• Click để copy

Những đại dịch khủng khiếp nhất toàn cầu và sự kết thúc của nó

Trước đại dịch Covid-19, toàn cầu từng phải gánh chịu nhiều trận đại dịch có sức tàn phá khủng khiếp, gây ám ảnh cho nhân loại, kéo dài hàng thế kỷ.

Trước khi dịch Covid-19 diễn biến phức tạp trên phạm vi toàn cầu, nhân loại cũng đã phải đối mặt với nhiều đại dịch được xếp vào hàng khủng khiếp nhất thế giới. Theo các nhà khoa học, việc xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của con người trở nên cao hơn, việc lượng lớn con người sống gần nhau và gần với các loài động vật với yêu cầu vệ sinh, dinh dưỡng không được đáp ứng đủ đầy khiến sinh sôi bệnh tật.

Trước đây, bệnh dịch chỉ ở trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Từ khi các tuyến đường thông thương mở rộng, con đường lây nhiễm của bệnh dịch dần lan ra, tạo nên những trận đại dịch phạm vi toàn cầu, trở thành nỗi ám ảnh của nhân loại.

Dưới đây là những trận đại dịch kinh hoàng mà con người đã trải qua và sự kết thúc của chúng.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

1. Đại dịch hạch Justinian (541 - 542)

Dịch hạch Justinian do vi khuẩn Yersinia pestis gây nên, thuộc 3 trong số các đại dịch gây chết chóc nhiều nhất lịch sử nhân loại. Loại vi khuẩn này gây bệnh từ các loài động vật gặm nhấm như chuột, thỏ,... qua vật chủ trung gian là bọ chét nhiễm khuẩn.

Đại dịch khởi nguồn từ Ai Cập vào năm 541 sau Công Nguyên, sau đó lan ra các lục địa khác qua các con tàu thương mại có chuột mang bọ chét nhiễm khuẩn. Khi đến thủ đô Constantinople (Istanbul ngày nay) của đế quốc Byzantine do Hoàng đế Byzantine Justinian cai trị, nó đã khiến khoảng 300.000 người tử vong vào năm đầu tiên. Đế quốc này bị diệt vong trong thời gian dịch hạch xảy ra, đại dịch từ đó cũng được lấy tên của vị hoàng đế nước này.

"Mọi người thực sự không biết cần phải làm gì để đối phó với dịch bệnh này ngoại trừ việc tránh xa những người bị ốm”, nhà sử học Thomas Mockaitis thuộc Đại học DePaul nhận định.

Đại dịch hạch Justinian kết thúc khi đã có khoảng 30 - 50 triệu người tử vong, tương đương một nửa dân số thế giới lúc bấy giờ. Dịch Justinian được xem là đại dịch đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử nhân loại khi lan rộng khắp châu Á, châu Âu, Bắc Phi và thế giới Arab.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

2. Đại dịch “Cái chết đen” (1346 - 1353)

Từ khi xuất hiện, dịch hạch trở thành cơn ác mộng của nhân loại bởi sự tàn phá khủng khiếp của nó. 800 sau lần xuất hiện đầu tiên, đại dịch này một lần nữa trở lại châu Âu, khiến muôn người chìm trong "Cái chết đen" (Black Death) vào năm 1347. Sự trỗi dậy của nó chỉ trong 4 năm đã khiến 200 triệu người tử vong.

Theo ước tính, hơn nửa dân số châu Âu bị xóa sổ bởi đại dịch này. Bệnh được gây ra bởi chủng vi khuẩn Yersinia Pestis, loài vi khuẩn có khả năng gây tuyệt chủng ngày nay và được lây lan bởi bọ chét trên các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh. Thi thể của những người bệnh được chôn cất trong các ngôi mộ tập thể.

Khoảng thời gian này, nhân loại đánh dấu lần đầu tiên biện pháp cách ly được thực hiện nhằm ngăn chặn dịch bệnh. Dù thời điểm đó người dân chưa có nhiều hiểu biết khoa học về sự lây lan của dịch bệnh, nhưng nhờ phán đoán, họ đã tìm ra biện pháp ngăn ngừa lây lan, đó là thực hiện cách ly các thủy thủ mới đến cho đến khi họ có thể chứng minh bản thân không mắc bệnh này.

Theo luật lệ "tretino", các thủy thủ phải ở trên tàu của họ 30 ngày kể từ khi đặt chân đến vùng đất này. Nhưng sau đó, luật lệ này đã được thay đổi, gia tăng thời hạn cách ly lên thành 40 ngày với tên gọi "quarantino" (có nghĩa là cách ly trong tiếng Anh). Từ đó về sau, cái tên này dần trở thành tên của một biện pháp ngăn ngừa dịch bệnh.

Bức tranh mô tả về 'Cái chết đen'.

Bức tranh mô tả về "Cái chết đen".

3. Đại dịch hạch London (1665 - 1666)

Sau "Cái chết đen", dịch hạch cứ mỗi 20 năm lại hoành hành ở London. Trong khoảng 300 năm (1348-1665), nước Anh đã phải hứng chịu 40 lần đại dịch bùng phát. Cứ mỗi lần đi qua, đại dịch kéo theo khoảng 20% dân số là đàn ông, phụ nữ và trẻ em sinh sống tại thủ đô nước Anh tử vong.

Đầu những năm 1500, nước Anh đã thực hiện biện pháp cách ly những người nhiễm bệnh. Theo đó, gia đình nào có người bệnh sẽ được đánh dấu bằng một kiện cỏ treo trên cây gậy đặt trước cửa nhà. Người nào có người thân mắc bệnh phải cầm gậy trắng khi đến nơi công cộng. Trong đợt bùng phát dịch cuối cùng vào năm 1665 tại Anh, 100.000 người dân London đã bị thiệt mạng chỉ trong vòng 7 tháng

Thời điểm đó, chính phủ ra lệnh nghiêm cấm các hoạt động vui chơi giải trí, các bệnh nhân buộc phải ở nhà để ngăn bệnh lây lan. Dù việc “giam” người bị bệnh trong nhà và chôn thi thể trong các ngôi mộ tập thể bị coi là dã man nhưng đó là cách duy nhất thời bấy giờ để khiến những đợt bùng phát cuối cùng của dịch bệnh chết chóc này kết thúc.

Bức tranh 'Bệnh dịch thành Athens' của cố hoạ sỹ người Bỉ Michiel Sweerts.

Bức tranh "Bệnh dịch thành Athens" của cố hoạ sỹ người Bỉ Michiel Sweerts.

4. Bệnh đậu mùa

Đậu mùa được xem là căn bệnh quái ác, đem đến sự ám ảnh cho toàn nhân loại bởi sự tàn phá khủng khiếp. Nó lan rộng khắp châu Á, châu Âu và các nước Arab trong hàng thập kỷ. Cứ 10 người mắc đậu mùa thì có 3 người chết, những người còn sống sót thì cơ thể bị để lại sẹo chi chít.

Loại virus này khiến hàng chục triệu người ở Mỹ và Mexico thiệt mạng, bởi dân bản xứ ở đây không có miễn dịch tự nhiên đối với bệnh đậu mùa.

Nhà sử học Mockaitis cho biết: "Chưa có sự tàn phá dân số nào trong lịch sử nhân loại khủng khiếp như những gì từng xảy ra ở châu Mỹ khi 90 - 95% người dân bản xứ bị xóa sổ trong vòng 1 thế kỷ". Ông nói thêm dân số Mexico đã giảm từ 11 triệu người trước dịch bệnh xuống còn 1 triệu người.

Sau hàng thế kỷ, nhờ tìm ra vaccine, đại dịch đậu mùa đã kết thúc. Cuối thế kỷ 18, bác sĩ người Anh Edward Jenner đã tiên phong đặt nền móng cho việc sử dụng vaccine ngăn ngừa bệnh đối với con người. Năm 1796, ông đã làm thí nghiệm lấy dịch từ các vết đậu bò trên cánh tay của một cô gái cấy vào cánh tay con trai người làm vườn của mình - một người 9 tuổi khỏe mạnh. Ông tiếp tục tiêm chất có chứa mầm bệnh đậu mùa vào người cậu bé nhưng cậu không bị nhiễm bệnh.

Nhờ phát hiện này của Edward Jenner, năm 1980, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố đã "xóa sổ" hoàn toàn căn bệnh đậu mùa trên toàn thế giới sau gần 2 thế kỷ nó hoành hành khiến nhân loại điêu đứng, ám ảnh.

Tranh vẽ cảnh bác sĩ Edward Jenner tiêm ngừa bệnh đậu mùa cho một bệnh nhi.

Tranh vẽ cảnh bác sĩ Edward Jenner tiêm ngừa bệnh đậu mùa cho một bệnh nhi.

5. Dịch tả

Nửa đầu thế kỷ 19, dịch tả lây lan khiến hàng chục nghìn người trên khắp nước Anh thiệt mạng. Lý thuyết đầu tiên cho rằng căn bệnh này do một loại ám khí tên "miasma" gây nên. Tuy nhiên, bác sĩ John Snow người Anh đã đặt nghi vấn nó liên quan đến nguồn nước của London khi nó khiến nạn nhân tử vong chỉ sau vài ngày phát hiện triệu chứng đầu.

Qua việc nghiên cứu, lập biểu đồ thống kê số người chết, khám nghiệm tử thi và xem qua hồ sơ bệnh án của bệnh nhân, bác sĩ này đã phát hiện ổ dịch có 500 ca tử vong xung quanh một máy bơm nước ở Broad Street, giếng nước mà người dân thành phố thường tới để lấy uống.

"Ngay sau khi tôi xem xét kỹ tình hình và mức độ tăng vọt của các ca bệnh tả, tôi đã đặt nghi vấn về một số nguồn nước bị nhiễm bẩn ở Broad Street", bác sĩ Snow cho biết.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Bằng sự nỗ lực, kiên trì, bác sĩ Snow đã thuyết phục được các nhà chức trách dời máy bơm này đi nơi khác. Ngay sau đó, các ca bệnh đã giảm hẳn. Tuy hành động này của ông không thể khiến dịch tả kết thúc nhưng nó đã giúp con người chú ý đến hệ thống vệ sinh đô thị và việc bảo vệ nguồn nước không bị nhiễm khuẩn.

Đến nay, dịch tả phần lớn đã được xóa sổ khỏi các quốc gia phát triển trên thế giới. Song nó vẫn tồn tại ở những quốc gia thiếu hệ thống xử lý chất thải phù hợp và hạn chế trong việc tìm nguồn nước sạch để uống.

Bài liên quan
Đảo cát lớn nhất thế giới chính thức được đổi tên
Đảo cát lớn nhất thế giới chính thức được đổi tên

Đảo cát lớn nhất thế giới ở Australia được đổi tên thành K'Gari, tiếng địa phương có nghĩa là "thiên đường". Đây là di sản được UNESCO vào năm 1992.

Dung nham thiêu rụi đảo du lịch ở Tây Ban Nha
Dung nham thiêu rụi đảo du lịch ở Tây Ban Nha

Dòng dung nham sinh ra từ vụ phun trào núi lửa ở đảo La Palma thuộc quần đảo Canary, Tây Ban Nha đã thiêu rụi hoàn toàn hòn đảo du lịch này.

Thông điệp ngày Du lịch thế giới năm 2021: 'Du lịch vì sự tăng trưởng bao trùm'
Thông điệp ngày Du lịch thế giới năm 2021: 'Du lịch vì sự tăng trưởng bao trùm'

Ngày du lịch thế giới 27/9/2021 mang chủ đề "Du lịch vì sự tăng trưởng bao trùm". Khi du lịch phát triển, lợi ích mang lại sẽ được lan tỏa một cách công bằng và rộng rãi tới từng ngành, từng cấp dù đây là lĩnh vực rộng lớn và đa dạng.

Quảng Ninh đặt mục tiêu đón 2 triệu lượt khách du lịch trong quý IV
Quảng Ninh đặt mục tiêu đón 2 triệu lượt khách du lịch trong quý IV

Tỉnh Quảng Ninh mở lại một số hoạt động kích cầu du lịch nội tỉnh gắn kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm an toàn dịch bệnh. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu quý 4, đón 2 triệu lượt khách du lịch, đạt tổng doanh thu từ 4.000 đến 4.500 tỷ đồng.

Đan Mạch là quốc gia có thành phố an toàn nhất thế giới
Đan Mạch là quốc gia có thành phố an toàn nhất thế giới

Covid-19 đã làm thay đổi những tiêu chí đánh giá về thành phố an toàn nhất thế giới. Đây là lần đầu tiên thủ đô của Đan Mạch đạt được đanh hiệu này

Phú Quốc và một số huyện bắt đầu áp dụng bình thường mới
Phú Quốc và một số huyện bắt đầu áp dụng bình thường mới

Kế hoạch thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc đã được thông qua. Một số địa phương đã bắt đầu nới lỏng giãn cách và áp dụng bình thường mới.

Hội An lọt top 15 thành phố du lịch hàng đầu châu Á
Hội An lọt top 15 thành phố du lịch hàng đầu châu Á

Hội An được tạp chí du lịch danh tiếng của Mỹ Travel+Leisure bình chọn là một trong 15 thành phố du lịch tuyệt vời nhất châu Á.

TikTok bị điều tra tại Châu Âu về quản lý dữ liệu người dùng
TikTok bị điều tra tại Châu Âu về quản lý dữ liệu người dùng
17/09/2021 Tin tức

TikTok bị điều tra bởi cơ quan quản lý quyền riêng tư của Liên minh Châu Âu bởi hai vấn đề chính là dữ liệu của trẻ em và việc chuyển dữ liệu sang Trung Quốc.

Việt Nam có thêm 2 khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận
Việt Nam có thêm 2 khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận

Núi Chúa và cao nguyên Kon Hà Nừng là hai khu dự trữ sinh quyển của Việt Nam vừa được tổ chức UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Hãng hàng không quốc gia Australia mở lại chuyến bay quốc tế vào cuối năm
Hãng hàng không quốc gia Australia mở lại chuyến bay quốc tế vào cuối năm

Từ tháng 12/2021, hãng hàng không quốc gia Australia Qantas sẽ mở lại một số chuyến bay quốc tế với một số điều kiện liên quan đến dịch bệnh Covid-19.

Indonesia khởi động lại du lịch Bali giữa mùa dịch Covid-19
Indonesia khởi động lại du lịch Bali giữa mùa dịch Covid-19

Theo các quan chức Indonesia, du lịch Bali sẽ từng bước nới lỏng, các địa điểm du lịch và các khách sạn được hoạt động với công suất 50%.

Huyện Cần Giờ dự kiến mở lại tour du lịch từ ngày 30/9
Huyện Cần Giờ dự kiến mở lại tour du lịch từ ngày 30/9

Dịch bệnh Covid-19 những ngày gần đây về cơ bản đã được kiểm soát, huyện Cần Giờ đang lên kế hoạch mở cửa du lịch sau ngày 30/9 trình các cấp xem xét.

Thái Lan sẽ mở cửa đón du khách đã tiêm vaccine Covid-19
Thái Lan sẽ mở cửa đón du khách đã tiêm vaccine Covid-19

Bangkok và một số tỉnh thành khác của Thái Lan sẽ mở cửa đón du khách đã tiêm phòng Covid-19. Đây là động thái nhằm khôi phục lại nền du lịch của đất nước.

Đề xuất thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc được Thủ tướng đồng ý
Đề xuất thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc được Thủ tướng đồng ý

Liên quan đến phương án thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc, Thủ tướng Chính phủ đã cơ bản đồng ý với đề xuất của Bộ VH-TT&DL.

Bộ Ngoại giao nói về việc áp dụng hộ chiếu vaccine
Bộ Ngoại giao nói về việc áp dụng hộ chiếu vaccine

Phó Phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt cho biết, cơ quan đang xúc tiến, sớm áp dụng hộ chiếu vaccine để thí điểm chương trình du lịch khép kín.

Thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc là bước đệm để mở rộng sang nơi khác
Thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc là bước đệm để mở rộng sang nơi khác

Theo dự thảo kế hoạch, ngày 1/10 sẽ bắt đầu thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc. Đây sẽ là bước đệm để mở rộng sang nơi khác.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam sẽ theo dõi chỉ đạo lĩnh vực du lịch
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam sẽ theo dõi chỉ đạo lĩnh vực du lịch

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa mới ký Quyết định số 1460/QĐ-TTg ngày 6/9/2021 phân công công tác. Theo đó, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam được phân công theo dõi chỉ đạo lĩnh vực du lịch và một số ngành nghề khác…

Luật sư phân tích dấu hiệu pháp lý hành vi chiếm đoạt tiền từ thiện
Luật sư phân tích dấu hiệu pháp lý hành vi chiếm đoạt tiền từ thiện

Trả lời phỏng vấn TravelMag, luật sư phân tích về dấu hiệu pháp lý của hành vi chiếm đoạt tiền từ thiện đang gây xôn xao thời gian qua.

Những sân bay quốc tế 'đỉnh' nhất thế giới năm 2021
Những sân bay quốc tế 'đỉnh' nhất thế giới năm 2021

Cuộc khảo sát sân bay toàn thế giới 2020-2021 do hành khách bình chọn của Skytrax đã vinh danh 10 sân bay quốc tế "đỉnh" nhất thế giới năm 2021.