn hóa

Người dẫn đầu bảng xếp hạng đầu bếp giỏi nhất thế giới năm 2021 có đến 17 sao Michelin trong sự nghiệp, và Gordon Ramsay xếp thứ 6 với 7 sao Michelin

Vui mắt những lần sao quốc tế đến Việt Nam: Xe máy, nón lá, đi xuồng...
Vui mắt những lần sao quốc tế đến Việt Nam: Xe máy, nón lá, đi xuồng...
27/07/2021 Văn hóa

Không xiêm áo lộng lẫy, không trang điểm cầu kì... những ngôi sao quốc tế đến Việt Nam ngày ấy khiến người hâm mộ bật cười trước sự dân dã, bình dị của họ.

10 điều luật kì lạ ở Nhật Bản không mấy người biết
10 điều luật kì lạ ở Nhật Bản không mấy người biết
26/07/2021 Văn hóa

Những điều luật kì lạ ở Nhật Bản sau sẽ làm người yêu du lịch "sốc": không được ép uống rượu, có thể bị bỏ tù nếu mang bộ đàm từ nước khác sang...

10 nghi thức lễ cưới kì lạ trên thế giới: Ăn đồ thừa, cưới cây chuối...
10 nghi thức lễ cưới kì lạ trên thế giới: Ăn đồ thừa, cưới cây chuối...
26/07/2021 Văn hóa

Đánh chân chú rể, ai cũng được phép hôn cô dâu... và những nghi thức lễ cưới kì lạ khác mà có thể bạn sẽ không thể tin là chúng có tồn tại.

Nhìn lại ngọn đuốc Olympic qua các thập kỉ
Nhìn lại ngọn đuốc Olympic qua các thập kỉ
23/07/2021 Văn hóa

Ngọn đuốc Olympic bắt nguồn từ nơi đầu tiên tổ chức Thế vận hội – Hy Lạp. Ngọn lửa thiêng ấy đã trở thành biểu tượng hòa bình của Thế vận hội.

Lễ hội đấu vật bằng dầu olive ở Thổ Nhĩ Kỳ
Lễ hội đấu vật bằng dầu olive ở Thổ Nhĩ Kỳ
20/07/2021 Văn hóa

Trước khi quyết đấu, các đô vật phải cởi trần, mặc quần da, thường là da trâu hoặc da bê và được bôi dầu oilve lên khắp cơ thể.

Nhà ống ở Hà Nội dưới góc nhìn của báo chí quốc tế
Nhà ống ở Hà Nội dưới góc nhìn của báo chí quốc tế
11/07/2021 Văn hóa

Hình ảnh những ngôi nhà ống ở Hà Nội vừa được xuất hiện trong phóng sự ảnh ấn tượng của hãng thông tấn AFP (Pháp).

Những điều không nên làm ở Dubai nếu không muốn bị bỏ tù
Những điều không nên làm ở Dubai nếu không muốn bị bỏ tù
10/07/2021 Văn hóa

Sầm uất là thế nhưng không hiếm trường hợp du khách nước ngoài bị... bỏ tù tại đây vì vướng phải vài điều không nên làm ở Dubai sau.

7 điều nên tránh khi đi du lịch Lào nhưng ít ai biết
7 điều nên tránh khi đi du lịch Lào nhưng ít ai biết
07/07/2021 Văn hóa

Những điều nên tránh khi đi du lịch Lào dưới đây sẽ giúp bạn an toàn, vui vẻ hơn trong chuyến đi mà không gặp phải những "sự cố" đáng tiếc.

Vì sao gọi New York là Quả Táo Lớn?
Vì sao gọi New York là Quả Táo Lớn?
06/07/2021 Văn hóa

Bạn có biết, thành phố New York nhộn nhịp sở hữu biệt danh "Big Apple" không? Vậy, vì sao gọi New York là Quả Táo Lớn?

Người đàn ông thọ nhất thế giới tiết lộ bí quyết sống lâu
Người đàn ông thọ nhất thế giới tiết lộ bí quyết sống lâu
05/07/2021 Văn hóa

Trang NY Post cho rằng" Không người đàn ông nào đang sống quanh ta đã ở trên Trái đất lâu hơn Emilio Flores Márquez - người đàn ông thọ nhất thế giới.

Hương vị tình thân tập 75: Hạn tiểu tam đã đến, Khánh Thy mất cảnh giác trước cô phụ bếp của Huy

Trong Hương vị tình thân tập 75, Khánh Thy do quá bận rộn mà để cho hạn tiểu tam cận kề, mất cảnh giác với cô phụ bếp xinh đẹp và xem Huy như thần tượng.