Thứ năm, 14/10/2021, 06:05 AM
  • Click để copy

Đừng coi thường 'Hội chứng trầm cảm hậu du lịch'

Sau khi trở về từ một chuyến đi, bạn thấy uể oải không dứt, trống rỗng và thậm chí... ghét cuộc đời hiện tại? Có thể bạn đã bị trầm cảm hậu du lịch.

Hội chứng trầm cảm hậu du lịch là gì?

Post-vacation blues - Hội chứng trầm cảm sau khi trở về nhà từ một chuyến đi (du lịch hoặc đến một nơi nào đó trong một khoảng thời gian). Nó còn được gọi là post-holiday blues hay post travel depression (PTD).

Trầm cảm hậu du lịch cũng là một nhánh của trầm cảm, song không phải là một rối loạn tâm lý lâm sàng). Những dấu hiệu cho thấy bạn bị trầm cảm hậu du lịch gồm:

  • Cơ thể mệt mỏi
  • Cảm giác buồn bã và cô đơn, tụt mood
  • Cảm thấy thiếu năng lượng
  • Tâm trạng cáu kỉnh
  • Lo lắng
  • Khó tập trung
  • Mất ngủ
  • Cảm giác bản thân vô dụng hoặc tội lỗi
  • Cảm thấy mất đi hứng thú làm những việc mà bình thường người đó rất tận hưởng

Post-travel depression khác trầm cảm lâm sàng vì nó chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên, các triệu chứng trên sẽ có thể mãnh liệt hơn, tỉ lệ thuận với độ dài, sự thích thú... của chuyến đi.

Trở về nhà trở thành 'cực hình'

Trở về nhà trở thành 'cực hình'

Theo số liệu từ Liên minh quốc gia về bệnh tâm thần (National Alliance on Mental Illness - NAMI) có đến 64% người tham gia nói rằng họ bị ảnh hưởng bởi chứng trầm cảm hậu du lịch, kỳ nghỉ. Theo họ, cảm giác này thường bị kích hoạt bởi những căng thẳng liên quan đến khả năng tài chính, chuyện tình cảm và căng thẳng về thể chất.

Mặt khác, động cơ "vừa trải qua một trong những cảm giác tuyệt vời nhất trong năm, sau đó lại phải trở về với cuộc sống thường nhật" khiến họ gặp trầm cảm hậu du lịch.

Tại sao ta trải nghiệm nỗi buồn bã sâu sắc sâu chuyến đi?

1. Có khá ít nghiên cứu tâm lý được thực hiện trên hội chứng trầm uất sau một chuyến đi, nhưng rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý cho rằng thủ phạm chính gây nên loạt cảm giác này chính là adrenaline (được sản xuất khi cơ thể sợ hãi, tức giận hay thích thú, làm cho nhịp tim đập nhanh hơn và cơ thể bắt đầu vào "mode" tìm cách sinh tồn).

Theo Dr. Eileen Kennedy từ Đại học Princeton, việc hóc-môn căng thẳng đột ngột giảm sau một kế hoạch hoặc sự kiện quan trọng (như khi ta dồn nhiều tâm sức để chuẩn bị cho các bữa tiệc cưới, các sự kiện quan trọng hoặc cho một kì nghỉ lễ) có tác động đáng kể đến tâm lý.

Hóoc-môn căng thẳng adrenaline không phải là tác nhân duy nhất. Sự xuất hiện của hiệu ứng tương phản (Contrast Effect) cũng làm người ta buồn bã cực kì sau một chuyến đi.

Đây được hiểu như một dạng nhận thức mà ở đó, ta đánh giá một sự vật, đối tượng nào đó thông qua việc nhìn thấy sự tương đồng và khác biệt, sự so sánh với các đối tượng, sự vật xung quanh ta. Sau khi trở về từ một chuyến đi, bộ não phải khôi phục và điều chỉnh những trải nghiệm khác nhau giữa nơi vừa đến và cuộc sống thường ngày. Trải nghiệm, giờ sinh hoạt, đối tượng ta gặp... trong chuyến đi và đời thực đa phần khác nhau, làm cho hiệu ứng tương phản càng cao.

Sự khác biệt giữa điểm du lịch và cuộc sống cũ khiến người ta rơi vào trầm cảm

Sự khác biệt giữa điểm du lịch và cuộc sống cũ khiến người ta rơi vào trầm cảm

2. Nhiều người thường bước vào kì nghỉ như một cách để đối phó với những tình huống căng thẳng trong cuộc sống (thất tình, bất mãn trong công việc, gây gổ trong gia đình....). Đi du lịch ở đây trở thành “đi trốn”, bỏ lại cuộc sống bình thường sau lưng những vấn đề cơ bản mà họ không muốn hoặc không thể giải quyết - dường như trùng khớp với cơ chế phòng vệ tâm lý. Với động cơ này, chuyến du lịch không đơn thuần mang mục đích khám phá, giải trí... mà là một chuyến “làm mới” lại bản thân, để có thời gian riêng suy nghĩ về cảm xúc cá nhân...

Việc phải giả vờ vui vẻ hạnh phúc để trải qua một kì nghỉ cũng có thể khiến ta kiệt quệ sau khi trở lại và đối diện với những việc mà ta cố né tránh.

3. Lịch trình trong kì nghỉ dường như khiến ta phải thay đổi đồng hồ sinh học, có thể thiếu đi những giấc ngủ ngon/ ăn nhiều món không lành mạnh/ vui chơi thâu đêm... Ngủ ít có thể dẫn đến căng thẳng, stress về sau.

4. Không chỉ du lịch, những người trở về sau khi ở nước ngoài một khoảng thời gian dài (vì nhiều lý do) có lẽ cũng sẽ trải qua một trải nghiệm gọi là “sốc văn hoá ngược”. Họ sẽ phải làm quen lại với những thói quen phù hợp với văn hoá nơi họ trở về, đôi khi, người ta ra đi chỉ để học về những điều mà họ nghĩ rằng họ hiểu rất rõ. Có những điều mà trước khi rời khỏi quê hương, họ nghĩ rằng nó vốn dĩ bình thường, và cảm giác sốc văn hoá ngược sẽ giúp họ dần tìm lại thói quen cân bằng lại bản thân của họ hiện tại ở nơi mà họ từng nghĩ rằng bản thân hiểu rất rõ.

Đối với những người mới lần đầu bước đến một đất nước mới, có lẽ họ sẽ mất vài ngày hoặc một thời gian rơi vào trạng thái trầm uất và không muốn rời khỏi nhà, thiếu đi động lực để giao tiếp với người khác và dường như gặp khó khăn với việc bắt đầu một ngày khác lạ. Đây còn được gọi là Relocation Depression - cơn trầm uất khi dời đến một nơi ở mới.

Làm sao thoát trầm cảm hậu du lịch?

1. Dọn dẹp nhà cửa trước khi đi lên đường: Cảm giác bước về nhà và trước mặt là hàng tá những thứ bừa bộn mà ta bỏ lại trong lúc sắp xếp vali không tuyệt vời tí nào. Một căn nhà gọn gàng, đâu ra đó sẽ như lời “chào mừng trở về nhà” - chứ không phải là “chào mừng trở lại với địa ngục”, khiến gia chủ thêm mệt mỏi.

2. Nếu có thể, hãy dành một ngày nghỉ sau chuyến đi trước khi trở lại làm việc hoặc học tập. Điều này giúp bạn dần làm quen lại với nhịp sống thường ngày, dọn dẹp, nghỉ ngơi để làm quen lại với múi giờ.

3. Liên lạc với người thân và bạn bè, cùng họ kể về những trải nghiệm bạn vừa trải qua. Việc chia sẻ và kết nối lại với bạn bè bên cốc cà phê ở góc phố có thể giúp bạn nhanh chóng lấy lại cảm giác thân thuộc của cuộc sống thường ngày.

4. Chia sẻ những hình ảnh và tâm sự sau chuyến đi vào những trang nhật ký hoặc trên mạng xã hội. Đó có lẽ là lí do mà nhiều người viết trạng thái trên mạng xã hội, kể về những câu chuyện, những chuyến đi của mình - một cách để giải tỏa cảm xúc.

Chia sẻ cảm xúc vào nhật ký, trò chuyện với người thân... sẽ giúp ta giải tỏa cảm giác khó chịu hậu du lịch

Chia sẻ cảm xúc vào nhật ký, trò chuyện với người thân... sẽ giúp ta giải tỏa cảm giác khó chịu hậu du lịch

Việc trải qua cảm giác buồn bã, mệt mỏi và chán chường sau một kì nghỉ là một cảm giác bình thường, có thể xảy ra với bất kì chuyến đi nào. Để bản thân không rơi vào trạng thái trầm uất, hãy đặt việc nghỉ ngơi lên hàng đầu và cho bản thân một khoảng không gian - thời gian đủ để điều chỉnh lại cảm xúc sau khi trở về nhà.

Nguồn tham khảo:

National Alliance on Mental Illness. Mental health and the holiday blues. Published November 19, 2014

Các bài viết về post-travel blues từ Verywellmind, Webmd, Healthline, Psycom

Bài liên quan
Từ Hy Thái hậu cũng phải e dè nơi này ở Tử Cấm Thành
Từ Hy Thái hậu cũng phải e dè nơi này ở Tử Cấm Thành
08/01/2022 Tri thức

Một nhân vật tầm cỡ như Từ Hy Thái hậu cũng ái ngại trước nơi này ở Tử Cấm Thành. Đây là nơi có bí ấn gì mà khiến nhiều người e dè như vậy?

Vị vua đầu tiên tự xưng hoàng đế nước Việt là ai?
Vị vua đầu tiên tự xưng hoàng đế nước Việt là ai?
31/12/2021 Tri thức

Vị vua đầu tiên ở nước Việt đã lập công lớn trong công cuộc chống giặt ngoại xâm phương Bắc. Sau khi bình loạn, ông lên ngôi và tự xưng là Hoàng đế của nước Nam.

Những hiện tượng lạ khi ngủ và lời giải thích của giới chuyên gia
Những hiện tượng lạ khi ngủ và lời giải thích của giới chuyên gia
27/12/2021 Tri thức

Khi chìm vào giấc ngủ, tưởng chừng bộ não và cơ thể nghỉ ngơi nhưng lại luôn có những hiện tượng khiến chúng ta "rợn người". Bạn đã gặp trường hợp nào dưới đây?

Những bí ẩn lạ trên máy bay, phải biết để không là người 'tối cổ'
Những bí ẩn lạ trên máy bay, phải biết để không là người 'tối cổ'
26/12/2021 Tri thức

Máy bay là một trong những phương tiện di chuyển quen thuộc của du khách. Thế nhưng bạn biết được bao nhiêu "luật bất thành văn" trên máy bay?

Đặt phòng khách sạn bằng blockchain - 'tương lai mới' của ngành
Đặt phòng khách sạn bằng blockchain - 'tương lai mới' của ngành
24/12/2021 Tri thức

Để hỗ trợ người du lịch tránh khỏi sự cố nhầm lẫn, sai sót khi đặt phòng, một công ty du lịch ở Úc phát triển công nghệ đặt phòng khách sạn bằng blockchain.

90% du khách đã sử dụng gối kê cổ sai?
90% du khách đã sử dụng gối kê cổ sai?
19/12/2021 Tri thức

Đoạn video sau đã tiết lộ cách dùng gối kê cổ đúng đắn. Cách kê gối này có lẽ sẽ là "cứu cánh" cho người hay du lịch bằng máy bay, xe khách...

Năm 2022, người có ngày sinh âm lịch này sẽ tấn tài tấn lộc
Năm 2022, người có ngày sinh âm lịch này sẽ tấn tài tấn lộc
13/12/2021 Tri thức

Theo tử vi số học, những người có ngày sinh âm lịch sau sẽ may mắn, được quý nhân đặc biệt giúp đỡ trong năm 2022 này. Cùng chúng tôi tham khảo nhé.

Tháng 12 này, 3 tháng sinh âm lịch sau sẽ được sung túc, viên mãn
Tháng 12 này, 3 tháng sinh âm lịch sau sẽ được sung túc, viên mãn
09/12/2021 Tri thức

Người sinh vào tháng âm lịch này sẽ "lên đời", đặc biệt là về mặt tài lộc vào tháng 12. Cuối năm 2021 là giai đoạn họ sẽ được đền bù xứng đáng.

'Đêm ngủ không cần đóng cửa, dân không nhặt của rơi' là thời nhà nào ở Việt Nam?
'Đêm ngủ không cần đóng cửa, dân không nhặt của rơi' là thời nhà nào ở Việt Nam?
05/12/2021 Tri thức

"Đêm ngủ không cần đóng cửa, ngoài đường không nhặt của rơi" - nước ta đã từng có những tháng năm thái bình thịnh trị như thế.

Những cặp con giáp kết hợp với nhau là 'lên đời' cuối năm 2021
Những cặp con giáp kết hợp với nhau là 'lên đời' cuối năm 2021
04/12/2021 Tri thức

Tháng 12 sắp tới, nếu 3 con giáp này kết hợp với nhau sẽ cùng nhau thăng hoa, phát tài. Bạn có phải là một trong những "cặp đôi" này.

Có tên rất Mỹ nhưng cà phê Americano không đến từ Mỹ?
Có tên rất Mỹ nhưng cà phê Americano không đến từ Mỹ?
21/11/2021 Tri thức

Không có nguồn gốc từ Mỹ nhưng lại được gọi với cái tên Americano, vì sao lại thế? Mời bạn cùng tìm hiểu câu chuyện thú vị đằng sau thức uống quen thuộc này.

Ngày Quốc tế đàn ông 19/11 có nguồn gốc từ đâu?
19/11/2021 Tri thức

Bên cạnh Quốc tế phụ nữ thì 19/11 là ngày dành cho phái mạnh toàn cầu. Vậy Quốc tế đàn ông bắt nguồn từ đâu? Vì sao lại có ngày này xuất hiện?

Vì sao rau củ hình vuông chưa xuất hiện bao giờ?
Vì sao rau củ hình vuông chưa xuất hiện bao giờ?
17/11/2021 Tri thức

Là người yêu du lịch - ẩm thực, đã trải nghiệm khắp đó đây nhưng bạn chưa bao giờ thấy rau củ hình vuông? Bạn có thắc mắc về điều này không?

Người có tháng sinh âm lịch này sẽ phú quý, hạnh phúc từ tháng 11
Người có tháng sinh âm lịch này sẽ phú quý, hạnh phúc từ tháng 11
08/11/2021 Tri thức

Những người có tháng sinh âm lịch sau sẽ đặc biệt may mắn, có cuộc sống khởi sắc và sung sướng hơn từ tháng 11/2021 này.

7 cách kiểm tra trinh tiết 'quái lạ' của phụ nữ xưa
7 cách kiểm tra trinh tiết 'quái lạ' của phụ nữ xưa
29/10/2021 Tri thức

"Đứng nghiêng người dựa cửa, thấy người đến thì đảo mắt, xoa má cũng cắn ngón tay, lúc ngồi hay rung đùi..." cũng là cách kiểm tra trinh tiết lạ lùng thời xưa.

Tào Tháo ăn năn cả đời khi khiến người này thiệt mạng
Tào Tháo ăn năn cả đời khi khiến người này thiệt mạng
29/10/2021 Tri thức

Một Tào Tháo tham vọng, ôm mộng "thống nhất thiên hạ" nhưng lại hối hận vì khiến nhân vật này mất mạng. Người đó là ai?

Chuyên gia tiết lộ lý do hành khách đều lên máy bay từ bên trái
Chuyên gia tiết lộ lý do hành khách đều lên máy bay từ bên trái
27/10/2021 Tri thức

Bạn có thắc mắc vì sao ta luôn lên máy bay từ bên trái thân máy bay? Chuyên gia đã giải thích điều này có từ khi con người sử dụng tàu thủy.

Lý do không nên uống nước trên máy bay gây ‘rùng mình’
Lý do không nên uống nước trên máy bay gây ‘rùng mình’
26/10/2021 Tri thức

Một tiếp viên hàng không và các báo cáokhuyến cao hành khách không nên uống nước trên máy bay. Dưới đây sẽ là lời giải thích cực kỳ thuyết phục cho điều này.

Tào Tháo thích 'cướp vợ người', sao lại chừa Điêu Thuyền ra?
Tào Tháo thích 'cướp vợ người', sao lại chừa Điêu Thuyền ra?
23/10/2021 Tri thức

Có sở thích cướp đoạt vợ người khác là vậy, Tào Tháo lại bỏ qua cơ hội có được đại mỹ nhân là Điêu Thuyền. Vì sao lại thế?