Thứ sáu, 16/10/2020, 16:30 PM
  • Click để copy

Lý do người bất tài thường nghĩ mình giỏi

Trong cuộc sống, thật sự có rất nhiều người bất tài nhưng lại luôn nghĩ mình giỏi. Nguyên nhân của hành vi này được chỉ ra trong nghiên cứu tâm lí chứng minh: Chúng ta không giỏi lắm trong việc tự đánh giá năng lực.

Việc biết mình tài giỏi đến đâu khi so sánh với người khác không chỉ giúp ta thêm tự tin, mà còn giúp ta biết được khi nào nên nghe theo lí trí và bản năng và khi nào nên xin lời khuyên từ ai đó. Thế nhưng, nghiên cứu tâm lí chỉ ra rằng chúng ta không giỏi lắm trong việc tự đánh giá năng lực.

Không chỉ riêng những người bất tài mà đa số chúng ta đều không giỏi lắm trong việc tự đánh giá năng lực.

Không chỉ riêng những người bất tài mà đa số chúng ta đều không giỏi lắm trong việc tự đánh giá năng lực.

Trên thực tế, người bất tài thường đánh giá quá cao bản thân

Chúng ta không giỏi lắm trong việc tự đánh giá năng lực. Các nhà nghiên cứu đã gọi hiện tượng này là Hiệu ứng Dunning-Kruger giải thích tại sao hơn 100 nghiên cứu đã chỉ ra rằng con người có tính ảo tưởng tự tôn.

Chúng ta đánh giá mình cao hơn người khác đến mức vi phạm cả những định luật toán học. Khi hai kỹ sư phần mềm ở hai công ty được yêu cầu đánh giá hiệu quả làm việc của họ, 32% kỹ sư ở công ty này và 42% ở công ty kia đặt mình vào top 5% cao nhất. Trong một nghiên cứu khác, 88% tài xế người Mỹ cho là mình có kỹ năng lái xe trên mức trung bình.

Trên thực tế, những người bất tài thường đánh giá quá cao bản thân

Trên thực tế, những người bất tài thường đánh giá quá cao bản thân

Đó không phải là những nghiên cứu duy nhất. Thường thì mọi người có xu hướng đánh giá mình cao hơn người khác trong những lĩnh vực như sức khỏe, khả năng lãnh đạo, đạo đức và hơn thế. Điều thực sự thú vị là những người có ít khả năng nhất thường đánh giá bản thân là những chuyên gia giỏi nhất. Người được xem là kém về lí luận logic, ngữ pháp, kiến thức tài chính, toán, thông minh cảm xúc, thử nghiệm y khoa, và cờ vua đều có xu hướng đánh giá mình thành thạo gần như một chuyên gia thực thụ.

Vậy những ai dễ trở thành người bất tài nhưng thường nghĩ mình giỏi nhất?

Đáng buồn thay, tất cả chúng ta đều có nhiều lỗ hổng năng lực mà ta không nhận ra. Tại sao thế? Khi hai nhà tâm lí học Dunning và Kruger lần đầu mô tả hiệu ứng và năm 1999, họ cho rằng người bị thiếu kiến thức và kĩ năng ở một mặt nào đó sẽ bị ảnh hưởng bởi hai thứ cùng lúc. Thứ nhất, họ phạm sai lầm và có những quyết định tồi tệ. Nhưng thứ hai, chính những lỗ hổng kiến thức ấy ngăn họ nhận ra lỗi sai.

Nói cách khác, người kém kỹ năng chuyên môn cần thiết để nhận ra mình kém đến đâu. Ví dụ, khi nghiên cứu các thí sinh ở một giải hùng biện của trường đại học, 25% số đội kém nhất ở vòng chơi đầu tiên thua bốn trên năm vòng đấu. Nhưng họ nghĩ rằng họ đã thắng gần 60%. Không nắm chắc luật hùng biện, họ đơn giản là không thể nhận ra khi nào hay đã bao nhiêu lần luận điểm của họ bị đánh bại.

Vậy những ai dễ trở thành người bất tài nhưng thường nghĩ mình giỏi nhất?

Vậy những ai dễ trở thành người bất tài nhưng thường nghĩ mình giỏi nhất?

Hiệu ứng Dunning-Kruger không phải là việc để cái tôi che lấp điểm yếu. Người ta thường chấp nhận thiếu sót của mình khi biết về nó. Trong một nghiên cứu, sinh viên kém về câu hỏi logic ngay từ ban đầu khi học giờ logic sẵn sàng thừa nhận thành tích ban đầu của họ rất tệ. Đó có thể là lí do vì sao người có kỹ năng ở mức trung bình hoặc chuyên gia thường kém tự tin vào khả năng của mình. Họ biết đủ để hiểu rằng còn rất nhiều điều họ không biết. Nghĩa là, các chuyên gia sẽ nhận thức được họ thông thạo vấn đề đến đâu. Nhưng họ lại thường mắc một sai lầm khác: họ cho rằng mọi người khác cũng thông thạo như thế. Cho nên, những người này, dù kém cỏi hay thực sự giỏi, vẫn thường bị vướng vào rắc rối của việc đánh giá sai bản thân.

Khi không có kĩ năng, họ không thể tự nhận ra sai lầm. Khi quá giỏi, họ không nhận ra khả năng của mình vượt trội đến thế nào. Vậy nên, nếu không thể nhận ra sự tồn tại của hiệu ứng Dunning-Krugger, bạn có thể làm gì để biết năng lực của mình thực sự đến đâu? Đầu tiên, hãy hỏi ý kiến của người khác, và xem xét ý kiến đó, ngay cả khi nó thật khó nghe. Thứ hai, và quan trọng hơn là hãy học hỏi không ngừng. Càng hiểu biết, chúng ta càng có ít khả năng có lỗ hổng trong năng lực.

Có thể tất cả đều được tóm gọn trong câu thành ngữ xưa: Khi cãi nhau với một kẻ ngốc, trước tiên, hãy chắc rằng, mình không phải là kẻ ngốc trong mắt họ.

Bài liên quan

Xót thương những cậu bé mồ côi sau vụ sạt lở ở Trà Leng: 'Ba bảo ở nhà vẫn an toàn. Có ai ngờ...'
Xót thương những cậu bé mồ côi sau vụ sạt lở ở Trà Leng: "Ba bảo ở nhà vẫn an toàn. Có ai ngờ..."
31/10/2020 Đời sống

Vụ sạt lở ở Trà Leng xảy ra cướp đi mái ấm gia đình của bao người dân vô tội. Ngôi làng với nhà cửa san sát giờ đây nằm yên dưới lớp bùn đất.

Một hộ dân kê giàn giáo lên cắt dây điện vì... đi ngang qua nhà
Một hộ dân kê giàn giáo lên cắt dây điện vì... đi ngang qua nhà
31/10/2020 Đời sống

Hộ dân này cho rằng ngành điện chưa giải quyết xong vụ việc đường dây đi ngang qua nhà nên đã kê giàn giáo lên cắt đường dây điện 3 pha.

Trang Trần bất ngờ chia sẻ bài viết liên quan đến Hương Giang và dòng status đầy ẩn ý
Trang Trần bất ngờ chia sẻ bài viết liên quan đến Hương Giang và dòng status đầy ẩn ý
31/10/2020 Đời sống

Dòng trạng thái đầy ẩn ý trên trang cá nhân của Trang Trần về vụ việc giữa Hương Giang và anti fan thu hút sự chú ý.

Các đối tượng vật chuyển ma túy nổ súng khi thấy lực lượng chức năng, vứt 30 bánh heroin để chạy trốn
Các đối tượng vật chuyển ma túy nổ súng khi thấy lực lượng chức năng, vứt 30 bánh heroin để chạy trốn
31/10/2020 Đời sống

Khi phát hiện các lực lượng đánh án, các đối tượng này đã ngay lập tức nổ súng và vứt bỏ 30 bánh heroin để tẩu thoát qua bên kia biên giới.

Thủy Tiên thông báo dừng phát cứu trợ tại Hải Lăng, Quảng Trị vì phát hiện có người đeo vàng đến nhận cứu trợ
Thủy Tiên thông báo dừng phát cứu trợ tại Hải Lăng, Quảng Trị vì phát hiện có người đeo vàng đến nhận cứu trợ
31/10/2020 Đời sống

Phát hiện những người đến nhận tiền đeo vàng, có điều kiện. Nữ ca sĩ đã ngay lập quyết định ngừng phát tiền ở Hải Lăng, Quảng Trị và thông báo trên trang cá nhân của mình về việc này.

Truy tìm 2 nữ sinh viên xin đi lễ chùa rồi mất tích
Truy tìm 2 nữ sinh viên xin đi lễ chùa rồi mất tích
31/10/2020 Xã hội

Hai sinh viên Trường CĐ Y tế Bà Rịa (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) mặc bộ quần áo lam chở nhay đi chùa nhưng sau đó không liên lạc được. Nhiều ngày qua, người nhà đã tìm kiếm khắp nơi.

Cô giáo mầm non đánh, cắn bạo hành học sinh trong lớp học gây phẫn nộ
Cô giáo mầm non đánh, cắn bạo hành học sinh trong lớp học gây phẫn nộ
31/10/2020 Đời sống

Sáng 31/10, Phòng GD-ĐT Quận 9 (TP HCM) cho biết đã làm việc với cá nhân liên quan clip về một giáo viên có hành động tát và cắn tay học sinh xảy ra tại trường Mầm non Rồng Vàng.

Đi lễ chùa 2 nữ sinh mất tích bí ẩn
Đi lễ chùa 2 nữ sinh mất tích bí ẩn
31/10/2020 Đời sống

Hai sinh viên Trường CĐ Y tế Bà Rịa (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) cùng nhau đi chùa nhưng sau đó không liên lạc được. Nhiều ngày qua, người nhà đã tìm kiếm khắp nơi. Các cơ quan chức năng đã vào cuộc và ra thông báo tìm kiếm.

Xót xa người mẹ mất 3 con trong vụ sạt lở ở Trà Leng
Xót xa người mẹ mất 3 con trong vụ sạt lở ở Trà Leng
31/10/2020 Đời sống

Vụ sạt lở ở Trà Leng đã gây nên bao đau thương, có người mẹ mất cả 3 đứa con chỉ trong giây lát, khóc tức tưởi trong tuyệt vọng: “Sữa căng tức mà con không còn”.

Vừa tung teaser comeback, Min bị dân mạng soi ra chi tiết vay mượn BlackPink?
Vừa tung teaser comeback, Min bị dân mạng soi ra chi tiết vay mượn BlackPink?
31/10/2020 Đời sống

Đây không phải là lần đầu tiên Min vướng vào nghi án vay mượn ý tưởng từ nghệ sĩ Kpop.

Goni thành siêu bão mạnh nhất năm 2020, đang tiến nhanh vào Biển Đông
Goni thành siêu bão mạnh nhất năm 2020, đang tiến nhanh vào Biển Đông
31/10/2020 Đời sống

Chỉ trong 24 giờ, từ một cơn bão bình thường ở Thái Bình Dương, Goni đã gia tăng sức mạnh, trở thành siêu bão mạnh nhất trên Trái Đất của năm 2020.

Không mượn được thuyền cứu hộ, thanh niên điên cuồng chém thủng thuyền xả giận
Không mượn được thuyền cứu hộ, thanh niên điên cuồng chém thủng thuyền xả giận
31/10/2020 Đời sống

Không được đồng ý, Lâm ấm ức rồi vào nhà bà Hợp vác dao chém nhiều nhát khiến chiếc thuyền bị thủng, mặc kệ các cán bộ ra sức giải thích.

Hoang mang trước sách Tiếng Việt dạy trẻ đọc 'con dơi' thành 'con rơi'
Hoang mang trước sách Tiếng Việt dạy trẻ đọc 'con dơi' thành 'con rơi'
31/10/2020 Đời sống

Tuy nhiên, sự thật phía sau trang sách này sẽ làm nhiều người ngã ngửa.

Công Vinh - Thủy Tiên trao lại 400 triệu đồng cứu trợ mà cán bộ thôn thu lại của người dân
Công Vinh - Thủy Tiên trao lại 400 triệu đồng cứu trợ mà cán bộ thôn thu lại của người dân
31/10/2020 Đời sống

Tối ngày 30/10, Thủy Tiên đã lên tiếng về việc 69 hộ dân tại xã Cảnh Hoá, tỉnh Quảng Bình bị cán bộ thôn thu lại 413 triệu đồng. Cô cũng thông báo rằng số tiền trên cũng đã được xử lý và trao về tận tay bà con.

Từ tháng 11: Bị kết tội dâm ô trẻ em khi hôn người dưới 16 tuổi
Từ tháng 11: Bị kết tội dâm ô trẻ em khi hôn người dưới 16 tuổi
31/10/2020 Giải trí

Ép người khác uống rượu bia bị phạt tiền, hôn người dưới 16 tuổi bị kết tội dâm ô trẻ em, học sinh được dùng điện thoại trong giờ học… là những chính sách có hiệu lực từ tháng 11.

Vác dao đâm thủng thuyền cứu hộ vì không được cho mượn
Vác dao đâm thủng thuyền cứu hộ vì không được cho mượn
31/10/2020 Đời sống

Mượn thuyền nhưng bị lực lượng cứu hộ từ chối vì phải ưu tiên người tàn tật, Bùi Đức Lâm (ở Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) đã dùng dao đâm thủng thuyền.

Tìm thấy 2 thi thể nghi là phu trầm tại hiện trường vụ sạt lở núi tại Quảng Bình
Tìm thấy 2 thi thể nghi là phu trầm tại hiện trường vụ sạt lở núi tại Quảng Bình
31/10/2020 Đời sống

Lực lượng chức năng đã tìm thấy 2 thi thể đang bị phân hủy dưới đống đất đá ở hiện trường vụ lở núi vùi lấp 1 trạm bảo vệ rừng tại Quảng Bình.

Nhà hàng ở Đà Nẵng xin lỗi vì phạt khách bỏ rau và phản ứng của CĐM
Nhà hàng ở Đà Nẵng xin lỗi vì phạt khách bỏ rau và phản ứng của CĐM
30/10/2020 Đời sống

Thư xin lỗi của đại diện nhà hàng Gang Yu Hotpot (Đà Nẵng) gửi đến 2 thực khách vẫn khiến nhiều dân mạng không hài lòng.

Dự báo thời tiết ngày 31/10/2020: Miền Bắc tạnh ráo, miền Trung chuẩn bị đón cơn bão số 10
Dự báo thời tiết ngày 31/10/2020: Miền Bắc tạnh ráo, miền Trung chuẩn bị đón cơn bão số 10
30/10/2020 Xã hội

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, dự báo thời tiết ngày 31/10/2020, Bắc Bộ mưa rào, trời lạnh về đêm và sáng sớm, có lúc nắng, Trung Bộ tiếp tục mưa rất to; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa dông rải rác; Bắc Biển Đông, Vịnh Bắc Bộ biển động mạnh.