Thứ năm, 14/10/2021, 06:05 AM
  • Click để copy

Đừng coi thường 'Hội chứng trầm cảm hậu du lịch'

Sau khi trở về từ một chuyến đi, bạn thấy uể oải không dứt, trống rỗng và thậm chí... ghét cuộc đời hiện tại? Có thể bạn đã bị trầm cảm hậu du lịch.

Hội chứng trầm cảm hậu du lịch là gì?

Post-vacation blues - Hội chứng trầm cảm sau khi trở về nhà từ một chuyến đi (du lịch hoặc đến một nơi nào đó trong một khoảng thời gian). Nó còn được gọi là post-holiday blues hay post travel depression (PTD).

Trầm cảm hậu du lịch cũng là một nhánh của trầm cảm, song không phải là một rối loạn tâm lý lâm sàng). Những dấu hiệu cho thấy bạn bị trầm cảm hậu du lịch gồm:

  • Cơ thể mệt mỏi
  • Cảm giác buồn bã và cô đơn, tụt mood
  • Cảm thấy thiếu năng lượng
  • Tâm trạng cáu kỉnh
  • Lo lắng
  • Khó tập trung
  • Mất ngủ
  • Cảm giác bản thân vô dụng hoặc tội lỗi
  • Cảm thấy mất đi hứng thú làm những việc mà bình thường người đó rất tận hưởng

Post-travel depression khác trầm cảm lâm sàng vì nó chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên, các triệu chứng trên sẽ có thể mãnh liệt hơn, tỉ lệ thuận với độ dài, sự thích thú... của chuyến đi.

Trở về nhà trở thành 'cực hình'

Trở về nhà trở thành 'cực hình'

Theo số liệu từ Liên minh quốc gia về bệnh tâm thần (National Alliance on Mental Illness - NAMI) có đến 64% người tham gia nói rằng họ bị ảnh hưởng bởi chứng trầm cảm hậu du lịch, kỳ nghỉ. Theo họ, cảm giác này thường bị kích hoạt bởi những căng thẳng liên quan đến khả năng tài chính, chuyện tình cảm và căng thẳng về thể chất.

Mặt khác, động cơ "vừa trải qua một trong những cảm giác tuyệt vời nhất trong năm, sau đó lại phải trở về với cuộc sống thường nhật" khiến họ gặp trầm cảm hậu du lịch.

Tại sao ta trải nghiệm nỗi buồn bã sâu sắc sâu chuyến đi?

1. Có khá ít nghiên cứu tâm lý được thực hiện trên hội chứng trầm uất sau một chuyến đi, nhưng rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý cho rằng thủ phạm chính gây nên loạt cảm giác này chính là adrenaline (được sản xuất khi cơ thể sợ hãi, tức giận hay thích thú, làm cho nhịp tim đập nhanh hơn và cơ thể bắt đầu vào "mode" tìm cách sinh tồn).

Theo Dr. Eileen Kennedy từ Đại học Princeton, việc hóc-môn căng thẳng đột ngột giảm sau một kế hoạch hoặc sự kiện quan trọng (như khi ta dồn nhiều tâm sức để chuẩn bị cho các bữa tiệc cưới, các sự kiện quan trọng hoặc cho một kì nghỉ lễ) có tác động đáng kể đến tâm lý.

Hóoc-môn căng thẳng adrenaline không phải là tác nhân duy nhất. Sự xuất hiện của hiệu ứng tương phản (Contrast Effect) cũng làm người ta buồn bã cực kì sau một chuyến đi.

Đây được hiểu như một dạng nhận thức mà ở đó, ta đánh giá một sự vật, đối tượng nào đó thông qua việc nhìn thấy sự tương đồng và khác biệt, sự so sánh với các đối tượng, sự vật xung quanh ta. Sau khi trở về từ một chuyến đi, bộ não phải khôi phục và điều chỉnh những trải nghiệm khác nhau giữa nơi vừa đến và cuộc sống thường ngày. Trải nghiệm, giờ sinh hoạt, đối tượng ta gặp... trong chuyến đi và đời thực đa phần khác nhau, làm cho hiệu ứng tương phản càng cao.

Sự khác biệt giữa điểm du lịch và cuộc sống cũ khiến người ta rơi vào trầm cảm

Sự khác biệt giữa điểm du lịch và cuộc sống cũ khiến người ta rơi vào trầm cảm

2. Nhiều người thường bước vào kì nghỉ như một cách để đối phó với những tình huống căng thẳng trong cuộc sống (thất tình, bất mãn trong công việc, gây gổ trong gia đình....). Đi du lịch ở đây trở thành “đi trốn”, bỏ lại cuộc sống bình thường sau lưng những vấn đề cơ bản mà họ không muốn hoặc không thể giải quyết - dường như trùng khớp với cơ chế phòng vệ tâm lý. Với động cơ này, chuyến du lịch không đơn thuần mang mục đích khám phá, giải trí... mà là một chuyến “làm mới” lại bản thân, để có thời gian riêng suy nghĩ về cảm xúc cá nhân...

Việc phải giả vờ vui vẻ hạnh phúc để trải qua một kì nghỉ cũng có thể khiến ta kiệt quệ sau khi trở lại và đối diện với những việc mà ta cố né tránh.

3. Lịch trình trong kì nghỉ dường như khiến ta phải thay đổi đồng hồ sinh học, có thể thiếu đi những giấc ngủ ngon/ ăn nhiều món không lành mạnh/ vui chơi thâu đêm... Ngủ ít có thể dẫn đến căng thẳng, stress về sau.

4. Không chỉ du lịch, những người trở về sau khi ở nước ngoài một khoảng thời gian dài (vì nhiều lý do) có lẽ cũng sẽ trải qua một trải nghiệm gọi là “sốc văn hoá ngược”. Họ sẽ phải làm quen lại với những thói quen phù hợp với văn hoá nơi họ trở về, đôi khi, người ta ra đi chỉ để học về những điều mà họ nghĩ rằng họ hiểu rất rõ. Có những điều mà trước khi rời khỏi quê hương, họ nghĩ rằng nó vốn dĩ bình thường, và cảm giác sốc văn hoá ngược sẽ giúp họ dần tìm lại thói quen cân bằng lại bản thân của họ hiện tại ở nơi mà họ từng nghĩ rằng bản thân hiểu rất rõ.

Đối với những người mới lần đầu bước đến một đất nước mới, có lẽ họ sẽ mất vài ngày hoặc một thời gian rơi vào trạng thái trầm uất và không muốn rời khỏi nhà, thiếu đi động lực để giao tiếp với người khác và dường như gặp khó khăn với việc bắt đầu một ngày khác lạ. Đây còn được gọi là Relocation Depression - cơn trầm uất khi dời đến một nơi ở mới.

Làm sao thoát trầm cảm hậu du lịch?

1. Dọn dẹp nhà cửa trước khi đi lên đường: Cảm giác bước về nhà và trước mặt là hàng tá những thứ bừa bộn mà ta bỏ lại trong lúc sắp xếp vali không tuyệt vời tí nào. Một căn nhà gọn gàng, đâu ra đó sẽ như lời “chào mừng trở về nhà” - chứ không phải là “chào mừng trở lại với địa ngục”, khiến gia chủ thêm mệt mỏi.

2. Nếu có thể, hãy dành một ngày nghỉ sau chuyến đi trước khi trở lại làm việc hoặc học tập. Điều này giúp bạn dần làm quen lại với nhịp sống thường ngày, dọn dẹp, nghỉ ngơi để làm quen lại với múi giờ.

3. Liên lạc với người thân và bạn bè, cùng họ kể về những trải nghiệm bạn vừa trải qua. Việc chia sẻ và kết nối lại với bạn bè bên cốc cà phê ở góc phố có thể giúp bạn nhanh chóng lấy lại cảm giác thân thuộc của cuộc sống thường ngày.

4. Chia sẻ những hình ảnh và tâm sự sau chuyến đi vào những trang nhật ký hoặc trên mạng xã hội. Đó có lẽ là lí do mà nhiều người viết trạng thái trên mạng xã hội, kể về những câu chuyện, những chuyến đi của mình - một cách để giải tỏa cảm xúc.

Chia sẻ cảm xúc vào nhật ký, trò chuyện với người thân... sẽ giúp ta giải tỏa cảm giác khó chịu hậu du lịch

Chia sẻ cảm xúc vào nhật ký, trò chuyện với người thân... sẽ giúp ta giải tỏa cảm giác khó chịu hậu du lịch

Việc trải qua cảm giác buồn bã, mệt mỏi và chán chường sau một kì nghỉ là một cảm giác bình thường, có thể xảy ra với bất kì chuyến đi nào. Để bản thân không rơi vào trạng thái trầm uất, hãy đặt việc nghỉ ngơi lên hàng đầu và cho bản thân một khoảng không gian - thời gian đủ để điều chỉnh lại cảm xúc sau khi trở về nhà.

Nguồn tham khảo:

National Alliance on Mental Illness. Mental health and the holiday blues. Published November 19, 2014

Các bài viết về post-travel blues từ Verywellmind, Webmd, Healthline, Psycom

Bài liên quan
Hội chứng quái lạ khiến hoa khôi 16 tuổi trông như 'bà ngoại'
Hội chứng quái lạ khiến hoa khôi 16 tuổi trông như 'bà ngoại'
12/10/2021 Tri thức

Ít ai ngờ, người phụ nữ có vẻ già nua đó lại chưa tới 20 tuổi. Nói đúng hơn, cô vẫn là thiếu nữ nhưng bị một hội chứng lạ lùng làm biến đổi nhan sắc.

Công chúa thời Đinh bị chồng xẻo má vì ngăn tạo phản, có cuộc đời đẫm lệ
Công chúa thời Đinh bị chồng xẻo má vì ngăn tạo phản, có cuộc đời đẫm lệ
05/10/2021 Tri thức

Vị công chúa này vì chính nghĩa mà bị chồng xẻo má không thương tiếc. Cuộc đời bà khiến người đời vừa xót thương, vừa kính nể mãi về sau.

'Phòng sung sướng' của vị vua hoang dâm, khét tiếng thời nhà Minh
'Phòng sung sướng' của vị vua hoang dâm, khét tiếng thời nhà Minh
02/10/2021 Tri thức

Phòng sung sướng Vua Chính Đức thích ra ngoài ăn chơi và bị lịch sử mô tả "hàng ngày cưỡng hiếp dân nữ, quả phụ cũng không tha".

Tiểu thư tộc Hoa kiều giàu nhất Đông Nam Á: Kết đời trong cô độc, từng sống 'như trong mơ'
Tiểu thư tộc Hoa kiều giàu nhất Đông Nam Á: Kết đời trong cô độc, từng sống 'như trong mơ'
01/10/2021 Tri thức

Bà - thiên kim tiểu thư của một trong những gia tộc gốc Hoa giàu nhất một thời - kết thúc cuộc sống ở tuổi 100 trong cô đơn.

Người khóc ra đá khiến bác sĩ 'đau đầu', bị cho là dựng chuyện
Người khóc ra đá khiến bác sĩ 'đau đầu', bị cho là dựng chuyện
01/10/2021 Tri thức

Suốt hai tháng qua, một cô gái Ấn Độ khiến giới khoa học bối rối vì khả năng "khóc ra đá". Có người còn cho rằng gia đình cô nói dối về hiện tượng đó.

Cái chết bí ẩn của vị hoàng đế trẻ tuổi triều Nguyễn
Cái chết bí ẩn của vị hoàng đế trẻ tuổi triều Nguyễn
29/09/2021 Tri thức

Lên ngôi được 8 tháng, vua Kiến Phúc đột ngột qua đời ở tuổi 14, khiến nhiều người đặt ra nhiều nghi vấn về cái chết của vị hoàng đế trẻ tuổi triều Nguyễn.

Google Doodle hôm nay mừng sinh nhật thứ 23 của Google
Google Doodle hôm nay mừng sinh nhật thứ 23 của Google
27/09/2021 Tri thức

Google Doodle hôm nay cũng là kỉ niệm Google chính thức bước sang tuổi 23. Kèm theo đó, đội ngũ Google lần nữa nhấn mạnh sứ mệnh của họ.

Nam Phương Hoàng hậu bị mẹ chồng 'gai mắt', giao quyền cho thứ phi
Nam Phương Hoàng hậu bị mẹ chồng 'gai mắt', giao quyền cho thứ phi
25/09/2021 Tri thức

Vốn là người phụ nữ xinh đẹp và thông minh, khéo léo nhưng Nam Phương Hoàng hậu vẫn có quan hệ mẹ chồng - nàng dâu sóng gió.

Vén màn lò luyện phỏng vấn bạc triệu cho người 'săn việc' ở Alibaba, Tencent...
Vén màn lò luyện phỏng vấn bạc triệu cho người 'săn việc' ở Alibaba, Tencent...
25/09/2021 Tri thức

Ứng viên sẵn sàng chi hơn 35 triệu cho một khóa tại "lò luyện phỏng vấn" để có được một vị trí tại các "ông lớn" như Alibaba, Baidu, Tencent Holdings, ByteDance...

Người thuận tay trái là 'thiên tài', sáng tạo và ghi nhớ tốt hơn?
Người thuận tay trái là 'thiên tài', sáng tạo và ghi nhớ tốt hơn?
24/09/2021 Tri thức

Người thuận tay trái có đúng là thông minh "hiếm có" hơn số còn lại? Sự thật thú vị khác về nhóm người chỉ chiếm 1/10 dân số thế giới này là gì?

Dương Quý Phi bị 'nặng mùi', bằng cách nào lại được sủng ái nhất?
Dương Quý Phi bị 'nặng mùi', bằng cách nào lại được sủng ái nhất?
24/09/2021 Tri thức

Nhiều nguồn tin cho rằng mỹ nhân Dương Quý Phi bị "viêm cánh", có mùi khó chịu. Nhờ chiêu thức nào mà bà vẫn là đệ nhất sủng phi của Đường Huyền Tông?

Người Linh Cẩu chuyên 'thanh lọc' thiếu nữ, cướp đi sự trong trắng hàng trăm cô gái
Người Linh Cẩu chuyên 'thanh lọc' thiếu nữ, cướp đi sự trong trắng hàng trăm cô gái
24/09/2021 Tri thức

Người Linh Cẩu (Hyena) là "dịch vụ" quái lạ và nguy hiểm: Họ trả tiền để "phá" trinh tiết của thiếu nữ mới lớn ở miền nam Malawi.

Bí mật về tuyệt kế 'bánh bao đầu người' của Gia Cát Lượng
Bí mật về tuyệt kế 'bánh bao đầu người' của Gia Cát Lượng
23/09/2021 Tri thức

Kế sách "bánh bao đầu người" của Gia Cát Lượng khiến người nghe thoạt đầu thì sợ hãi, nhưng hiểu được sự thật thì chỉ có khâm phục thiên tài này.

Sư phụ của Gia Cát Lượng dùng 10 chữ đã tiên đoán được mệnh số học trò
Sư phụ của Gia Cát Lượng dùng 10 chữ đã tiên đoán được mệnh số học trò
23/09/2021 Tri thức

Chỉ với 10 chữ này, sư phụ của Gia Cát Lượng đã nói chính xác về cuộc đời của người học trò tài giỏi. Vị cao nhân ấy là ai?

Hé lộ cuộc đời bi kịch, tai tiếng sau nụ cười của nàng Mona Lisa
Hé lộ cuộc đời bi kịch, tai tiếng sau nụ cười của nàng Mona Lisa
22/09/2021 Tri thức

Đằng sau nụ cười của nàng Mona Lisa là một câu chuyện buồn, u tối. Bức họa nổi tiếng khắp toàn cầu này chứa đựng bi kịch gì?

165 thí sinh 27 điểm trượt đại học sẽ được xét tuyển bổ sung
165 thí sinh 27 điểm trượt đại học sẽ được xét tuyển bổ sung
22/09/2021 Tri thức

Các trường đại học lớn cho biết sẵn sàng tạo cơ hội, xét tuyển bổ sung cho 165 thí sinh 27 điểm trượt đại học, căn cứ vào nguyện vọng và điểm chuẩn từng ngành học.

Lã Bố nói 6 chữ gì trước khi chết mà suýt khiến sử Tam Quốc thay đổi?
Lã Bố nói 6 chữ gì trước khi chết mà suýt khiến sử Tam Quốc thay đổi?
22/09/2021 Tri thức

Trước khi chết, Lã Bố nói 6 chữ này đầy thống thiết. Nếu được Tào Tháo nghe theo, có khả năng cục diện lịch sử Tam Quốc sẽ thay đổi hoàn toàn.

Từ 'cô bé bãi rác' đến thủ khoa xinh đẹp của trường danh tiếng
Từ 'cô bé bãi rác' đến thủ khoa xinh đẹp của trường danh tiếng
22/09/2021 Tri thức

'Cô bé bãi rác' Sophy Ron - thủ khoa Cao đẳng Trinity của Đại học Melbourne - đã là nguồn cảm hứng cho biết bao người ở Campuchia lẫn thế giới.