Chủ nhật, 10/01/2021, 20:05 PM
  • Click để copy

Đào tạo nhân lực nhìn từ sự gắn bó văn hóa với du lịch

Khách du lịch ở các nước phát triển thường lựa chọn những lễ hội của các nước để tổ chức những chuyến du lịch nước ngoài. Bởi thế, thu hút khách du lịch tham gia du lịch văn hóa tức là tạo ra dòng chảy mới và cải thiện cuộc sống của người dân địa phương.

Lời giới thiệuBên cạnh những loại hình du lịch như du lịch sinh thái, du lịch khám chữa bệnh, du lịch mạo hiểm, du lịch giáo dục... du lịch văn hóa được xem là loại sản phẩm đặc thù của các nước đang phát triển, thu hút nhiều khách du lịch quốc tế.

Sau đây chúng tôi xin giới thiệu bài viết "Văn hóa gắn với du lịch – mối quan hệ trong việc đào tạo nhân lực" của TS. Đoàn Mạnh Cương, Văn phòng Quốc hội.

Ảnh minh hoạ: vitravel.com.vn.

Ảnh minh hoạ: vitravel.com.vn.

Du lịch văn hóa chủ yếu dựa vào những sản phẩm văn hóa, những lễ hội truyền thống dân tộc, kể cả những phong tục tín ngưỡng... để tạo sức hút đối với khách du lịch bản địa và từ khắp nơi trên thế giới. Đối với khách du lịch có sở thích nghiên cứu, khám phá văn hóa và phong tục tập quán bản địa, thì du lịch văn hóa là cơ hội để thỏa mãn nhu cầu của họ.

Du lịch văn hóa rất phù hợp với tiềm năng, định hướng phát triển bền vững của Việt Nam. Khi xác định hướng đi “văn hóa gắn với du lịch”, người làm du lịch phải có một trình độ nhất định, được đào tạo bài bản về văn hóa nghệ thuật, để có thể tạo được những hiệu ứng từ các hoạt động biểu diễn, lưu lại được những giá trị và ấn tượng văn hóa trong lòng du khách, chứ không chỉ khai thác ánh sáng, âm thanh, mầu sắc đơn thuần...

Như là một biểu thị của nhu cầu mang “tính người”, du lịch dưới bất cứ hình thức nào cũng hướng tới việc tiếp xúc, giao lưu, học hỏi và mở mang về văn hóa. Trong bối cảnh ngành du lịch ở Việt Nam đang trên đà phát triển, song vẫn tồn tại một số bất cập, thì lĩnh vực này cũng cần được xem xét từ góc nhìn  văn hóa. Khi xác định du lịch như hành vi thỏa mãn văn hóa, cũng tức là cần xác lập các tiêu chí để làm nên một “văn hóa du lịch”. Thiết nghĩ, văn hóa du lịch được thể hiện trên hai phương diện: một là văn hóa của du lịch và hành vi văn hóa của người làm du lịch. Văn hóa của du lịch là dấu ấn riêng, độc đáo, tạo nên bản sắc của văn hóa mỗi cộng đồng. Ðó là yếu tố quan trọng làm nên sức hấp dẫn đối với du khách.

Mối quan hệ văn hóa và du lịch?

Trong những năm gần đây có một vài nhận xét cho rằng, văn hóa và du lịch đã có sự gắn kết, tuy nhiên đó mới chỉ là mang tính tự phát, nên chưa thực sự phát huy hiệu quả. Du lịch và văn hóa cần nhìn về một hướng. Nguyên nhân của hiện trạng này thuộc về cả hai phía. Mặc dù có nhiều lễ hội hoành tráng được tổ chức, tuy nhiên những chương trình biểu diễn đó chưa trở thành sản phẩm du lịch được kết nối với các công ty lữ hành để bán cho khách du lịch. Rất nhiều lễ hội được các địa phương tổ chức chỉ mang tính phong trào, theo kế hoạch, đơn điệu về nội dung, kịch bản “rất” truyền thống, bó hẹp trong phạm vi phục vụ mục đích cộng đồng là chủ yếu. Hơn ai hết, các công ty lữ hành hiểu nhu cầu, thị hiếu của khách du lịch nhưng chưa thực sự nhập cuộc, không chủ động giới thiệu với khách những sản phẩm văn hóa của địa phương, của dân tộc. Một lý do nữa là kinh phí và nhân lực của các hoạt động biểu diễn đa phần được hoạch định theo tư duy “thực hiện nhiệm vụ” làm chương trình nghệ thuật chứ không mang mầu sắc thực sự là sản phẩm du lịch. Điều này gây ra nhiều trở ngại cho các công ty du lịch chuyên nghiệp có nhu cầu đồng hành cùng hợp tác.

Nói mối quan hệ văn hóa và du lịch, người ta thường nghĩ đến những lễ hội. Những lễ hội cũng là một phần quan trọng của đời sống văn hóa, có hàm chứa yếu tố nghệ thuật. Nhưng không phải cứ có biểu diễn nghệ thuật là trở thành lễ hội, mặt khác những lễ hội được tổ chức phần nào sơ sài, dàn trải bốn mùa trong năm, ở hầu như tất cả các địa phương trên cả nước, đã bắt đầu cho thấy sự nhàm chán và lặp lại nhau, chưa nói đến sự phản cảm khi khâu tổ chức  làm sơ sài, đơn điệu. Phần lớn các chương trình khai trương lễ hội du lịch hiện nay mang tính chất “sân khấu hóa” và có xu hướng lễ hội hóa ở tất cả các địa phương có một kịch bản gồm những chương/hồi “na ná” giống nhau... Ở một góc nhìn khác, tình trạng mô phỏng, manh mún, thiếu sáng tạo trong xây dựng văn hóa của du lịch còn được bổ sung bởi hành vi thiếu “tính văn hóa” của một số người làm du lịch, trong một số trường hợp họ đã làm thất vọng du khách. Thái độ thiếu niềm nở, hay miễn cưỡng niềm nở khi đón tiếp du khách là hình ảnh còn gặp mỗi khi tới các điểm du lịch.

Thổi hồn văn hóa vào du lịch...

Phần lớn hoạt động du lịch văn hóa gắn liền với địa phương - nơi lưu giữ nhiều lễ hội văn hóa và cũng là nơi tồn tại đói nghèo. Khách du lịch ở các nước phát triển thường lựa chọn những lễ hội của các nước để tổ chức những chuyến du lịch nước ngoài. Bởi thế, thu hút khách du lịch tham gia du lịch văn hóa tức là tạo ra dòng chảy mới và cải thiện cuộc sống của người dân địa phương.

Ở những nước kém phát triển hoặc đang phát triển, nền tảng phát triển phần lớn không dựa vào những đầu tư lớn để tạo ra những điểm du lịch đắt tiền, mà thường dựa vào nguồn du lịch tự nhiên và sự đa dạng trong bản sắc dân tộc. Những nguồn lợi này không tạo ra giá trị lớn cho ngành du lịch, nhưng lại đóng góp đáng kể cho sự phát triển của cộng đồng xã hội. Những quốc gia phát triển mạnh du lịch văn hóa là Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Trung Quốc, và một số nước thuộc khu vực Nam Mỹ...

Hầu hết các quốc gia thường khai thác các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, lễ hội, thể thao, giải trí... để phát triển du lịch. Sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa nghệ thuật và du lịch đã làm cho những sự kiện văn hóa, nghệ thuật trở thành một thương hiệu của một lễ hội vượt ra khỏi tầm địa phương, quốc gia mà còn là mang một giá trị của thế giới.

Trong thời gian qua, Việt Nam đã tổ chức rất thành công những sự kiện lớn mang tính chất lễ hội gây được sự chú ý đến các quốc gia trong khu vực và quốc tế. Có thể kể đến như Festival nghệ thuật Huế, Festival biển Nha Trang, Carnavan biển Hạ Long, Festival cồng chiêng Tây Nguyên, Festival lúa gạo Hậu Giang, Lễ hội trái cây Nam Bộ... Những lễ hội trên đã trở thành “hiệu ứng văn hóa” không chỉ còn của địa phương mà là sự hòa quyện, giao thoa của văn hóa Việt Nam với các đoàn nghệ thuật trên thế giới cùng tham gia để lại trong lòng du khách quốc tế.

Việt Nam, ngoài những tiềm năng du lịch đã được khai thác như cảnh quan thiên nhiên, nghỉ dưỡng, ẩm thực, chữa bệnh... còn một tiềm năng ở tầm sâu hơn, nhưng hứa hẹn một khả năng phát triển phong phú bội phần, đó là tiềm năng văn hóa nghệ thuật. Gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người Việt, với non nước hữu tình của dân tộc Việt, những hình thái nghệ thuật đã trở thành một phần không thể thiếu, có thể xem như linh hồn của người Việt. Nhưng bao nhiêu năm qua, chúng ta chỉ quan tâm khai thác du lịch bằng cái thế giới bên ngoài, cái thế giới vật chất hữu hình, với những ưu đãi của thiên nhiên, mà ít quan tâm đến việc giới thiệu đời sống tinh thần của dân tộc. Nếu những giá trị ấy được giới thiệu một cách chiến lược, có phong cách, có định hướng thì du lịch Việt Nam mới có thể có được cái bản sắc độc đáo riêng, không hề lặp lại bất kỳ ai khác trong thế giới du lịch đang ngày một phát triển phong phú và đa dạng hiện nay. Hãy làm khơi dậy và khai thác những di tích lịch sử, những truyền thuyết, những giá trị văn hóa nghệ thuật trở thành những sản phẩm du lịch, chương trình du lịch độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.

Thay cho lời kết

Muốn gắn kết tốt hai lĩnh vực văn hóa và du lịch đòi hỏi những người làm du lịch phải được đào tạo trong một môi trường có sự gắn bó hữu cơ của văn hóa nghệ thuật, hiểu và cảm nhận được một cách sâu sắc những giá trị phi vật thể của nghệ thuật, nhận thức được sự khác nhau giữa việc tổ chức các sinh hoạt nghệ thuật với việc tổ chức biểu diễn đơn thuần, đi đến gắn nghệ thuật với du lịch theo tinh thần nâng hoạt động thưởng thức nghệ thuật lên một đẳng cấp văn hóa khác.

Việc tạo ra môi trường học tập trong suốt quá trình đào tạo đối với các sinh viên cả hai ngành du lịch và nghệ thuật, là một điều kiện để các nghệ sĩ tương lai và những người làm du lịch cùng nhìn nhận sự gắn kết và trưởng thành. Đây là một trong những vấn đề đặt ra đối với các trường văn hóa nghệ thuật và du lịch trong bối cảnh hiện nay. Các trường cần xây dựng chương trình đào tạo có sự đan xen, mềm dẻo các học phần mang tính đặc thù nghề nghiệp, đồng thời có sự tích hợp những môn học có liên quan đến các kiến thức bổ trợ để mỗi sinh viên khi theo học một chương trình đào tạo ngành nghệ thuật vẫn có những hiểu biết đối với ngành du lịch và ngược lại. Sự thành công trong việc phát huy các giá trị văn hóa nghệ thuật đề trở thành sản phẩm phải bắt nguồn từ chính những cơ sở đào tạo - nơi tạo ra nguồn nhân lực. Ở đó họ hiểu được sự gắn kết hữu cơ, sự tồn tại của hoạt động này có ảnh hưởng và tác động đến sự phát triển của hoạt động kia.

Song song với việc xây dựng chương trình đào tạo giao thoa, các trường cần có những hoạt động ngoại khóa, các chương trình liên kết mà ở đó trong mỗi sự kiện đều có sự tham gia của các sinh viên của ngành nghệ thuật cũng như ngành du lịch cùng thực hiện. Việc tiếp cận khai thác các giá trị nghệ thuật trong lĩnh vực du lịch là hướng đi tất yếu của các trường văn hóa nghệ thuật và du lịch trong tương lai. Việc biến các chương trình biểu diễn thành sản phẩm du lịch là quá trình tái đầu tư đối với văn hóa nghệ thuật.

Nâng cao ý nghĩa văn hóa của du lịch thật sự đang là một trong các yêu cầu cần thiết để phát triển du lịch một cách chuyên nghiệp, có chiều sâu và văn minh. Ðáp ứng nhu cầu văn hóa bằng các giá trị thông qua các hoạt động mang “tính văn hóa” - đó là logic tất yếu của mọi quá trình vận động liên quan tới con người. Thiết nghĩ, đối với sự phát triển của du lịch, việc kết hợp một cách hài hòa giữa du lịch văn hóa và văn hóa du lịch cần được quan tâm đúng mức hơn nữa, không chỉ đối với người làm du lịch, người làm văn hóa nghệ thuật mà đối với cả cộng đồng xã hội.

Bài liên quan
Phát triển du lịch trong rừng phòng hộ Lang Chánh: Cần thu hút nhà đầu tư chiến lược
Phát triển du lịch trong rừng phòng hộ Lang Chánh: Cần thu hút nhà đầu tư chiến lược
23/01/2021 Nghiên cứu

Thanh Hoá đã có Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng phòng hộ huyện Lang Chánh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040.

Một ví dụ về nền kinh tế chia sẻ trong lưu trú dành cho du khách
Một ví dụ về nền kinh tế chia sẻ trong lưu trú dành cho du khách
23/01/2021 Nghiên cứu

Theo ThS. Lại Thị Tuyết Lan, bên cạnh việc tạo điều kiện để nhiều người có thể đi du lịch với chi phí rẻ, trải nghiệm độc đáo, Airbnb còn góp phần đa dạng hóa các hình thức lưu trú dành cho du khách tại Việt Nam.

Phát triển các cơ sở mua sắm, dịch vụ đạt chuẩn: Tăng hấp dẫn cho du lịch Thủ đô
Phát triển các cơ sở mua sắm, dịch vụ đạt chuẩn: Tăng hấp dẫn cho du lịch Thủ đô
22/01/2021 Nghiên cứu

Trước bài toán phục hồi và phát triển thị trường du lịch sau ảnh hưởng của dịch Covid-19, Hà Nội đang nỗ lực đánh thức tiềm năng, nâng cao chất lượng các cơ sở mua sắm, dịch vụ để tăng sức hấp dẫn cho du lịch Thủ đô.

Phát triển du lịch Thanh Hoá: Cần đa dạng sản phẩm du lịch có chất lượng, theo hướng tăng trưởng xanh
Phát triển du lịch Thanh Hoá: Cần đa dạng sản phẩm du lịch có chất lượng, theo hướng tăng trưởng xanh
21/01/2021 Nghiên cứu

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hương, ngành du lịch Thanh Hoá cần phát triển đa dạng sản phẩm du lịch có chất lượng, có thương hiệu, theo chiều sâu, theo hướng tăng trưởng xanh, có khả năng cạnh tranh cao tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế để làm động lực.

Du lịch Hà Nội cần chú trọng xây dựng nhóm sản phẩm để kích cầu du lịch nội địa
Du lịch Hà Nội cần chú trọng xây dựng nhóm sản phẩm để kích cầu du lịch nội địa
21/01/2021 Nghiên cứu

Theo vị Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, trong năm 2021, ngành du lịch của TP cần tập trung thúc đẩy phát triển du lịch nội địa gắn với cơ cấu lại ngành du lịch Thủ đô; chú trọng xây dựng các nhóm sản phẩm du lịch để kích cầu du lịch nội địa...

Biến tiềm năng độc đáo, khác biệt để phát triển Quảng Bình
Biến tiềm năng độc đáo, khác biệt để phát triển Quảng Bình
20/01/2021 Nghiên cứu

Không chỉ từ tiềm năng và thế mạnh mà bằng cả những nỗ lực của chính quyền địa phương, trong những năm qua vùng đất Quảng Bình đầy nắng và gió đã trở thành một tỉnh phát triển nhanh ở khu vực duyên hải miền Trung.

Du lịch mạo hiểm: Những điểm không thể bỏ qua để đảm bảo an toàn cho du khách
Du lịch mạo hiểm: Những điểm không thể bỏ qua để đảm bảo an toàn cho du khách
20/01/2021 Nghiên cứu

Với một địa hình đồi núi, sông suối phức tạp như ở Việt Nam thì du lịch mạo hiểm cần được tổ chức một cách kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn, đồng thời có hướng đầu tư bài bản để thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Lữ hành Việt Nam nỗ lực bứt phá vì một ‘ngày vui’ sớm trở lại
Lữ hành Việt Nam nỗ lực bứt phá vì một ‘ngày vui’ sớm trở lại
19/01/2021 Nghiên cứu

Lữ hành Việt đã vượt qua một năm đầy sóng gió với nhiều tổn thất. Để có thể tồn tại sau đại dịch, nhiều doanh nghiệp đã phải nỗ lực phi thường với một niềm tin vào ngày mai tươi sáng sớm trở lại.

Kịch bản phát triển nào cho Du lịch của TP. Hà Nội?
Kịch bản phát triển nào cho Du lịch của TP. Hà Nội?
19/01/2021 Kinh doanh

Ngành du lịch TP. Hà Nội kỳ vọng một kịch bản sớm phục hồi, chuẩn bị các điều kiện bảo đảm sẵn sàng đón và phục vụ khách quốc tế khi điều kiện cho phép, đặt ra mục tiêu thu hút khách du lịch nội địa cho năm 2021 với mức 15,34 triệu lượt khách, bằng 70% so với năm 2019.

Đồng Nai: Để làng quê 'níu chân' du khách
Đồng Nai: Để làng quê 'níu chân' du khách
19/01/2021 Nghiên cứu

Vài năm gần đây, Đồng Nai rộ lên nhiều mô hình du lịch vườn, du lịch sinh thái… Trong quá trình xây dựng nông thôn mới (NTM), các địa phương chú trọng chuyển đổi sản xuất theo hướng an toàn; tạo môi trường thuận lợi cho nông dân, doanh nghiệp đầu tư, khai thác lợi thế du lịch ở các vùng quê.

Chông chênh chợ nổi Cái Răng
Chông chênh chợ nổi Cái Răng
17/01/2021 Nghiên cứu

Mặc dù điểm tham quan du lịch hấp dẫn và nổi tiếng nhất TP Cần Thơ đã được triển khai đề án bảo tồn và phát triển với hơn 60 tỷ đồng nhằm giữ lại một nét văn hóa đặc trưng vùng sông nước, vậy nhưng trên thực tế du khách vẫn không tránh khỏi cảm giác hụt hẫng khi đến nơi này…

Nhà sàn truyền thống - nơi “giữ lửa” văn hóa dân tộc Thái
Nhà sàn truyền thống - nơi “giữ lửa” văn hóa dân tộc Thái
16/01/2021 Nghiên cứu

Trong bối cảnh giao thoa văn hóa giữa các dân tộc, vùng miền diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, thì việc bảo tồn, gìn giữ các nếp nhà sàn truyền thống, cũng có thể ví như việc góp phần “giữ lửa” bản sắc cho văn hóa dân tộc Thái.

Du lịch Việt Nam cần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang số hóa
Du lịch Việt Nam cần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang số hóa
16/01/2021 Nghiên cứu

Theo ông Võ Anh Tài, du lịch Việt Nam cần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang số hóa, chú trọng nhiều hơn đến sức khỏe và vệ sinh, đồng thời làm tăng nhu cầu về trải nghiệm không tiếp xúc và các tùy chọn thanh toán.

Hội du lịch cộng đồng Việt Nam: Tăng cường liên kết, hỗ trợ nhau cùng vượt khó
Hội du lịch cộng đồng Việt Nam: Tăng cường liên kết, hỗ trợ nhau cùng vượt khó
15/01/2021 Nghiên cứu

Nhằm tạo cơ hội cho các doanh nghiệp du lịch được gặp gỡ, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ cùng nhau vượt qua khó khăn sau đại dịch Covid-19 Hội du lịch cộng đồng Việt Nam (VCTC) vừa tổ chức chương trình khảo sát, bàn giải pháp cho “Trạng thái bình thường mới” năm 2021 tại Thái Nguyên.

Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch nhằm kích thích nhu cầu ngoài yếu tố giảm giá
Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch nhằm kích thích nhu cầu ngoài yếu tố giảm giá
15/01/2021 Nghiên cứu

Theo ông Nguyễn Công Hoan, năm 2021 xác định vẫn là năm khó khăn của ngành du lịch thì vai trò của liên minh, liên kết kích cầu du lịch cần phải đi vào chiều sâu, thực chất hơn nữa.

Quản lý và kinh doanh lữ hành trong và sau Covid-19 ra sao?
Quản lý và kinh doanh lữ hành trong và sau Covid-19 ra sao?
14/01/2021 Nghiên cứu

Theo ông Thắng, Covid-19 đã ảnh hưởng và làm thay đổi mọi khía cạnh liên quan đến hoạt động du lịch, xu hướng đi du lịch của khách đã thay đổi. Do đó, các doanh nghiệp lữ hành quan tâm một số vấn đề du lịch bền vững, chuyển đổi số và thị trường...

Lữ hành Việt Nam 2021: Một số đề xuất giải pháp khắc phục của ngành du lịch do Covid-19
Lữ hành Việt Nam 2021: Một số đề xuất giải pháp khắc phục của ngành du lịch do Covid-19
13/01/2021 Nghiên cứu

Theo bà Nguyễn Thị Lê Hương - Phó TGĐ Công ty Vietravel, cần tiếp tục chính sách miễn giảm thuế phí cho các doanh nghiệp ngành du lịch trong năm 2021 và chính sách hỗ trợ tài chính cho vay ưu đãi để phục hồi hoạt động kinh doanh.

Lữ hành Việt Nam 2021: Làm thế nào để du lịch khắc phục nhanh hậu quả của dịch Covid-19?
Lữ hành Việt Nam 2021: Làm thế nào để du lịch khắc phục nhanh hậu quả của dịch Covid-19?
12/01/2021 Nghiên cứu

Đó là một vấn đề được ông Vũ Thế Bình - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lữ hành Việt Nam đưa ra trong phần phát biểu của mình tại diễn đàn Lữ hành toàn quốc 2021 diễn ra chiều nay, ngày 12/1.

Diễn đàn 'Lữ hành Việt Nam 2021 - Giải pháp khôi phục và phát triển'
Diễn đàn "Lữ hành Việt Nam 2021 - Giải pháp khôi phục và phát triển"
11/01/2021 Nghiên cứu

Từ ngày 12 - 13/1 tại Flamingo Cát Bà Beach Resort (Cát Bà, Hải Phòng), Hiệp hội Lữ hành Việt Nam phối hợp với Sở Du lịch Hải Phòng, UBND huyện Cát Hải tổ chức Diễn đàn “Lữ hành Việt Nam 2021 - Giải pháp khôi phục và phát triển” và Gala “VISTA - Vững bước thành công”.