travelmag
travelmag
Thứ năm, 10/09/2020, 11:31 AM
  • Click để copy

Những tên tuổi gốc Việt nổi tiếng trong giới thiên văn quốc tế

Bằng những đóng góp và thành tựu đáng kể cho thiên văn học đương đại, những nhà thiên văn gốc Việt dưới đây là những cái tên đầy uy tín trên trường nghiên cứu thế giới.

Thiên văn học là một trong những ngành khoa học cổ nhất thế giới. Đây là lĩnh vực thú vị luôn nhận được sự quan tâm đầu tư đáng kể tại các nước phát triển. Thiên văn học xuất hiện ở Việt Nam khá sớm, từ thời chúa Trịnh. Dấu tích hiện nay còn lưu lại ở phòng trưng bày trạm thiên văn ở Kiến An, Hải Phòng: Bảng đo thời tiết của Hải Thượng Lãn Ông - Lê Hữu Trác.

Ngày nay, bằng những đóng góp, thành tựu đáng kể cho thiên văn học đương đại, những nhà thiên văn học gốc Việt dưới đây đã khẳng định được tài năng và uy tín trên trường nghiên cứu thế giới.

1. Nhà vật lý thiên văn Nguyễn Quang Riệu

Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Quang Riệu sinh năm 1932 tại Hải Phòng, sang Pháp du học năm 18 tuổi. Ông từng làm việc tại Đại học Sorbonne, Paris và Giám đốc nghiên cứu tại Đài thiên văn Paris. Ông cũng là Giám đốc Nghiên cứu Danh dự của Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu khoa học Pháp. Năm 1973, ông được nhận giải thưởng Viện Hàn lâm Khoa học Pháp sau khi phát hiện và xác định chính xác vị trí xảy ra vụ nổ trong chòm sao Thiên Nga.

Nhà vật lý thiên văn Nguyễn Quang Riệu tại đài quan sát không gian Onsala, Thụy Điển năm 1982. (Ảnh: VNP).

Nhà vật lý thiên văn Nguyễn Quang Riệu tại đài quan sát không gian Onsala, Thụy Điển năm 1982. (Ảnh: VNP).

Giáo sư Riệu đã công bố trên 150 công trình khoa học về vật lý thiên văn, đặc biệt trong lĩnh vực thiên văn vô tuyến trên các tạp chí khoa học quốc tế, viết nhiều sách cả chuyên ngành lẫn phổ biến khoa học bằng nhiều thứ tiếng. Những cuốn sách nổi tiếng của ông có thể kể đến như: "Vũ trụ phòng thí nghiệm thiên nhiên vĩ đại", "Lang thang trên dải Ngân Hà", "Sông Ngân khi tỏ khi mờ", "Bầu trời tuổi thơ".

Từ năm 1976, ông thường xuyên về nước tham gia phát triển, phổ biến ngành vật lý thiên văn và vật lý môi trường, hai lĩnh vực nghiên cứu còn non trẻ ở Việt Nam. Giáo sư Nguyễn Quang Riệu là một trong số rất ít nhà khoa học gốc Việt trên thế giới đạt được những thành công trong thiên văn, ngành khoa học ít điều kiện phát triển tại Việt Nam. Ngoài ra, ông còn là một trong những khoa học gia tiên phong trong phổ biến, gợi mở tình yêu của giới trẻ Việt đối với thiên văn.

2. Giáo sư Trịnh Xuân Thuận

Giáo sư Trịnh Xuân Thuận hiện là Giáo sư ngành vật lý thiên văn tại Đại học Virginia, Mỹ. Sinh năm 1948 tại Hà Nội, sau đó ông theo gia đình vào TP.HCM sinh sống. Năm 1966, ông sang Thụy Sỹ học ngành vật lý. Một năm sau, ông giành được học bổng lên thẳng năm thứ hai của ba trường đại học danh tiếng bậc nhất nước Mỹ.

Giáo sư Trịnh Xuân Thuận còn là nhà văn với nhiều cuốn sách bàn về vũ trụ học và tôn giáo. (Ảnh: Victorforero).

Giáo sư Trịnh Xuân Thuận còn là nhà văn với nhiều cuốn sách bàn về vũ trụ học và tôn giáo. (Ảnh: Victorforero).

Giáo sư Thuận cũng là nhà văn với nhiều cuốn sách có giá trị cao về vũ trụ học, bàn về suy nghĩ trong mối tương quan giữa khoa học và niềm tin bản thân. Ông được trao nhiều giải thưởng trong lĩnh vực thiên văn và văn hoá xã hội: Năm 2007, ông được trao Giải Moron của Viện Hàn lâm Pháp cho tác phẩm “Les Voies de la lumière” (Những con đường của ánh sáng) và Giải Kalinga 2009 của UNESCO về các đóng góp trong đại chúng hóa khoa học.

Năm 2012, ông lại được trao giải Prix mondial Cino del Duca (Giải thưởng Thế giới của Fondation Simone et Cino del Duca) của Viện Pháp. Năm 2014, Chính phủ Pháp trao Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh cho ông vì những đóng góp thúc đẩy sự phát triển văn hóa khoa học, hợp tác xuyên Đại Tây Dương trong lĩnh vực vật lý thiên văn.

 3. Trịnh Hữu Châu - phi hành gia bay vào vũ trụ

Trịnh Hữu Châu (còn gọi là Eugene Trinh) sinh năm 1950 tại Sài Gòn. Năm 2 tuổi ông sang Paris sinh sống cùng gia đình, đến năm 1968 bắt đầu định cư tại Mỹ. Ông tốt nghiệp Đại học Columbia năm 1972, sau đó nhận học bổng và hoàn thành luận án thạc sĩ vật lý và triết học trong hai năm 1974 và 1975. Hai năm sau, ông nhận bằng tiến sĩ vật lý ứng dụng ở Đại học Yale. Năm 1979, ông làm việc tại phòng thí nghiệm về sức đẩy phản lực của NASA. Hiện tại, ông là Giám đốc bộ phận khoa học tự nhiên tại trụ sở của NASA ở thủ đô Washington, Mỹ.

Phi hành gia Trịnh Hữu Châu cùng phi hành đoàn tàu con thoi Columbia 12 số hiệu STS-50. (Ảnh: NASA).

Phi hành gia Trịnh Hữu Châu cùng phi hành đoàn tàu con thoi Columbia 12 số hiệu STS-50. (Ảnh: NASA).

Cùng với phi hành đoàn tàu Columbia STS-50, ông thí nghiệm động lực học chất lỏng, kỹ thuật điều khiển chất lỏng trong điều kiện không bình chứa trên quỹ đạo trong gần 14 ngày (cuối tháng 6 đến đầu tháng 7 năm 1992).  Trịnh Hữu Châu trở thành người Mỹ gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ vào ngày 25/6/1992 trong chuyến bay STS-50 của NASA, ở ngoài vũ trụ 13 ngày 19 giờ 30 phút. Sau anh hùng Phạm Tuân, đây là dòng máu Việt thứ 2 bay vào vũ trụ. Trong một buổi thuyết trình, khi được hỏi ông đã nhìn thấy gì lúc ở trên quỹ đạo, Trịnh Hữu Châu trả lời: "Đó là Việt Nam. Tôi đã nhìn thấy quê hương tôi. Nó mới hiền hòa làm sao".

4. Viện sĩ Viện Hàn lâm Không gian Quốc tế Nguyễn Xuân Vinh

Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh sinh năm 1930 tại Yên Bái. Năm 1950, ông tốt nghiệp Trung học Phổ thông chương trình Pháp tại Hà Nội với văn bằng Tú tài toàn phần. Từ khi còn nhỏ, ông đã là người có năng khiếu toán. Ông viết sách từ rất sớm. Khi còn là học sinh, ông đã có sách được xuất bản.

Năm 1962, ông đến Mỹ để bắt đầu sự nghiệp khoa học khi 32 tuổi. Năm 1965, ông là người đầu tiên được cấp bằng Tiến sĩ về Khoa học Không gian tại Đại học Colorado. Ba năm sau, ông làm giảng sư tại Đại học Michigan. Năm 1972, ông được phong hàm Giáo sư. Cũng trong năm này, ông lấy tiếp bằng Tiến sĩ toán học tại Đại học Sorbonne, Paris, Pháp.

Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh trong một cuộc phỏng vấn năm 2016. (Ảnh: YouTube).

Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh trong một cuộc phỏng vấn năm 2016. (Ảnh: YouTube).

Năm 1982, ông là giáo sư của ngành Toán ứng dụng tại Đại học Quốc gia Thanh Hoa, Đài Loan. Hai năm sau, Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh là người Mỹ thứ ba và là người châu Á đầu tiên được bầu vào Viện Hàn lâm Quốc gia Hàng không và Không gian Pháp. Đến năm 1986, ông trở thành Viện sĩ chính thức của Viện Hàn lâm Không gian Quốc tế.

Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh là người Việt Nam đầu tiên, cũng là người đầu tiên ở Đại học Colorado được cấp bằng Tiến sĩ Khoa học Không gian sau khi thực hiện thành công nghiên cứu công trình tính toán quỹ đạo tối ưu cho Phi thuyền do NASA tài trợ. Những lý thuyết của ông đã góp phần quan trọng đưa các phi thuyền Apollo lên Mặt Trăng thành công, đồng thời ứng dụng vào thu hồi các phi thuyền con thoi trở về Trái Đất an toàn. Ông còn là nhà văn với bút danh Toàn Phong với nhiều tác phẩm nổi tiếng được xuất bản.

Ông thường xuyên được mời tham gia thuyết trình thỉnh giảng tại nhiều đại học lớn và các hội nghị quốc tế. Năm 1999, ông nghỉ hưu. Đại học Michigan phong tặng ông danh hiệu Giáo sư Danh dự ngành Kỹ thuật Không gian vì những đóng góp cho khoa học và giáo dục.

5. Lưu Lệ Hằng – nhà thiên văn nữ đoạt “Nobel Thiên văn”

Lưu Lệ Hằng (còn gọi Jane Lưu) là nhà thiên văn học người Mỹ gốc Việt sinh năm 1963, quê gốc Bắc nhưng lớn lên ở miền Nam. Năm 1975, bà sang Mỹ định cư. Năm 1984, bà là thủ khoa Cử nhân vật lý tại Đại học Stanford, sau đó là bằng Thạc sĩ Cao học tại Viện Berkeley thuộc Đại học California. Năm 1990, bà nhận bằng Tiến sĩ vật lý thiên thể của Viện Công nghệ Massachussetts (MIT). Năm 1991, bà nhận Giải thưởng Annie J. Cannon trong Thiên văn học từ Hội thiên văn học Mỹ. Năm 1992, bà nhận bằng tiến sĩ tại Viện Kỹ thuật Massachusetts, nhận học bổng Hubble của Đại học California-Berkeley.

Giáo sư Hằng cùng đồng nghiệp, thầy hướng dẫn David Jewitt được tôn vinh vì phát hiện vành đai Kuiper. (Ảnh: Shawprize).

Giáo sư Hằng cùng đồng nghiệp, thầy hướng dẫn David Jewitt được tôn vinh vì phát hiện vành đai Kuiper. (Ảnh: Shawprize).

Sau nhiều năm tìm kiếm, bà cùng đồng nghiệp và là thầy hướng dẫn David Jewitt đã khám phá ra vật thể đầu tiên trong vành đai Kuiper. Nhờ những nghiên cứu sau đó về vành đai Kuiper, hai người cùng với Michael E. Brown được trao giải thưởng Kavli năm 2012 của Na Uy trong lĩnh vực thiên văn vật lý. Tiểu hành tinh 5430 Luu được đặt theo tên của bà để vinh danh. Hai người cũng được trao giải Shaw năm 2012 về lĩnh vực thiên văn học. Từ năm 1994, bà là giảng sư khoa thiên văn học tại Đại học Harvard. Hiện bà làm việc tại Phòng thí nghiệm Lincoln tại Viện Công nghệ Massachusetts.

Bài liên quan

Không đồng ý với các khoản quỹ lớp, phụ huynh bị tập thể thóa mạ trong nhóm chat, con trai bị bạn dè bỉu
Không đồng ý với các khoản quỹ lớp, phụ huynh bị tập thể thóa mạ trong nhóm chat, con trai bị bạn dè bỉu
28/09/2020 Đời sống

Vì không đồng ý đóng khoản quỹ lớp tự nguyện, chị T. đã bị một số phụ huynh nói những lời lẽ không hay, mang tính mỉa mai. Con chị đi học bị các bạn tẩy chay và không muốn cho vào nhóm chat Facebook.

Clip: Tranh giành khách ở sân bay, tài xế taxi bị đánh chảy máu đầu, gãy ngón tay
Clip: Tranh giành khách ở sân bay, tài xế taxi bị đánh chảy máu đầu, gãy ngón tay
28/09/2020 Đời sống

Tài xế taxi Mai Linh bị nhóm 3 người trên taxi Vinasun áp sát, cầm hung khí đánh khiến anh T. ngã gục xuống đất.

Vụ trẻ 5 tuổi bị ngã gãy tay từ sáng tới trưa mới đưa đi viện: Chủ trường mầm non nói gì?
Vụ trẻ 5 tuổi bị ngã gãy tay từ sáng tới trưa mới đưa đi viện: Chủ trường mầm non nói gì?
28/09/2020 Xã hội

Liên quan đến vụ việc một em bé bị ngã gãy tay từ sáng tới trưa mới đưa đi viện, ông Cao Thành Trung, Chủ trường Mầm non Vườn trẻ thơ cho biết nhà trường đã làm hết trách nhiệm và lương tâm của mình

Từ 15/11, kích động, lôi kéo người khác uống rượu, bia sẽ bị phạt tiền
Từ 15/11, kích động, lôi kéo người khác uống rượu, bia sẽ bị phạt tiền
28/09/2020 Đời sống

Theo quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực từ ngày 15-11 tới, nếu có hành vi xúi giục, kích động, lôi kéo người khác uống rượu, bia sẽ bị phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng.

Dự báo thời tiết ngày 29/9/2020: Miền Bắc tạnh ráo, thoả thích dạo phố ngắm trọn mùa thu
Dự báo thời tiết ngày 29/9/2020: Miền Bắc tạnh ráo, thoả thích dạo phố ngắm trọn mùa thu
28/09/2020 Xã hội

Dự báo thời tiết ngày 29/9/2020, miền Bắc tạnh ráo sau nhiều ngày mưa lớn. Thời tiết mát mẻ, dễ chịu với mức nhiệt cao nhất chỉ ở mức 28 độ C.

Clip: Cô gái đội mũ bảo hiểm 'nhún nhảy', 'đi đường quyền' giữa ngã tư Khuất Duy Tiến khiến nhiều người hoang mang
Clip: Cô gái đội mũ bảo hiểm "nhún nhảy", "đi đường quyền" giữa ngã tư Khuất Duy Tiến khiến nhiều người hoang mang
28/09/2020 Xã hội

Cô gái dừng xe đạp rồi đứng giữa ngã tư Khuất Duy Tiến múa máy, làm nhiều động tác kỳ lạ bất chấp trời mưa và phương tiện đông đúc. Sự việc khiến nhiều người phải tò mò, khó hiểu.

Chủ quán bánh tráng ở Đà Lạt bị tố đuổi, chửi khách
Chủ quán bánh tráng ở Đà Lạt bị tố đuổi, chửi khách
28/09/2020 Xã hội

Nữ du khách TP.HCM đã có trải nghiệm không mấy vui vẻ khi tìm đến hàng bánh tráng nướng nổi tiếng Đà Lạt (Lâm Đồng).

Truy bắt nóng gã trai xăm trổ đâm tử vong bạn trong tiệc sinh nhật nữ sinh lớp 9
Truy bắt nóng gã trai xăm trổ đâm tử vong bạn trong tiệc sinh nhật nữ sinh lớp 9
28/09/2020 Đời sống

Sau ít giờ gây án đâm chết người trong tiệc sinh nhật nữ sinh lớp 9, Quách Văn Sang (17 tuổi) bị bắt giữ khi đang lẩn trốn ở Đồng Nai.

Đỗ xe trước shop quần áo, chủ xe lên mạng kể khổ bị xịt sơn đen, ai ngờ dân tình ném đá dữ dội
Đỗ xe trước shop quần áo, chủ xe lên mạng kể khổ bị xịt sơn đen, ai ngờ dân tình ném đá dữ dội
28/09/2020 Đời sống

Chiếc ô tô dừng đỗ trước một cửa hàng quần áo, dù có dán số điện thoại của tài xế nhưng vẫn bị chủ shop xịt sơn đen sì. Tài xế ô tô bức xúc lên mạng kể khổ nhưng bất ngờ lại tiếp tục bị dân tình "ném đá".

Nhà trường lên tiếng sau vụ bé gái 5 tuổi ngã gãy tay, nguy cơ bị liệt khi đang trong giờ học
Nhà trường lên tiếng sau vụ bé gái 5 tuổi ngã gãy tay, nguy cơ bị liệt khi đang trong giờ học
28/09/2020 Đời sống

Liên quan đến vụ việc bé gái 5 tuổi bị gãy tay trong lúc đi học ở Trường mầm non Vườn Trẻ Thơ có địa chỉ tại tầng 1A3, Chung cư Thăng Long Garden (250 Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội), đại diện nhà trường đã lên tiếng.

Bị ép quan hệ đồng tính, nhân viên quán bar đưa khách hàng xuống suối vàng
Bị ép quan hệ đồng tính, nhân viên quán bar đưa khách hàng xuống suối vàng
28/09/2020 Đời sống

Bực tức, Thực dùng con dao đâm liên tục nhiều nhát vào H. khiến người này ngã gục xuống nhà.

Tại sao Tử Cấm Thành xây 9.999 gian phòng nhưng không có đến một nhà vệ sinh?
Tại sao Tử Cấm Thành xây 9.999 gian phòng nhưng không có đến một nhà vệ sinh?
28/09/2020 Đời sống

Tử Cấm Thành là nơi luôn chứa đựng rất nhiều những câu chuyện kì bí, ví dụ như câu chuyện tại sao lại xây dựng đến 9.999 gian phòng nhưng không có đến một nhà vệ sinh? Tại sao cả một khu vực rộng lớn đến như vậy nhưng không hề có đèn đường?

Hiệu ứng FOMO - hội chứng khiến bạn luôn sợ bị 'bỏ lỡ'
Hiệu ứng FOMO - hội chứng khiến bạn luôn sợ bị "bỏ lỡ"
28/09/2020 Đời sống

Hiệu ứng FOMO là một trong những điều đáng sợ nhưng lại thường xuyên gặp ở người trẻ ở Việt Nam hiện nay, đây là hội chứng khiến bạn luôn sợ bị "bỏ lỡ" nên thôi thúc bản thân hành động ngay cả khi thiếu lý trí nhất!

Thiếu nữ mất tích ở Sơn La sau khi được thanh niên lạ chở đi: Gia đình chia nhau xuống Hà Nội tìm kiếm
Thiếu nữ mất tích ở Sơn La sau khi được thanh niên lạ chở đi: Gia đình chia nhau xuống Hà Nội tìm kiếm
28/09/2020 Xã hội

Theo chia sẻ của anh trai Quỳnh, hiện tại gia đình anh đang chia người xuống Hà Nội tìm thiếu nữ 14 tuổi này. Hơn 10 ngày qua, Quỳnh vẫn chưa gọi điện hay nhắn tin về cho mọi người.

Google doodle tôn vinh nghệ thuật cải lương nhân ngày Sân khấu Việt Nam
Google doodle tôn vinh nghệ thuật cải lương nhân ngày Sân khấu Việt Nam
28/09/2020 Đời sống

Ngày 28/9, Google doodle bỗng tôn vinh nghệ thuật cải lương nhân ngày giỗ tổ nghiệp sân khấu (ngày này cũng được chọn là ngày Sân khấu Việt Nam). Đây là một trong những sự kiện đáng tự hào

Giả vờ dừng xe mua hàng, người phụ nữ sai con nhỏ lấy trộm túi tiền và thẻ cào điện thoại của bà cụ
Giả vờ dừng xe mua hàng, người phụ nữ sai con nhỏ lấy trộm túi tiền và thẻ cào điện thoại của bà cụ
28/09/2020 Xã hội

Đoạn clip trích từ camera quan sát an ninh ghi lại cảnh hai mẹ con trộm túi tiền của bà cụ gây xôn xao trên cộng đồng mạng.

Bị chụp lén khi phạt sinh viên, thầy giáo soái ca khiến ai cũng phải 'đổ đứ đừ'
Bị chụp lén khi phạt sinh viên, thầy giáo soái ca khiến ai cũng phải "đổ đứ đừ"
28/09/2020 Giải trí

Một giảng viên trẻ bất ngờ nổi tiếng vì bức ảnh bị chụp lén khi đang phạt sinh viên chửi tục trong buổi Talkshow. Bởi vóc dáng cao ráo, khuôn mặt với góc nghiêng thần thánh, chàng trai khiến bao nhiêu cô gái phải xuýt xoa.

Bị ngăn cấm yêu, nam thanh niên dẫn bé gái 15 tuổi trốn đi và chung sống như vợ chồng
Bị ngăn cấm yêu, nam thanh niên dẫn bé gái 15 tuổi trốn đi và chung sống như vợ chồng
28/09/2020 Xã hội

Vì bị ngăn cấm chuyện yêu đương với một bé gái 15 tuổi, nam thanh niên 23 tuổi đã dẫn bé gái trốn đi Bình Dương và chung sống như vợ chồng.

Hàn Quốc: Nỗ lực thúc đẩy du lịch bằng những biện pháp xử lí khủng hoảng và công nghệ cao
Hàn Quốc: Nỗ lực thúc đẩy du lịch bằng những biện pháp xử lí khủng hoảng và công nghệ cao
28/09/2020 Nghiên cứu

Đại dịch đã gây thiệt hại cho ngành du lịch thế giới nói chung và Hàn Quốc nói riêng. Và xử lí khủng hoảng và công nghệ cao đang là những biện pháp hàng đầu được Hàn Quốc hướng tới để thúc đẩy du lịch.