Thứ ba, 18/05/2021, 10:39 AM
  • Click để copy

Những yếu tố quyết định việc chúng ta đi du lịch

Du lịch về cốt lõi chỉ là một cách thức nhanh chóng để giữ tâm trí chúng ta luôn cơ động và tỉnh táo. Bài cuối của nghiên cứu vì sao con người thích đi du lịch.

Bài 1: [Nghiên cứu chuyên sâu] Vì sao con người thích đi du lịch?

Bài 2: 'Chúng ta đi để tìm kiếm không phải câu trả lời mà là đặt những câu hỏi'

Bài viết được trích trong báo cáo "The Best American Travel Writing 2001", NXB Houghton Mifflin, New York, do TS. Trương Thị Thu Hằng, Khoa Nhân học, trường Đại học KHXH và Nhân văn TP.HCM dịch.

Toàn bộ sự tương tác phức tạp đó – không giống như những tình huống tiến thoái lưỡng nan mà chúng ta đối diện cùng với những gì mà chúng ta yêu thích (làm sao chúng ta cân bằng giữa sự chân thành và sự tế nhị?) – phần nào là lí do của việc tại sao có quá nhiều các cây bút viết về du lịch là những kẻ nhiệt tình tự nhiên: không chỉ Pierre Loti, người rất nổi tiếng theo cách không hay chút nào, là kẻ phiêu lưu tình ái bất kì nơi nào mà ông hạ cánh (một thủy thủ điển hình để lại những hậu duệ trong hình thức của những truyền thuyếtMadame Butterfly), mà còn có cả Henry Miller, D. H. Lawrence, và Graham Greene, là những người tuyên bố một sự thật được che giấu rằng chúng ta sẵn sàng là những kẻ lạc quan khi ở nước ngoài cũng như là những kẻ bi quan khi ở nhà.

Không ai trong số họ mù quáng về sự thiếu thốn của những nơi chốn xung quanh họ, nhưng tất cả đã chọn đi đến đó, nhằm tìm kiếm cái gì đấy để chiêm ngưỡng.

kham pha du lich paris

Theo nghĩa này, tất cả đều tin vào việc “bị làm cho rung động” như là một trong những điểm để quyết định việc đi du lịch, và việc “được chuyên chở” bởi những phương tiện giao thông cá nhân và công cộng; tất cả những ai nhìn thấy được cái “sung sướng tột độ” ấy đều nói với chúng ta rằng những khoảnh khắc thăng hoa nhất của chúng ta sẽ đến khi chúng ta không tĩnh tại, và rằng sự thăng hoa có thể theo sau sự di động cũng nhiều như khi lắng đọng. Tôi còn nhớ từng có lần đã hỏi một tác gia nổi tiếng viết về du lịch là Norman Lewis rằng ông có bao giờ hứng thú viết về chế độ Apartheid ở Nam Phi không. Ông đã nhìn tôi và rất kinh ngạc. Ông trả lời rằng “để viết tốt về một điều gì thì tôi phải thích nó mới được.”

Đồng thời, vì tất cả những điều này là thuộc tính bên trong của du lịch, cho nên từ Ovid đến O’Rourke, du lịch tự nó biến đổi khi thế giới biến động, và đó là nhiệm vụ của những người viết về du lịch. Ngày nay đi đến tận cùng những cực của trái đất vẫn không đủ (ít ra không phải vì những cực của trái đất này thường đến với bạn); và nếu như vài năm trước một tác giả như Jan Morris chỉ cần đi đến những thành phố lớn trên trái đất là có thể được cho là đã thật phi thường, thì giờ đây bất kì ai với thẻ tín dụng Visa cũng có thể làm được điều đó. Vì vậy, nếu trước đây Morris đã từng rất cố gắng để ghi chép những ngày cuối cùng của đế chế, thì giờ đây một cây bút trẻ viết về du lịch cũng có thể có được một vị trí tốt hơn để vẽ ra những ngày đầu của một đế chế mới, hậu chủ nghĩa dân tộc, toàn cầu, cơ động, nhưng lại cần cù mẫn cán như chế độ Raj (chế độ Anh cai trị ở Ấn – ND) trong việc chuyển tải những hình ảnh và giá trị của nó vòng quanh thế giới.

Vào giữa thế kỉ 19, người Anh đã gởi Kinh thánh, Shakespeare và môn bóng chày cricket vòng quanh thế giới, và giờ đây một loại thể chế có tính quốc tế hơn đang gởi Madonna và chị em nhà Simpson và Brad Pitt đi khắp địa cầu. Và cách thức mà mỗi nền văn hóa nhận lấy cái vốn tham khảo chung này bộc lộ cho bạn biết về họ cũng nhiều như là những sản phẩm bản địa của họ có thể cho bạn biết. Madonna ở tại một đất nước Hồi giáo nghe có vẻ hoàn toàn khác với một Madonna ở tại một quốc gia Khổng giáo, và cả hai đều không có nghĩa giống như là Madonna ở khu Đông đường 14.

Khi bạn đi đến một cửa hàng McDonald ở Kyoto, bạn sẽ thấy món Burger teriyaki (thịt nướng) và bánh khoai tây thịt ba rọi xông khói. Nơi này trải ra cho bạn những bản đồ của những ngôi đền vĩ đại của thành phố, và những bảng quảng cáo xung quanh lại cho thấy những kì quan của San Francisco. Và – cơ bản nhất – những thanh niên ngấu nghiến những phần bánh mì MacDonald to đùng với nón kết bóng chày đội trên đầu quay ngược và quần jean loại 501 bó cứng, vẫn là người Nhật một cách tuyệt đối và không thể khác được trong cách mà họ di chuyển, cách họ gật đầu chào, cách họ húp trà Olong – và không bao giờ bị nhầm lẫn với những khách hàng tại những cửa hàng McDonald ở Rio, Morocco hay là Managua. Ngày nay một lãnh địa hoàn toàn mới của những điều lạ lẫm nổi lên vượt ra khỏi cách thức mà một nền văn hóa biểu hiện sắc thái và biến đổi những sản phẩm của những nền văn hóa khác cho thích hợp với nó.

Yếu tố khác làm cho tất cả những điều này phức tạp lên và hấp dẫn lên chính là những con người ngày càng đa ngữ điệu và lai căng ở những thành phố như Sydney hay Toronto hay Hongkong. Tôi là một loại người ngày càng trở nên tiêu biểu theo nhiều cách nào đó, chỉ vì tôi được sinh ra là con của cha mẹ là người Ấn, ở nước Anh, đến Mỹ lúc lên bảy, không thể thật sự gọi chính mình là người Ấn, người Mĩ, hay là một người Anh. Nói ngắn gọn hơn, tôi là một du hành gia từ khi sinh ra, một người mà thậm chí việc ghé qua một tiệm bánh kẹo cũng là một chuyến du hành đến một thế giới khác lạ, nơi mà không ai tôi nhìn thấy giống như là di truyền của bố mẹ tôi, hay là của chính tôi.

Và mặc dù vài điều này không phải là tự nguyện và đầy bi kịch – số lượng của những người tị nạn trên thế giới vào năm 1970 đã là 2.5 triệu, giờ đây ít nhất cũng là 27.4 triệu – thật sự đối với vài người trong chúng ta nó liên quan đến việc quen với chuyện bản thân mình là những người ngoại cuộc ở mọi nơi, và bị buộc phải hóa trang cho chính mình một cảm giác khắc nghiệt của quê nhà. (Và nếu không đâu thật sự là nhà, chúng ta có thể lạc quan ở bất kì nơi nào).

Bên cạnh đó, thậm chí là những ai không đi vòng quanh thế giới cũng sẽ thấy thế giới đang di chuyển ngày càng nhiều xung quanh chúng ta. Chỉ cần đi bộ sáu khu nhà trong khu Queen hay là Berkeley thì bạn cũng đã và đang du lịch xuyên qua nhiều nền văn hóa, nhiều bằng số phút mà bạn đã đi; nhảy vào trong một chiếc taxi bên ngoài Nhà Trắng, và rồi bạn đang trong một góc Addis Ababa. Và kĩ thuật cũng giúp phức hợp cảm giác biến thiên này để nhiều người cảm thấy rằng họ có thể đi vòng quanh thế giới mà không cần phải rời khỏi phòng mình – thông qua không gian ảo hay là CD-Roms, video và những chuyến du lịch bằng hình ảnh.

Đương nhiên là việc này có rất nhiều thách thức đối với những gì là khái niệm cơ bản của gia đình và cộng đồng và lòng trung thành, và nổi lo sợ rằng những phiên bản được điều hòa không khí và gán ghép thuần túy của những điểm đến có thể thay thế chỗ của những cái thật (ý ám chỉ những con người ngày càng xa lạ với bản thân mình - ND) – đó là chưa đề cập đến sự thật là thế giới dường như ngày càng bất ổn, và là một mục tiêu di chuyển còn nhanh hơn cả ý niệm của chúng ta về nó. Nhưng mà, ít nhất là đối với du khách, có một cảm nhận chung là việc học hỏi về quê hương và học hỏi về một thế giới xa lạ có thể là cũng chỉ là một và tương tự như nhau.

Tất cả chúng ta đều cảm giác được điều này từ cội nguồn, và biết rằng theo một ý nghĩa nào đó, tất cả những khoảnh khắc mà chúng ta có được đều là vĩnh cửu. Chúng ta đang du lịch khi chúng ta xem một bộ phim, hay thiết lập một tình bạn mới. Tiểu thuyết là những chuyến du hành cũng bình thường như sự thật là những quyển sách du lịch là những tác phẩm giả tưởng; và mặc dù đều này có thật, ít nhất từ thời của tác phẩm đầy màu sắc vào thế kỉ 14 của Sir John Mandeville về một vùng đất Viễn Đông mà ông chưa từng đi đến, thì ngày nay đó là một sự phân biệt lờ mờ giống như sự phân biệt giữa những đường biên giới đang bị sụp đổ.

Trong tác phẩm House Arrest của Mary Morris, một tác phẩm giả tưởng về đất nước Cuba của Castro, bà đã lặp lại, ngay trong trang copyright (các sách nước ngoài đều có trang tuyên bố về bản quyền của tác phẩm ở trang 3 – ND), “tất cả những đối thoại là được sáng tạo ra. Isabella, gia đình cô ấy, những cư dân, và thậm chí la isla cũng chỉ là sự sáng tạo từ trí tưởng tượng của tác giả.” Tuy vậy ở trang 172 tác giả lại viết là “La isla, đương nhiên, là có thật. Đừng để bất kì ai chế giễu bạn về điều đó. Chỉ là chúng ta cảm thấy như là nó không có thật. Nhưng mà nó có thật.” Không ai tự hỏi liệu nhà tường thuật chuyên viết về du lịch – một nhà tưởng tượng (hay không phải vậy?) – có thú nhận là đã cống hiến những trang tạp chí du lịch của bà cho những nơi không từng tồn tại hay không. Sau cùng thì “Erewhon”, vùng đất chưa được khám phá trong tiểu thuyết du hành vĩ đại của Samuel Butler cũng chỉ là một nơi “không đâu cả” đã được sắp đặt lên.

Rồi thì du lịch là một cuộc du hành vào những vùng đất nổi tiếng theo một cách thức có tính chủ quan, sự tưởng tượng, và cái mà người du hành mang về là – và phải là – một sự phức hợp không thể xóa nhòa giữa chính anh ta và nơi chốn đó, cái gì thật sự có ở đó và những gì chỉ tồn tại trong đầu anh ta. Vì vậy những tác phẩm của Bruce Chatwin dường như nhảy múa xung quanh sự phân biệt giữa cái thật và cái tưởng tượng. Quyển sách gần đây của V.S.Naipaul A Way in the World được xuất bản như là một trong một “loạt” những tác phẩm không phải là tưởng tượng (nghĩa là truyện có thật - ND) ở Anh và là một “tiểu thuyết” tại Mĩ. Và khi vài câu chuyện trong một tác phẩm nữa hồi kí nữa sáng tác của Paul Theroux, quyển My Other Life, được công bố trên tờ The New Yorker, chúng được phân loại một cách chung chung là “thật và giả tưởng”.

Và vì du lịch theo một nghĩa nào đó là đến với sự thông đồng của nhận thức và tưởng tượng, cho nên đối với tôi, hai tác gia vĩ đại viết về du lịch mà tôi thường trích dẫn chính là Emerson và Thoreau (một người đã khuyên rằng “du lịch là một thiên đường của kẻ ngốc” và người kia là người “đã đi nhiều trên máy bay Concord”). Cả hai ông đều khẳng định một sự thật rằng hiện thực là sự sáng tạo của chúng ta, và rằng chúng ta tạo ra các nơi chốn mà chúng ta thấy cũng nhiều như những quyển sách mà chúng ta đọc tạo ra vậy.

Cái mà chúng ta tìm thấy bên ngoài bản thân chúng ta phải là nằm chờ sẵn trong chính chúng ta để cho chúng ta tìm gặp. Hay như ngài Thomas Browne đã nói “chúng ta mang theo trong mình những kì quan mà chúng ta tìm kiếm bên ngoài chúng ta. Bên trong chúng ta có Châu Phi và sự diệu kì của nó.”

Vì vậy nếu ngày càng nhiều người trong chúng ta phải mang theo cảm giác về quê nhà ở trong lòng, thì như Emerson và Thoreau đã nhắc nhở, chúng ta phải mang theo mình cảm giác về đích đến. Những hòn đảo Thái Bình Dương quý giá nhất mà chúng ta khám phá sẽ luôn là sự trải rộng mênh mông bên trong chúng ta, và vùng Crossing ở Tây Bắc quan trọng nhất mà chúng ta băng ngang qua là ở trong tim ta. Ưu điểm của việc tìm ra một Kim Các Tự ở Kyoto là nó cho phép bạn mang theo một Kim Các Tự riêng vĩnh cửu hơn về văn phòng của bạn ở Trung tâm Rockefeller.

Và thậm chí khi thế giới dường như trở nên ngày càng kiệt quệ, thì các chuyến du lịch của chúng ta lại không như thế và một số ít quyển sách viết về du lịch tốt nhất trong những năm vừa qua chính là những quyển thực hiện một cuộc du hành song song, gắn kết những bước chân trần của một chuyến hành hương với những bước đi siêu hình của một sự nghi vấn (giống như trong tác phẩm The Snow Leopard của Peter Matthiessen) hay ghi nhận một cuộc hành trình đến với những cuộc tìm kiếm xa nhất về sự lạ lẫm của con người (giống như trong tác phẩm Island of the Colorblind của Oliver Sack, miêu tả một cuộc hành trình không chỉ đến một vùng đảo san hô xa xôi ở Thái Bình Dương mà còn là đến với một lãnh địa nơi mà con người thật sự nhìn thấy ánh sáng theo những cách khác nhau). Những bờ biển xa xôi nhất mà chúng ta được gợi nhớ tới nằm trong chính con người đang say ngủ bên cạnh chúng ta.

Vậy thì du lịch về cốt lõi chỉ là một cách thức nhanh chóng để giữ tâm trí chúng ta luôn cơ động và tỉnh táo. Như Santayana, kẻ thừa kế của Emerson và Thoreau, đã viết là “có một sự thông thái trong việc biến cái thân quen thành cái không quen càng thường xuyên càng tốt; nó giữ cho trí óc linh lợi; nó giết chết định kiến, và nó nuôi dưỡng sự khôi hài”.

Những nhà thơ lãng mạn khai mạc một kỉ nguyên du lịch bởi vì họ là những ông tổ truyền giáo vĩ đại với những đôi nhãn quang luôn rộng mở. Những nhà sư Phật giáo thường là những người du hành, một phần vì họ tin vào sự giác ngộ. Và nếu du lịch giống như tình yêu, cuối cùng thì nó gần đúng như vậy vì nó là một trạng thái nhận biết cao độ, một trạng thái mà trong đó chúng ta quan tâm, dễ tiếp thu, không bị mờ đi vì sự thân thuộc và sẳn sàng để được biến đổi.

Đó là lí do tại sao những chuyến du lịch đẹp nhất, giống như những cuộc tình đẹp nhất, sẽ không bao giờ thật sự kết thúc.

Bài liên quan: Lý giải con người thích đi du lịch dưới góc nhìn tâm lý học

Du lịch tỉnh Ninh Thuận dưới phân tích SWOT (1)
Du lịch tỉnh Ninh Thuận dưới phân tích SWOT (1)
12/06/2021 Thống kê

Du lịch tỉnh Ninh Thuận dưới 4 góc độ: điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức từ phân tích SWOT của CBRE Việt Nam.

Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Mỹ
Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Mỹ
11/06/2021 Thống kê

Cần chú ý gì về đặc điểm tâm lý của khách du lịch Mỹ là gì? Bạn có biết, trong số khách đến từ châu Mỹ quý đầu 2020, nhóm khách đến từ Hoa Kỳ chiếm hơn 70%?

Triển vọng phát triển du lịch tỉnh Ninh Thuận
Triển vọng phát triển du lịch tỉnh Ninh Thuận
11/06/2021 Thống kê

Thị trường du lịch tỉnh Ninh Thuận tuy còn khá mới mẻ nhưng với tiềm lực sẵn có, tỉnh đặt mục tiêu sẽ đón 3,5 triệu lượt khách đến vào năm năm 2025.

Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Thái Lan
Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Thái Lan
10/06/2021 Thống kê

Những người bạn "láng giềng" Thái Lan có đặc điểm, nhu cầu gì trong những chuyến đi? Cùng chúng tôi tìm hiểu những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Thái Lan sau đây.

Bản sắc tự nhiên và văn hóa tỉnh Ninh Thuận
Bản sắc tự nhiên và văn hóa tỉnh Ninh Thuận
10/06/2021 Thống kê

“Thị trường ngách” trên bản đồ du lịch Việt Nam - tỉnh Ninh Thuận - là vùng đất hội tụ đầy đủ lợi thế để phát triển du lịch trải nghiệm.

Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Nhật Bản hiện đại
Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Nhật Bản hiện đại
09/06/2021 Thống kê

Đặc điểm tâm lý của khách du lịch Nhật Bản là gì? Yếu tố nào sẽ thu hút được nhóm du khách này đến Việt Nam nhiều hơn trong tương lai?

Nguyên nhân Mỹ kết luận COVID-19 bùng phát từ phòng thí nghiệm Vũ Hán
Nguyên nhân Mỹ kết luận COVID-19 bùng phát từ phòng thí nghiệm Vũ Hán
09/06/2021 Nghiên cứu

Không chỉ là nghi ngờ, cơ quan nghiên cứu của Mỹ đã chính thức kết luận virus SARS-CoV-2 bị rò rỉ từ phòng thí nghiệm Vũ Hán, Trung Quốc.

Ninh Thuận cần tăng tốc để tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế
Ninh Thuận cần tăng tốc để tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế
09/06/2021 Thống kê

Bài viết sau sẽ đưa ra những thông tin tổng quan về tỉnh Ninh Thuận cũng như các số liệu thống kê liên quan đến du lịch tại 4 đỉnh của "tứ giác du lịch"

Du lịch Quỳnh Nhai: Đánh thức vẻ đẹp sơn thủy vùng Tây Bắc
Du lịch Quỳnh Nhai: Đánh thức vẻ đẹp sơn thủy vùng Tây Bắc
09/06/2021 Nghiên cứu

Được ví như "vịnh Hạ Long" của vùng Tây Bắc, khu du lịch sinh thái Quỳnh Nhai (một phần của hồ thủy điện Sơn La) có nhiều tiềm năng để thu hút du khách bởi vẻ đẹp thơ mộng, hữu tình.

Tỉnh Bình Thuận dự kiến đón thêm 1.000 phòng khách sạn 4 - 5 sao trong năm 2021
Tỉnh Bình Thuận dự kiến đón thêm 1.000 phòng khách sạn 4 - 5 sao trong năm 2021
08/06/2021 Thống kê

Từ năm 2022 trở đi, nguồn cung khách sạn thuộc phân khúc 4-5 sao ở tỉnh Bình Thuận dự kiến tăng mạnh với các dự án quy mô lớn.

Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Hàn Quốc
Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Hàn Quốc
07/06/2021 Thống kê

Hàn Quốc là thị trường khách chiếm tỉ trọng cao trong nhóm khách châu Á đến Việt Nam. Vì thế, người làm du lịch cần nắm được đặc điểm tâm lý của khách du lịch Hàn Quốc.

Các chuyên gia thế giới nói về xu hướng nhà hàng năm 2021-2022
Các chuyên gia thế giới nói về xu hướng nhà hàng năm 2021-2022
07/06/2021 Thống kê

Xu hướng nhà hàng năm 2021-2022 tập trung vào các loại hình nhà hàng phát triển mạng mảng giao hàng, đặt hàng trực tuyến và áp dụng công nghệ robot vào quá trình

Tỉnh Bình Thuận kì vọng đón thêm 15 triệu lượt khách du lịch trong 10 năm tới
Tỉnh Bình Thuận kì vọng đón thêm 15 triệu lượt khách du lịch trong 10 năm tới
07/06/2021 Thống kê

Nếu sân bay Phan Thiết đi vào hoạt động với công suất lên tới 2.000.000 lượt khách/năm, kịch bản khách du lịch đến tỉnh Bình Thuận sẽ có thay đổi theo hướng tích cực.

Hỡi người trẻ: Hãy quan tâm và bảo vệ môi trường
Hỡi người trẻ: Hãy quan tâm và bảo vệ môi trường
06/06/2021 Nghiên cứu

Hỏi: Cháu rất quan tâm đến môi trường. Có phải con người đang tự hủy hoại môi trường sống của mình không ạ?

Một số dự án phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho du lịch tỉnh Bình Thuận
Một số dự án phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho du lịch tỉnh Bình Thuận
06/06/2021 Thống kê

Theo báo cáo cho thấy 'du lịch tỉnh Bình Thuận chỉ thực sự cất cánh khi hệ thống cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh và đồng bộ hơn".

Zen Travel: Bạn biết gì về du lịch thiền?
Zen Travel: Bạn biết gì về du lịch thiền?
05/06/2021 Nghiên cứu

Khoảng 10 năm nay, triết lý sống và tư duy thiền đang trở thành một trào lưu lan tỏa rộng tại một số nước Tây Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á. Điều này gợi mở một hướng mới giúp du lịch Việt Nam có thể làm gia tăng tính hấp dẫn của các điểm đến. Nhưng bạn hiểu gì về du lịch thiền?

Tỉnh Bình Thuận nên phát triển đa dạng các loại hình du lịch nào?
Tỉnh Bình Thuận nên phát triển đa dạng các loại hình du lịch nào?
05/06/2021 Thống kê

Theo định hướng phát triển du lịch tầm nhìn đến 2030, tỉnh Bình Thuận phấn đấu thu hút được 11 triệu lượt khách vào năm 2025, trong đó có từ 1,1-1,3 triệu khách quốc tế.

Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Anh
Những đặc điểm tâm lý của khách du lịch Anh
04/06/2021 Thống kê

Nắm được tổng quan đặc điểm tâm lý của khách du lịch Anh, nền du lịch nước nhà có thể khai thác tiềm năng tốt hơn từ nhóm khách đông đảo chỉ xếp sau khách Nga này.

Khai thác toàn diện tiềm năng tại 4 điểm du lịch nổi bật ở Bình Thuận
Khai thác toàn diện tiềm năng tại 4 điểm du lịch nổi bật ở Bình Thuận
04/06/2021 Thống kê

Toàn tỉnh hướng đến khai thác, phá triển đa dạng loại hình du lịch trên tiềm lực sẵn có từ những thành phố, điểm du lịch nổi bật ở Bình Thuận.