Thứ năm, 16/12/2021, 07:07 AM
  • Click để copy

Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh

Di sản Nghệ thuật Xòe Thái của Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 16 của UNESCO vừa diễn ra tại Paris, Pháp, di sản Nghệ thuật Xòe Thái của Việt Nam chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là 1 trong 48 hồ sơ được xem xét trong kỳ họp này.

Các nghệ nhân biểu diễn tại chương trình chào mừng sự kiện Nghệ thuật Xòe Thái được vinh danh. (Ảnh: Trần Huấn).

Các nghệ nhân biểu diễn tại chương trình chào mừng sự kiện Nghệ thuật Xòe Thái được vinh danh. (Ảnh: Trần Huấn).

Theo Uỷ ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Xòe Thái của Việt Nam đã đáp ứng những tiêu chí nhất định để ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Cụ thể, đầu tiên di sản Xòe Thái đi kèm cùng với âm nhạc của các nhạc cụ như tính tẩu, kèn loa, khèn bè, trống, chiêng, chũm chọe, pí pặp, bẳng bu, mák hính. Cộng đồng người Thái cùng nhau gánh vác trách nhiệm và có vai trò khác nhau trong việc tổ chức thực hành Xòe. Cả đàn ông và phụ nữ đều có thể là nhạc công trong các cuộc Xòe.

Xòe được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác trong cộng đồng tới tất cả mọi người với mọi lứa tuổi và giới tính khác nhau. Trẻ em học Xòe từ ông bà, cha mẹ. Các thầy cúng truyền dạy Xòe cho các con nuôi. Các nghệ nhân và những người thực hành Xòe còn truyền dạy trong các đội văn nghệ, các trường phổ thông và trường nghệ thuật.

Xòe phản ánh thế giới quan và vũ trụ quan của người Thái, được trình diễn vào dịp Tết đến xuân về, trong lễ hội, các cuộc vui, liên hoan. Xòe Thái cởi mở cho tất cả mọi người không kể tuổi tác, giới tính, địa vị xã hội, nghề nghiệp và tộc người.

Thứ hai, ở cấp độ địa phương, sự ghi danh nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của Xòe Thái, cũng như về di sản văn hóa nói chung của cộng đồng. Sự ghi danh sẽ thúc đẩy trách nhiệm trao truyền di sản giữa các thể hệ và thực hành di sản trong đời sống đương đại.

Ở cấp độ quốc gia, sự ghi danh sẽ nâng cao nhận thức về giá trị và tầm quan trọng của những truyền thống vũ đạo tương tự trong các vùng khác ở Việt Nam. Sự ghi danh cũng sẽ tăng thêm niềm tự hào về bản bản sắc văn hóa và phát huy tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc ở Việt Nam. Sự ghi danh khẳng định chính sách bảo vệ và tôn trọng các biểu đạt văn hóa.

Ở cấp độ quốc tế, sự ghi danh sẽ nâng cao tầm nhìn về di sản văn hóa phi vật thể nói chung. Sự ghi danh tăng cường đối thoại giữa các đội văn nghệ và cộng đồng người Thái. Sự ghi danh cũng góp phần làm cho nhiều biểu đạt sáng tạo văn hóa được chú trọng.

Thứ ba, các biện pháp bảo vệ được cộng đồng người Thái tiến hành một cách sâu rộng tại bốn tỉnh, nỗ lực của họ trong việc thành lập các đội văn nghệ và đóng góp cho công tác nghiên cứu và xuất bản sách về di sản.

Các nghệ nhân truyền đạt tri thức về Xòe cho người học và nỗ lực khôi phục một số điệu Xòe. Chính phủ đã thông qua và sửa đổi, bổ sung Luật Di sản văn hóa, có cả một chương về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể. Chính phủ vinh danh các nghệ nhân và hỗ trợ về mặt tài chính, hợp tác tổ chức ngày hội văn hóa, hội diễn, và hội thi.

Nhiều biện pháp bảo vệ được đề xuất, bao gồm truyền dạy thông qua hệ thống giáo dục chính quy và không chính quy, nghiên cứu, kiểm kê và tư liệu hóa. Tất cả các biện pháp đều có sự hợp tác với các nghệ nhân và người thực hành. Những người đại diện cộng đồng cũng tham gia vào quá trình xây dựng hồ sơ ghi danh và nhận diện, đề xuất các biện pháp bảo vệ.

Thứ 4, hồ sơ đề cử thể hiện sự tham gia rộng rãi của cộng đồng trong nghiên cứu, tư liệu hóa và kiểm kê vào năm 2017-2018 và sau đó sửa lại hồ sơ vào năm 2019 và có sự tham gia của cộng đồng trong việc chỉnh sửa. Quá trình làm hồ sơ có sự tham gia của các cơ quan nhà nước, đặc biệt là các Sở VH-TT&DL, kết hợp với đại diện của các đội văn nghệ ở các làng bản, huyện, thị trấn trong bốn tỉnh. Bản cam kết đồng thuận của cộng đồng được triển khai rộng rãi, phản ánh sự tham gia đông đảo của các cộng đồng, nhóm người và cá nhân liên quan.

Thứ 5, hững thành tố khác nhau của di sản Xòe được đưa vào trong Danh mục kiểm kê quốc gia vào những năm 2014 và 2016. Di sản được đưa vào Danh mục kiểm kê của Ngân hàng dữ liệu của Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam vào năm 2016. Ngân hàng dữ liệu được cập nhật hàng năm dựa vào những số liệu của các dự án di sản văn hóa phi vật thể trong Chương trình mục tiêu quốc gia với sự tham gia của cộng đồng địa phương.

Theo Bộ VH-TT&DL, việc UNESCO ghi danh Nghệ thuật Xòe Thái của Việt Nam vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Nghệ thuật Xòe Thái của Việt Nam thể hiện tình đoàn kết giữa các tộc người, tôn trọng thế giới quan tộc người theo mục tiêu của UNESCO; giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của di sản các cộng đồng dân tộc không chỉ ở Việt Nam, mà còn ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Ngoài ra, Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể ghi nhận Việt Nam đã chuẩn bị hồ sơ tốt.

Xòe là một loại hình vũ đạo của Việt Nam với những động tác biểu tượng cho các hoạt động của con người và được thực hành trong nghi lễ, văn hóa, đời sống, và công việc. Xòe được trình diễn trong các nhi lễ, đám cưới, lễ hội bản mường truyền thống và các hoạt động của cộng đồng.

Có ba loại Xòe: Xòe nghi lễ, Xòe vòng và Xòe trình diễn. Xòe nghi lễ và Xòe trình diễn được gọi theo tên các đạo cụ sử dụng, như Xòe khăn, Xòe nón, Xòe quạt, Xòe sạp, Xòe nhạc, Xòe gậy, và Xòe hoa.

Xòe vòng phổ biến nhất, là màn đồng diễn mà người Xòe nối thành vòng tròn trong sự hòa đồng với tất cả mọi người. Các động tác múa cơ bản của Xòe là tay giơ lên cao, mở ra, hạ xuống, nắm lấy tay người bên cạnh cùng bước chân nhịp nhàng. Người hơi ưỡn ngực, lưng ngả về phía sau. Mặc dù các động tác múa đơn giản, nhưng biểu trưng cho khát vọng về sức khỏe và hòa hợp của cộng đồng. Những động tác múa uyển chuyển hòa với âm nhạc của các nhạc cụ như tính tẩu, kèn loa, khèn bè, trống, chiêng, chũm chọe, pí pặp, bẳng bu, mák hính. Những nhạc cụ cùng với bài hát, trang phục áo cóm, âm thanh phát ra từ trang sức bạc đeo quanh thắt lưng của người phụ nữ Thái.

Xòe được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong gia đình, các đội văn nghệ, trường học. Xòe trở thành biểu tượng của lòng hiếu khách và như là một dấu ấn văn hóa quan trọng của người Thái ở Tây Bắc Việt Nam.

Bài liên quan

Team 'năng động' kết nối trên Tinder thế nào nhân sự kiện thể thao lớn nhất năm?
Team 'năng động' kết nối trên Tinder thế nào nhân sự kiện thể thao lớn nhất năm?
16/05/2022 Xã hội

Theo thống kê của Tinder, thể thao là một trong 6 sở thích hàng đầu của các thành viên Gen Z, là cầu nối giúp họ xây dựng những buổi hẹn hò ý nghĩa trên ứng dụng.

Hà Nội: Quận Cầu Giấy nâng cao ý thức người dân trong công tác đảm bảo PCCC
Hà Nội: Quận Cầu Giấy nâng cao ý thức người dân trong công tác đảm bảo PCCC
11/05/2022 Xã hội

Mới đây, Công an quận Cầu Giấy, Hà Nội đã triển khai các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra an toàn về PCCC đối với các hộ gia đình, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh trên địa bàn phường Mai Dịch.

Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Bình Phước có tân Giám đốc
Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Bình Phước có tân Giám đốc
08/04/2022 Xã hội

Bí thư Tỉnh Đoàn Bình Phước Trần Quốc Duy vừa được điều động, phân công giữ chức Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Bình Phước với thời hạn 5 năm.

Vụ bệnh nhân tử vong khi mổ xoang ở Hòa Bình: Người thân mòn mỏi chờ kết luận
Vụ bệnh nhân tử vong khi mổ xoang ở Hòa Bình: Người thân mòn mỏi chờ kết luận
05/04/2022 Xã hội

Đã 5 tháng trôi qua kể từ khi bệnh nhân tử vong khi mổ xoang ở BV Đa khoa Hòa Bình nhưng gia đình vẫn chưa nhận được kết luận nguyên nhân. Lãnh đạo Sở Y tế thì nói rằng: “Chúng tôi cũng đang chờ đợi”.

Tổng giám đốc công ty du lịch bị điều tra đưa hối lộ trong vụ án 'chuyến bay giải cứu'
Tổng giám đốc công ty du lịch bị điều tra đưa hối lộ trong vụ án 'chuyến bay giải cứu'
26/03/2022 Xã hội

Cơ quan điều tra đã bắt TGĐ Công ty TNHH Thương mại du lịch và Dịch vụ hàng không An Bình Nguyễn Diệu Mơ để điều tra về hành vi hối lộ trong vụ tổ chức chuyến bay giải cứu.

Đề xuất thí điểm dịch vụ cho thuê xe đạp tại Hà Nội
Đề xuất thí điểm dịch vụ cho thuê xe đạp tại Hà Nội
17/03/2022 Xã hội

Sở Giao thông Vận tải Hà Nội kiến nghị UBND TP. Hà Nội cho phép thí điểm mô hình xe đạp đô thị tại 6 quận nội thành, thời hạn 12 tháng.

Bạn trẻ 'diện' áo dài thanh xuân, chung tay với NTK Việt Hùng lan tỏa tình yêu văn hóa Việt
Bạn trẻ 'diện' áo dài thanh xuân, chung tay với NTK Việt Hùng lan tỏa tình yêu văn hóa Việt
10/03/2022 Xã hội

Vừa qua, vào dịp 8/3, hưởng ứng “Tuần lễ áo dài”, các bạn trẻ Bình Phước đã cùng chụp nhiều bức ảnh siêu dễ thương với áo dài, trong đó có áo dài “cực chất” của Nhà thiết kế (NTK) Việt Hùng (TP Hồ Chí Minh) - “người giữ hồn” cho áo dài Việt.

Hàng không Việt Nam sẵn sàng đón công dân từ Ukraine về nước
Hàng không Việt Nam sẵn sàng đón công dân từ Ukraine về nước
28/02/2022 Xã hội

Cục Hàng không Việt Nam vừa có văn bản gửi các hãng hàng không về việc bảo hộ công dân và pháp nhân Việt Nam tại Ukraine.

Lật cano du lịch ở Hội An, ít nhất 9 người tử vong
Lật cano du lịch ở Hội An, ít nhất 9 người tử vong
26/02/2022 Xã hội

Chiều nay, 26/2, một cano du lịch chở 39 người từ đảo Cù Lao Chàm vào bờ đã bị sóng đánh chìm trên biển Cửa Đại, TP Hội An.

Tập đoàn Mai Linh tri ân lái xe trên tuyến đầu chống dịch
Tập đoàn Mai Linh tri ân lái xe trên tuyến đầu chống dịch
25/02/2022 Xã hội

Tập đoàn Mai Linh tổ chức lễ tri ân, vinh danh 141 lái xe Mai Linh trên tuyến đầu chống dịch tại TP. HCM, Hà Nội, Cần Thơ. Đây là những lái xe đã tình nguyện cùng đội ngũ y tế trực tiếp vận chuyển bệnh nhân F0 trong giai đoạn giãn cách xã hội.

Bắt nghi phạm đe dọa bắn hạ chuyến bay của Vietnam Airlines
Bắt nghi phạm đe dọa bắn hạ chuyến bay của Vietnam Airlines
17/02/2022 Xã hội

Cảnh sát tỉnh Chiba (Nhật Bản) đã bắt một thiếu niên 17 tuổi tại tỉnh Yamagata vì nghi cản trở hoạt động kinh doanh. Thiếu niên từng này đe dọa bắn hạ một chuyến bay của Vietnam Airlines.

'Màn tỏ tình' bằng 99.999 bông hồng ấn tượng nhất lễ Valentine 2022
'Màn tỏ tình' bằng 99.999 bông hồng ấn tượng nhất lễ Valentine 2022
14/02/2022 Xã hội

Valentine 2022, Ecopark đã mang cả rừng hoa với 99.999 bông hồng vào Hà Nội để tặng người dân thủ đô. Đây có lẽ là màn tỏ tình ấn tượng nhất thế giới

Hành khách phát hiện mất máy tính sau khi làm thủ tục soi chiếu
Hành khách phát hiện mất máy tính sau khi làm thủ tục soi chiếu
10/02/2022 Xã hội

Một hành khách vừa làm thủ tục soi chiếu an ninh bất ngờ phát hiện chiếc máy tính xách tay không cánh mà bay tại Cảng hàng không (CKH) Chu Lai

Ở Cộng hòa Tatarstan, có người dùng phụ nữ khỏa thân làm cọ vẽ
Ở Cộng hòa Tatarstan, có người dùng phụ nữ khỏa thân làm cọ vẽ
20/01/2022 Xã hội

Nghệ sĩ này đã dùng.. cơ thể phụ nữ khỏa thân (không hoàn toàn) như một chiếc cọ vẽ mà theo anh là "giúp truyền năng lượng đặc biệt cho bức tranh".

Cùng là vùng vàng, Hà Tĩnh kiên quyết cách ly người về quê ăn tết
Cùng là vùng vàng, Hà Tĩnh kiên quyết cách ly người về quê ăn tết
17/01/2022 Xã hội

Về quê ăn tết đã tiêm đủ các mũi vaccine, có kết quả PCR âm tính, nhưng chính quyền ở Hà Tĩnh vẫn bắt buộc người dân phải cách ly tại nhà, 7 ngày mới xem xét lại.

Tiếp viên hàng không bị đuổi 'thẳng tay' vì tiết lộ bí mật nghề nghiệp trên TikTok
Tiếp viên hàng không bị đuổi 'thẳng tay' vì tiết lộ bí mật nghề nghiệp trên TikTok
29/12/2021 Xã hội

Một tiếp viên hàng không bị sa thải vì tiết lộ nhiều "bí mật" của hãng hàng không cô làm việc. Đây là một bài học đáng lưu ý cho nhân sự ngành du lịch nói chung.

Taxi Mai Linh điều 102 xe riêng biệt chuyên chở F0
Taxi Mai Linh điều 102 xe riêng biệt chuyên chở F0
23/12/2021 Xã hội

Hãng taxi Mai Linh điều động 102 xe riêng biệt chuyên chở F0 để đảm bảo an toàn phòng chống dịch bệnh Covid -19, tránh lây lan ra cộng đồng.

Đầu tư xây dựng Cảng hàng không Quảng Trị
Đầu tư xây dựng Cảng hàng không Quảng Trị
21/12/2021 Xã hội

Với tổng mức đầu tư dự kiến là 5.822,9 tỷ đồng, Cảng hàng không Quảng Trị sẽ được xây dựng theo 2 giai đoạn bằng phương thức PPP.

Chủ tịch Everland Lê Đình Vinh bị phạt hành chính 170 triệu đồng
Chủ tịch Everland Lê Đình Vinh bị phạt hành chính 170 triệu đồng
17/12/2021 Xã hội

Chủ tịch Everland bị phạt 170 triệu đồng do vi phạm quy định chủ tịch HĐQT không được kiêm nhiệm chức danh TGĐ của cùng một công ty đại chúng và thực hiện hợp đồng giao dịch khi chưa được ĐHĐ cổ đông chấp thuận.