Thứ năm, 15/10/2020, 06:33 AM
  • Click để copy

Du lịch sụp đổ ảnh hưởng sinh kế toàn cầu ra sao?

Ít nhất một triệu lao động mất việc trong năm nay. Toàn cầu mất đi 850 triệu - 1,1 tỷ lượt khách quốc tế vì đại dịch.

Trong một chuyến thăm đến quần đảo Canary vài năm trước, Tim Pile, nhà báo chuyên viết về du lịch của SCMP trò chuyện với một hướng dẫn viên địa phương. Người này khoe vừa được chấp thuận vay thế chấp từ ngân hàng. Thời điểm đó, Pile không suy nghĩ nhiều nhưng hiện tại anh nhận ra chuyện này khác thường đến thế nào.

Pile nhận ra công việc trong ngành du lịch luôn bị trả lương thấp, và mang tính thời vụ. Bạn có thể duy trì các khoản thanh toán ngân hàng vào những tháng cao điểm, khi du khách đổ xô đến tận hưởng ánh nắng mặt trời rực rỡ. Nhưng khi thời tiết chuyển lạnh hay gió mùa, thu nhập của những người làm trong ngành cạn kiệt.

Người dân đảo Canary thật may mắn, khi quần đảo cận nhiệt đới của Tây Ban Nha nằm ngoài khơi châu Phi có khí hậu thu hút khách du lịch quanh năm, và hầu hết mọi năm. Nhưng năm nay, Pile không chắc liệu người hướng dẫn viên đó có đủ thu nhập để trả góp ngân hàng hay không.

Du khách tắm nắng bên bãi biển ở Corfu vào tháng 7, khi chính phủ Hy Lạp nới lỏng các biện pháp hạn chế đi lại. Ảnh: AFP.

Du khách tắm nắng bên bãi biển ở Corfu vào tháng 7, khi chính phủ Hy Lạp nới lỏng các biện pháp hạn chế đi lại. Ảnh: AFP.

Pile đang du lịch đảo Corfu, Hy Lạp, nơi có mùa hè vắng khách vì Covid-19. Anh ngồi cùng một người Hà Lan - đại diện của khu nghỉ dưỡng. Buổi trò chuyện bị gián đoạn khi người này nhận được tin nhắn Hy Lạp bị thêm vào danh sách đen giới hạn đi lại của Hà Lan. Tin thứ hai khiến cô ấy chết lặng: cô ấy chính thức thất nghiệp vì tình hình kinh doanh khó khăn.

Hàng năm, vào sáu tháng mùa đông không có khách, người dân phải tiết kiệm chật vật để sinh sống. Nhưng năm nay, mọi thứ dường như khó khăn hơn bao giờ hết. Dù vậy, chính phủ Hy Lạp đã hỗ trợ tài chính cho những người gặp khó khăn vì đại dịch - một viễn cảnh mà lao động ở nhiều nơi trên thế giới mơ ước.

Trên đảo Bali của Indonesia, nhiều người phải về quê làm việc trong các trang trại của gia đình cho đến khi có thể quay lại với nghề massage truyền thống, hướng dẫn hay biểu diễn phục vụ du khách. Cuộc sống tự cung tự cấp giúp họ không bị đói, nhưng họ vẫn phải đóng học phí cho con hoặc trả góp hàng tháng cho chiếc xe mới mua.

Ở Nepal, những người làm du lịch phải chịu đựng ba mùa mất thu nhập mỗi năm. Dòng du khách đầu tiên thường đến vào tháng 3. Khi gió mùa bắt đầu vào tháng 6, những phu khuân vác (porter), hướng dẫn và đầu bếp đến Ladakh làm thuê cho các công ty leo núi tại Ấn Độ. Sau đó, họ trở về Nepal cho mùa thu bận rộn. Nhưng lịch trình đó không áp dụng cho năm nay. Các chuyến tham quan, tour du lịch leo núi bị hủy bỏ, khiến 20.000 người Nepal thất nghiệp. Tệ hơn nữa, do công việc của họ chỉ là thời vụ, họ không nhận được các hỗ trợ từ mạng lưới an sinh xã hội. Rất ít trong số đó có tiền tiết kiệm dồi dào, nhiều người phải đối mặt với tình hình tài chính kiệt quệ.

Năm 2020 cũng là năm tổ chức chương trình "Năm tham quan Nepal", nhằm thu hút du khách. Nhưng lệnh hạn chế đi lại, du lịch trên toàn quốc vào tháng 3 khiến chương trình trên phải hoãn vô thời hạn. Nhiều người đã nói vui rằng, nên đổi tên là "Năm không ghé thăm Nepal".

Quảng trường Durbar vắng tanh trong đại dịch ở Nepal. Ảnh: AFP.

Quảng trường Durbar vắng tanh trong đại dịch ở Nepal. Ảnh: AFP.

Tại Tanzania, các hướng dẫn viên safari, tài xế, nhân viên tại công viên động vật hoang dã cũng chung cảnh ngộ với các đồng nghiệp khác trên thế giới. Năm nay là mùa leo núi Kilimanjaro "nhàn" nhất của những người làm nghề khuân vác giúp khách du lịch. Họ chỉ còn ít việc để làm như dọn dẹp các trại trên núi, tham gia các khóa đào tạo phòng ngừa Covid-19 để sẵn sàng phục vụ khách quốc tế nếu đất nước mở cửa biên giới trở lại.

Tại đất nước Gambia già cỗi, ngành du lịch ở đây phải quay cuồng với cuộc khủng hoảng do Ebola năm 2014 mang tới. Ba năm sau, Thomas Cook, hãng lữ hành nổi tiếng chịu trách nhiệm đưa gần 50% khách đến Gambia, sụp đổ. Vì vậy, vào thời điểm Covid-19 xuất hiện, quốc gia này hầu như không còn khách du lịch nào để yêu cầu họ rời đi. Nhiều quốc gia đã chuyển trọng tâm từ hút khách quốc tế sang kích cầu nội địa. Nhưng chỉ có tầng lớp trung lưu thu nhập tốt trở lên mới có thể vực dậy thị trường nội địa - điều mà Gambia thiếu.

Phong vũ biểu mới nhất của UNWTO chỉ ra ít nhất một triệu lao động mất việc trong năm nay. Đại dịch có thể dẫn đến sự sụt giảm 60 - 80% khách du lịch toàn cầu so với năm 2019, tương đương với 850 triệu - 1,1 tỷ lượt khách quốc tế. Ngành cũng có nguy cơ mất 910 - 1.200 tỷ USD doanh thu xuất khẩu từ du lịch và 100 - 120 triệu việc làm đứng trước nhiều rủi ro. UNWTO cùng Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho rằng đây là cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất mà thị trường du lịch quốc tế phải đối mặt, kể từ năm 1950.

Nhưng những con số chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Chúng ta đã vô tình loại bỏ một lực lượng lao động phụ trợ hùng mạnh không kém, hưởng lợi gián tiếp từ ngành này. Đó là những người thợ chuyên sửa xe cho khách du lịch thuê; ngư dân - những người cung cấp thực phẩm thường ngày cho các hàng quán; nhân viên tại các tiệm giặt là - nơi thường nhận giặt chăn ga gối của các khách sạn...

Trước dịch, lực lượng lao động phụ trợ này có tiền để trang trải cuộc sống, từ người lái xe tuk tuk đến bán trà ven đường. Năm nay, mọi thứ khó khăn một cách nghiệt ngã. Một khách sạn trống khách không thuê người dọn phòng, cũng không có ga gối bẩn cần giặt. Một nhà hàng đóng cửa không còn cần người phục vụ hay nguồn cung hải sản cố định...

Dù vậy, vẫn có những tia sáng tích cực trong bối cảnh mọi thứ đều u ám. Các nhà tuyển dụng ở nhiều quốc gia đang cố gắng hết sức để chăm sóc nhân viên trung thành.

Ở Kenya, một số khách sạn đóng bảo hiểm y tế cho người lao động tạm nghỉ không lương, công dân Australia ở Bali biến nhà hàng, quán cà phê của họ thành ngân hàng thực phẩm miễn phí, hỗ trợ hàng nghìn người mỗi ngày. Kỳ nghỉ gián đoạn cũng mang lại cho các khu nghỉ dưỡng cơ hội hiếm có để nghỉ ngơi và hít thở. Còn chủ quán cà phê ở Corfu, nơi Tim từng ghé thăm, có dịp dùng bữa tối mùa hè cùng bạn bè và cả đối thủ kinh doanh - điều mà họ hầu như không có thời gian làm trong những năm tháng trước.

Bài liên quan
Xây dựng sân chơi, không gian công cộng trong khu phố cổ Hà Nội
Xây dựng sân chơi, không gian công cộng trong khu phố cổ Hà Nội
22/10/2020 Nghiên cứu

Tại những khu dân cư thuộc phố cổ Hà Nội – nơi “tấc đất, tấc vàng”, việc xây dựng sân chơi, không gian công cộng tưởng chừng như không thể.

Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh: Cơ hội để phát triển du lịch
Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh: Cơ hội để phát triển du lịch
21/10/2020 Nghiên cứu

Trong quá trình xây dựng hồ sơ đệ trình UNESCO, diện mạo của một công viên địa chất toàn cầu mang tên Lý Sơn - Sa Huỳnh đang từng bước định hình. Nếu được công nhận, đây sẽ được coi là đòn bẩy mở ra cơ hội phát triển cho du lịch Quảng Ngãi.

Vấn đề phát triển du lịch Đắk Lắk sau khi bỏ hẳn loại hình du lịch cưỡi voi
Vấn đề phát triển du lịch Đắk Lắk sau khi bỏ hẳn loại hình du lịch cưỡi voi
20/10/2020 Nghiên cứu

Một khi du khách đã không còn quá háo hức với việc được cưỡi voi thì địa phương cần phải tìm những cách làm, hướng khai thác du lịch mới mẻ hơn để tạo điểm nhấn, ấn tượng với khách.

Khai thác du lịch búng Bình Thiên
Khai thác du lịch búng Bình Thiên
19/10/2020 Nghiên cứu

Không chỉ giữ vai trò điều tiết nước cho một phần châu thổ của dòng Mekong huyền thoại, mà búng Bình Thiên còn là điểm đến đầy hấp dẫn du khách thích khám phá sông nước vùng đầu nguồn sông Cửu Long và văn hóa Chăm độc đáo.

Du lịch Việt Nam trước làn sóng biến đổi khí hậu
Du lịch Việt Nam trước làn sóng biến đổi khí hậu
18/10/2020 Nghiên cứu

Việt Nam đã và đang chịu tác động nặng nề từ biến đổi khí hậu. Theo đó, nhiều điểm du lịch có nguy cơ biến mất do mưa lũ và thời tiết cực đoan.

Bài toán về phát triển du lịch tại các tỉnh ven biển ứng phó với biến đổi khí hậu
Bài toán về phát triển du lịch tại các tỉnh ven biển ứng phó với biến đổi khí hậu
18/10/2020 Nghiên cứu

Theo tác giả Chiến Thắng, hoạt động du lịch mang tính mùa vụ, kết hợp với ảnh hưởng ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu dẫn tới khó khăn hơn cho cộng đồng ven biển.

Du lịch mùa lũ - làm sao cho an toàn?
Du lịch mùa lũ - làm sao cho an toàn?
16/10/2020 Nghiên cứu

Mùa lũ đến, nhiều điểm du lịch miền Trung trở nên lạ lẫm hơn khi ngập trong nước. Du lịch một lần nữa rơi vào cảnh đình trệ. Người dân lại nảy những sáng kiến về các tour du lịch kiểu “sống chung với lũ”.

Đề xuất làm kinh tế đêm trên sông nước bằng chợ nổi Cái Răng
Đề xuất làm kinh tế đêm trên sông nước bằng chợ nổi Cái Răng
16/10/2020 Nghiên cứu

Khi góp ý về chợ nổi Cái Răng, nhà nghiên cứu văn hoá Nhâm Hùng cho rằng cần mạnh dạn thử nghiệm mô hình du lịch đường sông Cần Thơ, gắn với chợ nổi Cái Răng về đêm, như một cách làm kinh tế đêm trên sông nước.

Khuyến nghị đưa du lịch trở thành công cụ hiệu quả cho phát triển khu vực nông thôn
Khuyến nghị đưa du lịch trở thành công cụ hiệu quả cho phát triển khu vực nông thôn
14/10/2020 Nghiên cứu

Nhằm hỗ trợ các chính phủ, khu vực tư nhân và cộng đồng quốc tế đẩy mạnh phát triển du lịch ở các vùng nông thôn, UNWTO đã ban hành Khuyến nghị về phát triển du lịch ở khu vực nông thôn nhân kỷ niệm Ngày Du lịch thế giới 27/9 với chủ đề “Du lịch và phát triển nông thôn”.

Chăm sóc sức khoẻ và thị trường y tế Việt Nam
Chăm sóc sức khoẻ và thị trường y tế Việt Nam
14/10/2020 Nghiên cứu

Chăm sóc sức khỏe là một ngành dịch vụ trong đó người cung ứng và người sử dụng quan hệ với nhau thông qua giá dịch vụ (1).

Kích cầu du lịch ở TP. HCM: Kết nối tạo sản phẩm mới với những điểm đến an toàn, hấp dẫn
Kích cầu du lịch ở TP. HCM: Kết nối tạo sản phẩm mới với những điểm đến an toàn, hấp dẫn
13/10/2020 Nghiên cứu

Để thu hút dòng khách tiềm năng, TP. HCM cũng đã kết nối với các tỉnh, thành khu vực miền Đông Nam bộ, đồng bằng sông Cửu Long... đưa khách đến TPHCM và ngược lại.

Để phát huy thế mạnh du lịch Thanh Lân
Để phát huy thế mạnh du lịch Thanh Lân
13/10/2020 Nghiên cứu

Thanh Lân có đầy đủ các điều kiện thuận lợi, tài nguyên du lịch không thua kém Cô Tô lớn. Thế nhưng cho tới nay Thanh Lân vẫn còn gặp nhiều khó khăn, chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vốn có.

Phát triển du lịch thể thao: Hình ảnh điểm đến tác động như thế nào đến quyết định của du khách?
Phát triển du lịch thể thao: Hình ảnh điểm đến tác động như thế nào đến quyết định của du khách?
12/10/2020 Nghiên cứu

Theo ThS Hoàng Thị Thu Hà, hình ảnh điểm đến là một yếu tố rất quan trọng trong quá trình ra quyết định đối với các khách du lịch tiềm năng,

Cơ hội lớn dành cho ngành du lịch từ phát triển kinh tế đêm
Cơ hội lớn dành cho ngành du lịch từ phát triển kinh tế đêm
12/10/2020 Nghiên cứu

PGS.TS Phạm Hồng Long - Trưởng Khoa Du lịch học Trường Đại học (ĐH) Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia Hà Nội cho rằng, phát triển kinh tế ban đêm hướng tới hai mục tiêu chính là kích thích tiêu dùng nội địa và kích cầu du lịch.

Phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam - cẩn trọng những góc tối
Phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam - cẩn trọng những góc tối
11/10/2020 Nghiên cứu

Đi kèm với những mặt sáng, triển vọng của phát triển kinh tế ban đêm vẫn luôn tồn tại những bất cập, khó khăn trong công tác quản lý, điều hành, đặc biệt là nguy cơ gia tăng các tệ nạn xã hội như mại dâm, ma tuý, cờ bạc và các loại tội phạm khác.

Du lịch thể thao, cơ hội cho Việt Nam hậu Covid-19
Du lịch thể thao, cơ hội cho Việt Nam hậu Covid-19
11/10/2020 Nghiên cứu

Không có gì đáng kinh ngạc đối với tăng trưởng của du lịch thể thao (Sport Tourism) trong 10 năm qua và đây cũng là xu thế phát triển được nhiều nước hay các nhà tiếp thị điểm đến chú trọng như một chiến lược để nâng cao hình ảnh điểm đến, từ đó tạo sự khác biệt cho các sản phẩm du lịch.

Nâng tầm du lịch miền Trung
Nâng tầm du lịch miền Trung
10/10/2020 Nghiên cứu

 Miền Trung có thế mạnh để phát triển du lịch với nhiều tiềm năng về biển, đảo, núi, rừng với những cảnh sắc thiên nhiên phong phú, tươi đẹp, hấp dẫn.

Khai thác hang động: Cần có chiến lược để phát triển du lịch
Khai thác hang động: Cần có chiến lược để phát triển du lịch
10/10/2020 Nghiên cứu

Du lịch hang động là một lĩnh vực mới mẻ, nhưng đầy triển vọng ở Việt Nam. Ngoài những hang động nổi tiếng đã được công nhận là di sản ở các cấp đang thu hút khách du lịch trong và ngoài nước khám phá, thăm quan thì du lịch hang động cũng đang được nhiều địa phương quan tâm khai thác.

Muốn bảo tồn phải sống được bằng di sản
Muốn bảo tồn phải sống được bằng di sản
09/10/2020 Nghiên cứu

Từng được mệnh danh là thiên đường du lịch hay hòn ngọc của châu Phi, thành phố cổ Lamu của Kenya bị UNESCO cảnh báo có nguy cơ bị tuột mất danh hiệu di sản thế giới.