Lộ trình phục hồi và phát triển du lịch Việt Nam

Lộ trình phục hồi và phát triển du lịch Việt Nam dự kiến chia 2 giai đoạn kèm theo các nhiệm vụ, giải pháp ưu tiên cụ thể: mở lại du lịch nội địa và du lịch quốc tế; phục hồi và phát triển đạt mức trước dịch.

Lời toà soạn: Là sự kiện lớn của ngành du lịch, Hội thảo Du lịch Việt Nam 2021 thành công với nhiều ý kiến trao đổi, đánh giá tác động của dịch bệnh Covid-19 đến ngành du lịch, cơ hội và thách thức đặt ra đối với du lịch Việt Nam giai đoạn “hậu Covid”.

Diễn ra trong 1 ngày, bên cạnh những ý kiến trao đổi, tham luận tại Hội thảo, còn có nhiều kiến giải, góc nhìn có giá trị được nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, các hiệp hội, doanh nghiệp du lịch gửi tới.

Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu tới độc giả chuyên đề "Du lịch Việt Nam phục hồi và phát triển" là tập hợp các phát biểu, tham luận, bài viết trong tài liệu hội thảo do ban biên tập nội dung của Uỷ ban Văn hoá - Giáo dục của Quốc hội phối hợp với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thực hiện.

Dưới đây là bài viết ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP VÀ LỘ TRÌNH PHỤC HỒI, PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRONG TÌNH HÌNH MỚI của ông Đoàn Văn Việt - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP VÀ LỘ TRÌNH PHỤC HỒI, PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Đoàn Văn Việt - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

I. Đặt vấn đề

Theo đánh giá của Tổ chức Du lịch thế giới, đại dịch COVID-19 bùng phát từ đầu năm 2020 đã khiến ngành Du lịch rơi vào giai đoạn khủng hoảng chưa từng có. Lượng khách du lịch quốc tế sụt giảm 73,9% so với năm 2019, lùi lại thời điểm cách đây 30 năm.

Ông Đoàn Văn Việt - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (Ảnh: Tạp chí Du lịch).

Ông Đoàn Văn Việt - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (Ảnh: Tạp chí Du lịch).

Năm 2020, lượng khách quốc tế đến Việt Nam giảm 80% so với năm 2019; khách du lịch nội địa giảm 34%; tổng thu từ khách du lịch giảm 59%. Trong 11 tháng đầu năm 2021, khách du lịch nội địa đạt 34,75 triệu lượt khách, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 167.700 tỷ đồng, giảm 40,1% so với cùng kỳ năm 2020. Hầu hết các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành rơi vào khủng hoảng, 90- 95% số doanh nghiệp dừng hoạt động. Công suất phòng các cơ sở lưu trú trung bình cả nước giảm 70-80%. Trong 10 tháng đầu năm 2021 con số này chỉ đạt dưới 10%, chủ yếu là của các cơ sở đón khách cách ly. Lao động ngành Du lịch phần lớn bị mất việc làm, phải chuyển đổi ngành nghề khác.

Trong bối cảnh đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức rà soát, tổng hợp, báo cáo kiến nghị Lãnh đạo Đảng, Quốc hội, Chính phủ ban hành các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn cho ngành Du lịch, hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động nói chung và trong ngành Du lịch nói riêng vượt qua thách thức do tác động của đại dịch COVID-19. Ngày 11/6/2021, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 07- KL/TW cho phép chủ trương nghiên cứu, thí điểm sử dụng hộ chiếu vắc-xin với khách quốc tế đến một số trung tâm du lịch có thể kiểm soát được dịch bệnh như Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang). Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 30/2021/QH15 về thực hiện các giải pháp cấp bách phòng, chống dịch COVID-19, Thường vụ Quốc hội cũng ban hành một số nghị quyết nhằm tạo điều kiện hỗ trợ phục hồi kinh tế, trong đó có lĩnh vực du lịch..

Thời gian tới, bối cảnh quốc tế, trong nước có những cơ hội, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen, đặc biệt dịch bệnh COVID-19 diễn biến nhanh, phức tạp, còn có thể kéo dài và có những yếu tố bất định, tác động trực tiếp tới các trung tâm kinh tế, đô thị lớn, gây đình trệ, đứt gãy hoạt động sản xuất, kinh doanh nói chung và hoạt động du lịch nói riêng. Về phía thị trường, tâm lý e ngại dịch bệnh đã khiến nhiều khách du lịch hủy chương trình du lịch hoặc dè dặt khi lựa chọn tiếp tục đi du lịch, hạn chế đi theo đoàn do công ty du lịch tổ chức, không đến các khu du lịch đông người...

Để hoạt động du lịch được phục hồi hiệu quả và thích ứng với trạng thái bình thường mới, ngành Du lịch cần có chiến lược, kế hoạch phục hồi, xây dựng mô

yêu cầu “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19” đề ra tại Nghị quyết 128/NQ-CP; các doanh nghiệp du lịch cần thích ứng, chuyển đổi linh hoạt, quản trị khủng hoảng hiệu quả hơn.

Bối cảnh trên đặt ra yêu cầu xây dựng, triển khai theo lộ trình phù hợp, các nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ với quy mô đủ lớn, thời gian đủ dài, phạm vi đủ rộng, nắm bắt tốt các cơ hội nhằm sớm phục hồi, lấy lại đà tăng trưởng cho ngành Du lịch. Trên tinh thần đó, Tổng cục Du lịch đã tham mưu Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch ban hành Kế hoạch số 3228/KH-BVHTTDL ngày 07/9/2021 triển khai các chính sách, biện pháp kích cầu, phục hồi hoạt động du lịch, lữ hành; Hướng dẫn tạm thời số 3862/HD-BVHTTDL ngày 18/10/2021 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19” trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch; đề xuất và đã được Chính phủ chấp thuận lộ trình thí điểm đón khách quốc tế đến Việt Nam (Công văn số 8044/VPCP ngày 02/11/2021 của Văn phòng Chính phủ); ban hành văn bản số 4122/HD-BVHTTDL ngày 05/11/2021 về việc hướng dẫn tạm thời thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Việt Nam...

1. Về quan điểm:

Việc phục hồi, phát triển Du lịch trong giai đoạn tới đặt ra 5 quan điểm, nguyên tắc chủ đạo, định hướng mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình thực hiện gồm: (1) Mở cửa, phục hồi du lịch gắn với phòng, chống dịch, quản trị rủi ro/khủng hoảng và thực hiện Nghị quyết 128/NQ-CP, có lộ trình phù hợp với chiến lược phòng, chống dịch; (2) Tập trung các giải pháp, chính sách hỗ trợ khắc phục khó khăn trước mắt của doanh nghiệp, người lao động trong ngành Du lịch, phục hồi và củng cố nền tảng, tạo đà tăng trưởng trong tương lai. Tăng tính chủ động, chuyển đổi linh hoạt cho doanh nghiệp để duy trì hoạt động liên tục; (3) Thúc đẩy, phục hồi tổng thể, đồng bộ cả về phía cung và phía cầu của hoạt động du lịch; (4) Coi cơ cấu lại ngành Du lịch là nhiệm vụ trọng tâm, cần được tập trung tiếp tục triển khai đồng bộ để thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi, tận dụng cơ hội và tạo đà bứt phá cho giai đoạn tới; và (5) Gắn với nâng cao năng lực nội tại và tính tự chủ của Ngành, trước mắt, thúc đẩy phát triển du lịch nội địa làm nội lực, nền tảng căn bản để phát triển du lịch bền vững.

2. Định hướng mục tiêu:

Xác định 3 mục tiêu cơ bản, gồm: (1) Từng bước mở lại hoạt động du lịch chắc chắn, ổn định và an toàn, có lộ trình phù hợp với chiến lược phòng, chống dịch; đưa Du lịch chuyển sang trạng thái bình thường mới sớm nhất có thể, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển, không lỡ nhịp xu thế phục hồi và phát triển của du lịch khu vực và thế giới; (2) Khơi thông, phát triển mạnh thị trường du lịch nội địa, từng bước mở cửa thị trường du lịch quốc tế gắn với áp dụng hộ chiếu vắc-xin, tạo điều kiện phục hồi thị trường du lịch; và (3) Nâng cao năng lực cạnh tranh, sức chống chịu và tạo động lực phát triển mới cho ngành Du lịch trong bối cảnh mới thông qua việc đẩy nhanh quá trình cơ cấu lại Ngành.

II. Các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:

Chương trình Hành động về phục hồi, phát triển du lịch đã được ban hành, trong đó trọng tâm là thực hiện cơ cấu lại ngành Du lịch; điều chỉnh, bổ sung nhiệm vụ, giải pháp nhằm tận dụng tốt cơ hội khôi phục, phát triển Du lịch nhanh, bền vững, nâng cao năng lực nội tại của Ngành. Theo đó, các lĩnh vực ưu tiên tập trung thúc đẩy gồm:

1. Bảo đảm an toàn tại điểm đến và an toàn cho khách du lịch:

- Tổ chức quán triệt, triển khai hiệu quả Hướng dẫn tạm thời số 3862/HD- BVHTTDL về “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19” trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch và văn bản số 4122/HD-BVHTTDL về việc hướng dẫn tạm thời thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Việt Nam.

- Quán triệt, hướng dẫn các địa phương, cơ sở lưu trú du lịch đăng ký, tự đánh giá và thường xuyên cập nhật mức độ an toàn phòng chống dịch bệnh COVID- 19 tại website http://safe.tourism.com.vn.

- Giới thiệu rộng rãi và khuyến khích khách du lịch sử dụng ứng dụng “Du lịch Việt Nam an toàn” để tra cứu thông tin du lịch an toàn, khai báo y tế, đánh giá điểm đến.

2. Tăng cường hoạt động truyền thông và xúc tiến, quảng bá du lịch, cơ cấu lại thị trường khách du lịch:

- Triển khai chiến dịch truyền thông tái khởi động du lịch nội địa “Du lịch an toàn, hấp dẫn”: Phối hợp tổ chức các sự kiện phát động, kích cầu thị trường, hội chợ du lịch, hội thảo giới thiệu điểm đến, kết nối doanh nghiệp kết hợp linh hoạt giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến, các chương trình khảo sát điểm đến, sản phẩm; Truyền thông, quảng bá du lịch trên các nền tảng số, mạng xã hội, phương tiện truyền thông đại chúng, quảng cáo ngoài trời. Kết nối các điểm đến, hiệp hội, doanh nghiệp, các hãng hàng không xây dựng các gói sản phẩm hấp dẫn nhằm thu hút khách du lịch nội địa.

- Tổ chức truyền thông, quảng bá lộ trình thí điểm đón khách quốc tế đến Việt thông qua các hoạt động marketing số, các kênh truyền thông quốc tế, các hoạt động xúc tiến trực tiếp như tổ chức các chương trình giới thiệu du lịch Việt Nam, tham gia hội chợ du lịch quốc tế, đón đoàn famtrip/presstrip nước ngoài...

Theo Thứ trưởng Đoàn Văn Việt, cần tổ chức truyền thông, quảng bá lộ trình thí điểm đón khách quốc tế đến Việt thông qua các hoạt động marketing số, các kênh truyền thông quốc tế... (Ảnh: SGGP).

Theo Thứ trưởng Đoàn Văn Việt, cần tổ chức truyền thông, quảng bá lộ trình thí điểm đón khách quốc tế đến Việt thông qua các hoạt động marketing số, các kênh truyền thông quốc tế... (Ảnh: SGGP).

3. Củng cố, phát triển đa dạng sản phẩm du lịch đáp ứng xu hướng mới của thị trường:

Lập quy hoạch hệ thống du lịch Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045. Phát triển các sản phẩm du lịch mới, làm mới các sản phẩm du lịch hiện có phù hợp với nhu cầu đã thay đổi do tác động của COVID-19; phát triển các loại hình, hoạt động kinh tế đêm, góp phần tăng chi tiêu, nâng cao hiệu quả hoạt động du lịch. Các địa phương xác định đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch theo chủ đề, trên cơ sở thế mạnh, tiềm năng sẵn có, mang tính khác biệt, tạo thành mạng lưới các sản phẩm đa dạng, bổ trợ cho nhau.

4. Đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số trong ngành Du lịch:

Xây dựng Kế hoạch phát triển du lịch số giai đoạn 2021-2025. Ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện số hóa các thông tin dữ liệu phục vụ quản lý các cơ sở lưu trú, các hãng lữ hành, hướng dẫn viên, điểm đến, các cơ sở dịch vụ du lịch; cơ sở dữ liệu phục vụ nghiên cứu thị trường, xúc tiến, quảng bá du lịch. Xây dựng nền tảng kết nối hỗ trợ kinh doanh du lịch, dần hình thành sàn kinh doanh điện tử đối với các dịch vụ du lịch quốc gia.

5. Hỗ trợ doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình phục hồi, cơ cấu lại doanh nghiệp du lịch:

Theo dõi, tổng hợp, rà soát, đề xuất, kiến nghị việc triển khai các chính sách do Chính phủ, các Bộ ngành ban hành hỗ trợ du lịch. Hướng dẫn thực hiện các chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp, người lao động trong quá trình phục hồi và kích cầu du lịch. Hỗ trợ trong định hướng thị trường, định hướng sản phẩm cũng như hỗ trợ xúc tiến, quảng bá điểm đến.

6. Hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực theo cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu phục hồi du lịch, cơ cấu lại nguồn lực phát triển du lịch:

Phát triển nguồn nhân lực du lịch đóng vai trò quan trọng cho sự phục hồi trong ngắn hạn; phục vụ phát triển du lịch bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Cần có kế hoạch, đầu tư đánh giá lại nguồn nhân lực du lịch. Đầu tư đào tạo, đào tạo lại lao động nghề phục vụ hoạt động kinh doanh khách sạn, lữ hành, hướng dẫn viên, xúc tiến quảng bá du lịch.

III. Lộ trình phục hồi:

Dự kiến chia 2 giai đoạn kèm theo các nhiệm vụ, giải pháp ưu tiên như sau:

- Giai đoạn 1 - Mở lại du lịch nội địa và du lịch quốc tế (từ cuối năm 2021 đến nửa đầu năm 2022). Mở cửa và ổn định: bảo đảm an toàn điểm đến, thí điểm đón khách quốc tế trở lại, phục hồi hoạt động du lịch nội địa, hỗ trợ người lao động, doanh nghiệp và chuẩn bị đầu tư công.

- Giai đoạn 2 - Phục hồi và phát triển đạt mức trước dịch COVID-19 (từ nửa cuối năm 2022, có thể kéo dài 1 đến 2 năm): Hỗ trợ doanh nghiệp, thực hiện dự án đầu tư công và đầu tư xã hội (các chương trình/đề án/kế hoạch/nhiệm vụ cơ cấu lại ngành Du lịch; xây dựng sản phẩm du lịch; truyền thông, xúc tiến quảng bá kích cầu du lịch; chuyển đổi số; đào tạo nguồn nhân lực...) để tạo động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn cho Ngành. IV. Đề xuất, kiến nghị:

Để Du lịch sớm phục hồi, lấy lại đà tăng trưởng, góp phần thúc đẩy phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiến nghị Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành một số nội dung như sau:

1. Xem xét đổi mới, ban hành các cơ chế, chính sách riêng, ưu tiên, tạo cơ sở pháp lý, tăng tính chủ động nhằm tạo thuận lợi cho ngành Du lịch, các doanh nghiệp du lịch tháo gỡ khó khăn, vượt qua thách thức để phục hồi, phát triển, tương xứng với vai trò, vị trí, đóng góp của Du lịch trong phát triển kinh tế-xã hội.

2. Xác định phục hồi, phát triển Du lịch là một trong những nội dung trọng tâm của Chương trình phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội năm 2022-2023. Tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả Chương trình phục hồi, phát triển Du lịch, góp phần thực hiện mục tiêu đề ra tại Chương trình phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội.

3. Tạo cơ sở pháp lý, bố trí đủ nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ, giải pháp phục hồi, phát triển du lịch, đặc biệt là các vấn đề về tạo thuận lợi cho khách du lịch đến Việt Nam, văn phòng đại diện du lịch Việt Nam ở nước ngoài, chuyển đổi số trong du lịch, xúc tiến quảng bá, khai thác thị trường, phát triển sản phẩm du lịch...

Du lịch đang đứng trước những thách thức có tính lịch sử trong tiến trình phát triển của mình. Nếu có được các cơ chế, chính sách đủ sức đột phá, quy mô đủ lớn, thời gian phù hợp, có thể biến nguy thành cơ, tranh thủ hiệu quả các cơ hội, vượt qua khó khăn, thách thức do tác động của dịch COVID-19, Ngành Du lịch sẽ có cơ hội giải quyết căn cơ các vấn đề lâu nay nảy sinh trong quá trình phát triển, đem lại những thay đổi căn bản, toàn diện, thúc đẩy sự phát triển bền vững của Ngành.

Do đó, hơn lúc nào hết, chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo đặc biệt của Đảng, Quốc hội, Chính phủ; sự chia sẻ, đồng hành tích cực, hiệu quả của các Bộ, ngành, địa phương; sự chung sức, đồng lòng, quyết tâm nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội vượt qua mọi khó khăn, thúc đẩy Du lịch sớm phục hồi, lấy lại đà tăng trưởng, phát triển thành ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực góp phần thúc đẩy phục hồi, phát triển các ngành, lĩnh vực khác, tái cơ cấu và đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, tương xứng với tiềm năng, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

* Tiêu đề bài viết do Travelmag đặt.