Thứ tư, 08/09/2021, 07:10 AM
  • Click để copy

Nhuộm răng đen - không chỉ là chuẩn mực cái đẹp một thời

"Năm quan đổi lấy miệng cười/Mười quan chẳng tiếc, miệng người răng đen". Nhuộm răng đen là một tục lệ lâu đời, tồn tại suốt mấy ngàn năm trong lịch sử.

Nhuộm răng đen là một tục lệ lâu đời, xuất hiện từ thời Hùng Vương, tồn tại suốt mấy ngàn năm trong lịch sử văn hóa của người Việt. Đây vốn là phong tục cổ truyền không chỉ của cư dân người Việt mà còn tồn tại ở cộng đồng các dân tộc như Thái, Mường, Dao, Lự, Si La...

Phong tục nhuộm răng đen của phụ nữ người Lự ở Lai Châu

Phong tục nhuộm răng đen của phụ nữ người Lự ở Lai Châu

Trong cộng đồng người Việt, tục nhuộm răng đen chủ yếu chỉ phổ biến ở khu vực miền Bắc và miền Trung, còn ở miền Nam không thấy dấu vết của phong tục này.

Theo quan niệm thẩm mỹ xưa thì hàm răng đen được coi là chuẩn mực của cái đẹp không chỉ riêng đối với phụ nữ mà ngay cả nam giới cũng vậy, tuy ở nam giới ít hơn. Do đó, vẻ đẹp của hàm răng đen đã dần được đưa vào ca dao, thi ca như một chuẩn mực về nét đẹp của phụ nữ Việt Nam.

Với người Việt, nhuộm răng đen vừa có tác dụng bảo vệ răng khỏi sâu răng, vừa mang ý nghĩa đánh dấu tuổi trưởng thành và cũng thể hiện sự tự tôn dân tộc

Với người Việt, nhuộm răng đen vừa có tác dụng bảo vệ răng khỏi sâu răng, vừa mang ý nghĩa đánh dấu tuổi trưởng thành và cũng thể hiện sự tự tôn dân tộc

Cách nhuộm răng đen trước hết dùng cánh kiến, tán cho nhỏ, vắt nước chanh để kín bảy ngày, rồi chờ tối đi ngủ thì phết thuốc ấy vào hai mảnh lá dừa hoặc lá cau mà ấp vào hai hàm răng. Nhuộm như thế tầm bảy hôm, cho răng ngả màu cánh gián, thì bôi thuốc răng đen mà nhuộm. Đàn ông nhuộm một hai lần thì thôi, đàn bà thường mỗi năm một lần nhuộm. Vì phụ nữ thường lấy răng đen nhánh làm chuẩn mực cho cái đẹp nên có người nhuộm mãi đến ngoài ba mươi tuổi mới thôi.

Tục nhuộm răng đen vẫn còn tồn tại mãi cho đến thế kỉ 20

Tục nhuộm răng đen vẫn còn tồn tại mãi cho đến thế kỉ 20

Tuy nhiên, đến cuối thế kỉ 19, nhất là những năm đầu thế kỉ 20, trước sự xâm nhập mạnh mẽ của nền văn minh phương Tây, Việt Nam bước vào thời kỳ biến đổi xã hội sâu sắc. Phong trào Âu hóa và phong trào đòi nữ quyền diễn ra rầm rộ.

Nhiều phụ nữ bắt đầu có xu hướng chuộng hàm răng trắng, có người còn cạo đi hàm răng đen mà mình mất bao công sức nhuộm cốt chỉ để trở thành hình tượng người phụ nữ mới tham gia vào công cuộc cải cách xã hội. Như vậy, tục nhuộm răng đen vẫn còn tồn tại mãi cho đến thế kỉ 20 thì người Việt mới dần dần phá bỏ tục lệ này.

Ngoài ra, nhai trầu cũng là một cách để nhuộm răng đen. Hỗn hợp gồm vôi, trầu và cau. Ảnh: @thichhuyenminh

Ngoài ra, nhai trầu cũng là một cách để nhuộm răng đen. Hỗn hợp gồm vôi, trầu và cau. Ảnh: @thichhuyenminh

Trải dài theo mấy nghìn năm lịch sử, nhuộm răng đen là một trong những phong tục cổ truyền góp phần định hình bản sắc văn hóa người Việt. Hiện nay, tục nhuộm răng đen hầu như đã không còn tồn tại trong văn hóa người Việt, có chăng là ở những người thật lớn tuổi, họ nhuộm răng từ thuở nhỏ và còn lưu dấu đến bây giờ. Thế nhưng ở Việt Nam, mặc dù đã có nhiều mai một nhưng tục lệ này vẫn còn tồn tại ở một số dân tộc như người Mường ở Hòa Bình, người Lự ở Lai Châu.

Ở Việt Nam, mặc dù đã có nhiều mai một nhưng tục lệ này vẫn còn tồn tại ở một số dân tộc như người Mường ở Hòa Bình, người Lự ở Lai Châu.

Ở Việt Nam, mặc dù đã có nhiều mai một nhưng tục lệ này vẫn còn tồn tại ở một số dân tộc như người Mường ở Hòa Bình, người Lự ở Lai Châu.

Bà cụ nở nụ cười tươi trong bộ ảnh bên đầm sen

Bà cụ nở nụ cười tươi trong bộ ảnh bên đầm sen

Một phong tục cổ truyền mất đi, ta cũng không thể trách những người đã thay đổi vì quan niệm mỗi thời mỗi khác, quan niệm về cái đẹp cũng không ngoại lệ. Cũng bởi văn hóa chẳng bao giờ bất biến, không có nền văn hóa nào chịu đứng yên một chỗ, nhất là khi nền văn hóa đó lại đang nằm trong vòng xoay của sự giao lưu và tiếp biến.

Bài liên quan
'Nữ hộ sinh ác quỷ' và cái chết của hàng trăm đứa trẻ sơ sinh
'Nữ hộ sinh ác quỷ' và cái chết của hàng trăm đứa trẻ sơ sinh
20/09/2021 Chia sẻ

'Nữ hộ sinh ác quỷ' là cái tên nhiều người đặt cho hung thủ sát hại hàng trăm đứa trẻ sơ sinh. Thậm chí, bà ta cho rằng hành động của mình là một việc tốt nên làm.

Bí ẩn về 'đôi giày đỏ' khiến nhiều người chết vì khiêu vũ
Bí ẩn về 'đôi giày đỏ' khiến nhiều người chết vì khiêu vũ
19/09/2021 Chia sẻ

Từ một câu chuyện cổ tích, "đôi giày đỏ" đã trở thành nỗi bí ẩn kinh hoàng tại châu Âu. Nhiều người đã chết do kiệt sức vì khiêu vũ.

Trải nghiệm kinh hoàng trong căn phòng yên tĩnh nhất thế giới
Trải nghiệm kinh hoàng trong căn phòng yên tĩnh nhất thế giới
16/09/2021 Chia sẻ

Tưởng chừng không có gì đáng sợ, nhưng căn phòng yên tĩnh nhất thế giới có thể khiến bạn có những trải nghiệm kinh hoàng và khó quên.

Các nước 'hàng xóm' đón Trung thu thế nào?
Các nước 'hàng xóm' đón Trung thu thế nào?
16/09/2021 Chia sẻ

Tết Trung thu là một lễ hội quan trọng, được nhiều nước châu Á tổ chức. Trung thu Việt Nam có thưởng trăng, rước đèn phá cỗ... Còn những nơi khác ra sao?

Dự báo thời tiết ngày mai 15/9: 3 miền đều có mưa
Dự báo thời tiết ngày mai 15/9: 3 miền đều có mưa
14/09/2021 Chia sẻ

Dự báo thời tiết ngày mai 15/9/2021, miền Trung tiếp tục có mưa to đến rất to do chịu ảnh hưởng bởi hoàn lưu của áp thấp nhiệt đới suy yếu từ bão Côn Sơn.

Những hoạt động đặc sắc thường diễn ra dịp Tết Trung thu
Những hoạt động đặc sắc thường diễn ra dịp Tết Trung thu
11/09/2021 Chia sẻ

Tết Trung thu là một ngày lễ đặc biệt đối với nhiều nước ở châu Á, nhiều hoạt động vui chơi, giải trí được tổ chức vào thời gian này.

Những lý do khiến bạn ăn nhiều hơn trong mùa giãn cách
Những lý do khiến bạn ăn nhiều hơn trong mùa giãn cách
11/09/2021 Chia sẻ

Giãn cách khiến nhịp sinh hoạt bị đảo lộn và việc ăn uống được lên ngôi. Cùng tìm hiểu lý do khiến bạn ăn nhiều trong thời gian này nhé.

Tiết lộ của những người may mắn sống sót trong vụ khủng bố 11/9
Tiết lộ của những người may mắn sống sót trong vụ khủng bố 11/9
11/09/2021 Chia sẻ

Đã 20 năm kể từ vụ khủng bố 11/9 gây ám ảnh trên toàn thế giới. Những người sống sót sau đó đã mang những nỗi đau không thể quên.

Open là gì mà cư dân mạng lại rần rần đến thế?
Open là gì mà cư dân mạng lại rần rần đến thế?
08/09/2021 Chia sẻ

Open đang trở thành đề tài nóng hỏi đối với cư dân mạng. Được biết điều này bắt nguồn từ đoạn chat mới được tiết lộ của Huỳnh Lập và Hồng Tú. Vậy Open là gì?

Đọc nhầm tiền chuyển khoản của Trấn Thành từ 'triệu' thành 'tỷ', bà Phương Hằng nói do 'xài tiền tỷ'
Đọc nhầm tiền chuyển khoản của Trấn Thành từ 'triệu' thành 'tỷ', bà Phương Hằng nói do 'xài tiền tỷ'
08/09/2021 Chia sẻ

Chỉ trích Trấn Thành 'ăn tiền tỷ', hoá ra bà Phương Hằng đọc nhầm 9 triệu thành 9 tỷ. Lý do xảy ra sự cố khiến nhiều người ngã ngửa.

Xem nhiều phim kinh dị ảnh hưởng thế nào sức khỏe con người?
Xem nhiều phim kinh dị ảnh hưởng thế nào sức khỏe con người?
08/09/2021 Chia sẻ

Phim kinh dị là thể loại phim được khá nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên, cần lưu ý đến sức khỏe tinh thần khi xem quá nhiều.

Gốm làng Ngòi - nơi ươm mầm tinh hoa đất Việt
Gốm làng Ngòi - nơi ươm mầm tinh hoa đất Việt
08/09/2021 Chia sẻ

Phong cách sáng tạo, đề tài phong phú, họa tiết cầu kỳ... là điểm nhấn quan trọng tạo nên sự khác biệt của gốm làng Ngòi với lịch sử chưa đầy 20 năm.

Trong ẩm thực Việt, những đóa hoa không chỉ để ngắm
Trong ẩm thực Việt, những đóa hoa không chỉ để ngắm
08/09/2021 Chia sẻ

Ai cũng biết hoa dùng để ngắm và làm đẹp không gian, nhưng trong ẩm thực Việt, hoa còn dùng để ăn - "ăn hương ăn hoa" đúng nghĩa đen.

'Có phải em là mùa thu Hà Nội? Tuổi phong sương, ta cũng gắng đi tìm'
'Có phải em là mùa thu Hà Nội? Tuổi phong sương, ta cũng gắng đi tìm'
08/09/2021 Chia sẻ

Mùa thu Hà Nội khiến cho đất trời Thủ đô như được thay áo mới. Khắp cả phố phường, cây cối bắt đầu ngả sang một sắc vàng thơ mộng...

Nguồn gốc và ý nghĩa tục xăm mình của người Việt cổ
Nguồn gốc và ý nghĩa tục xăm mình của người Việt cổ
07/09/2021 Chia sẻ

Những ngày qua, hình xăm của một nhà giáo đã nhận được nhiều chú ý. Cùng quay ngược lịch sử để tìm hiểu về ý nghĩa và tục xăm mình của người Việt cổ.

Tìm ra kho báu vĩ đại nhất nước Pháp nhờ trộm tấn công
Tìm ra kho báu vĩ đại nhất nước Pháp nhờ trộm tấn công
07/09/2021 Chia sẻ

Sau khi di tích gần hẻm núi Sioule bị tấn công, các nhà khảo cổ đã tìm ra hai kho báu cổ vật có giá trị và cả một pháo đài.

Cô hiệu phó Văn Thuỳ Dương và quan niệm về xăm hình
Cô hiệu phó Văn Thuỳ Dương và quan niệm về xăm hình
07/09/2021 Chia sẻ

Bức hình của cô hiệu phó Văn Thuỳ Dương trong ngày 5/9 đã nhận được nhiều chú ý. Không chỉ bởi ý nghĩa của ngày khai giảng đặc biệt mà còn bởi hình xăm của cô.

Những kỉ vật tuổi thơ từng là 'kho báu' của biết bao thế hệ
Những kỉ vật tuổi thơ từng là 'kho báu' của biết bao thế hệ
05/09/2021 Chia sẻ

Những món đồ chơi, món ăn,...được gọi là "kỉ vật tuổi thơ" này đã làm trọn vẹn nhiệm vụ của chúng - tô màu cho kí ức, truyền động lực cho ta trưởng thành.