• Click để copy

'Phải lòng' sấu: Chuyện một người Sài Gòn trót yêu vị sấu thủ đô

Sau đây sẽ là dòng hồi tưởng về câu chuyện tình của tôi với… sấu - thức quà đặc trưng cho thời khắc chuyển giao cuối hạ - đầu thu Hà Nội.

Chủ đề: Du lịch Hà Nội

Nhà thơ Xuân Diệu một lần gật gù tự nhủ “Đố ai định nghĩa được tình yêu/ Có khó gì đâu một buổi chiều…”. Thật vậy, ta rơi vào tình yêu trong những bối cảnh bất ngờ, những giây phút chớp nhoáng. Tôi hiểu được điều này qua một lần may mắn có dịp thưởng thức vị sấu trong chuyến đi gần nhất đến Hà Nội. Nhưng trước khi nghe đến phần vì đâu tôi lại tương tư “nàng” (ở đây là sấu) nhanh chóng đến vậy, tôi sẽ giới thiệu đôi chút về những điều tôi hiểu được về nàng, trên cương vị là một người con Sài thành lần đầu ngỡ ngàng trước sự "vi diệu" của một thức quà quê bình dị, chân phương là sấu.

title-1

Theo những gì tôi tìm hiểu, sấu là loài cây được trồng phổ biến ở các tỉnh phía Bắc, nhưng nhiều người cho rằng, chỉ khi hiện diện ở đất thủ đô, được sự thâm trầm và cổ kính của mảnh đất này ấp ôm và nuôi dưỡng, nàng sấu mới có thể khoác lên mình dáng vẻ thanh lịch của người Tràng An.

Từ cuối thế kỷ XIX, sấu đã xuất hiện ở một số đoạn đường nổi tiếng như Phan Đình Phùng, Trần Hưng Đạo, Trần Phú, Lý Thái Tổ, Lê Thánh Tông... Khi trồng sấu, từng có một thời gian người dân thủ đô đắn đo nhiều vì đây là loài cây lớn chậm, từ khi ươm cho tới lúc đứng sừng sững uy nghi cả một góc phố, phải tiêu tốn mất 5-7 năm.

quote-6

Không chỉ có vậy, quy luật sinh trưởng của nàng cũng đặc biệt hơn bất kỳ loài cây nào khác. Mùa xuân khi cây hoa đâm chồi nảy lộc rồi đua nhau khoe sắc, sấu lại "rùng mình" thay lá, để lại tấm thân trơ trọi nhưng lại vô tình nhuộm vàng những cung đường Hà Nội, tạo nên bao trường đoạn lãng mạn đã đi vào thơ ca muôn thuở. Hè đến, sấu ra hoa. Những bông hoa trắng bé xinh nổi bật trên thân cổ thụ xù xì làm sống dậy bao hồi ức. Những lứa học trò thi nhau nhặt hoa sấu, xâu thành vòng tay, vòng cổ tặng nhau, khiến bầu không khí mùa hè trở nên rộn rã hơn bao giờ hết.

Có lẽ, ký ức trong trẻo của bất kỳ đứa con Hà thành nào cũng được điểm xuyết bởi một chút xanh, chút trắng của màu hoa sấu đầu hè. Thu sang, sấu chín mang theo hương thơm nức gói trong lớp vỏ vàng ươm, mỗi lần nhắc nhớ là một lần thòm thèm vì cái vị quá đỗi đặc trưng. Khi đông mang về cái lạnh thấu xương cùng những đợt rét căm khiến nhiều loài cây trút lá, sấu vẫn uy nghi đứng đó với một màu xanh mơn mởn, như bức tường thành vững chãi thách thức sự rít gào của gió đông.

Empty

Bởi vì bền bỉ và gắn bó với băm sáu phố suốt bốn mùa không thay lòng như thế, nàng sấu trở thành bạn, hay có lẽ là một phần máu thịt của người dân thủ đô. Tôi được biết, với người Hà Nội, sấu không đơn thuần là một loài cây mà còn là cả trời kỷ niệm của bao thế hệ - từ thuở còn hồn nhiên cắp sách đến trường cho tới lúc tóc đã lấm tấm hoa râm. Người ta nói rằng, sấu đã có tuổi đời trăm năm gắn bó với nhịp sống Hà thành, chứng kiến biết bao sự đổi thay cũng như trở thành phần ký ức không thể tách rời của hầu hết người dân Hà Nội.

Và một người Sài Gòn may mắn như tôi, tuy không có cơ hội chứng kiến sấu thay da đổi thịt xuyên suốt bốn mùa, nhưng chỉ với một miếng sấu cũng đã đủ khiến tôi da diết hoài dư vị của một Hà thành cổ mà không cũ.

title-2 (1)

Tôi đã trót rơi vào lưới tình với các món sấu chỉ vì chúng... tinh tế quá! Có thể nói, lý do mà một người Sài Gòn "chính tông" như tôi lại trót đắm say nàng sấu - một thức quà quê dân dã, là vì chỉ qua mấy lần nhấm nháp, tôi đã được dịp "diện kiến" hai sắc thái đối cực của thời tiết thủ đô - một mùa hạ kiêu kỳ, cáu gắt và một mùa thu duyên dáng, mặn mà. Cắn một miếng sấu xanh đầu mùa, tôi hơi váng vất trong cái vị chua thanh, ngọt vừa trong trẻo mà cũng đỏng đảnh đậm chất mùa hè Hà Nội. Thử tiếp miếng sấu thứ hai, cái chua ngọt khá “chói” ấy dần chuyển sang nốt vị đằm thắm, vương vất trong khoang miệng đúng kiểu cách của mùa thu thủ đô. Chỉ qua đôi lần nhấm nháp các món sấu, hai thái cực đặc sắc nhất của hai mùa Hà Nội hiện ra đủ đầy và như chực chờ bùng nổ trong khoang miệng. Nếu vẫn không tin, bạn hãy cùng tôi gặp nàng một lần sẽ rõ.

Nếm miếng sấu thứ nhất rồi,

bạn thấy mùa hạ thủ đô chưa? 

Tôi được bảo rằng quả sấu đầu mùa - đúng tinh thần mùa hè Hà Nội - khá “chát chúa” và khó ăn nên thường được các bà, các u dùng để nấu các món canh đậm vị mùa hè như canh rau muống dầm sấu hay canh sấu nấu thịt. Riêng tôi, ưa thích hơn cả là chứng kiến họ mang sấu chế biến thành một bình nước sấu to, đủ để thưởng thức qua hết những ngày hè nghiệt ngã trong nóng bức. Những ngày về lại Sài Gòn, vì nhớ nàng sấu diết da mà tôi gắng tìm mua cho kì được món nước này, để một lần nữa được tận hưởng mùa hè Hà Nội oi ả trên đầu lưỡi.

Thạch găng tào phớ kèm sấu bên cạnh ly nước sấu 'huyền thoại'.

Thạch găng tào phớ kèm sấu bên cạnh ly nước sấu 'huyền thoại'.

Nguyên liệu làm nước sấu lẫn cách chế biến không cầu kỳ, chỉ là tiện sấu thành hình con ốc, chần qua nước sôi sau đó xếp sấu so le theo công thức: một lớp sấu một lớp đường hoa mai, vài lớp sấu lại chêm xen vài lát gừng mỏng để nước sấu ngâm thêm phần đưa hương đẩy vị… Dù ngày nay có nhiều món giải nhiệt mới lạ với sấu như thạch găng tào phớ kèm sấu, nhưng ly nước sấu giản đơn vẫn luôn là thức uống “cực phẩm”, giúp xua tan bầu không khí gắt gỏng của ngày hè thủ đô, và cũng là để nhắc nhớ về tuổi thơ dữ dội của những lứa trẻ mỗi lần hè về là mỗi độ hân hoan, vì lại được có cơ hội trèo me, hái sấu - người bạn Hà thành bảo tôi thế.

Người Hà Nội vào mỗi mùa sẽ tự tạo cho mình một cách thường thức ẩm thực theo kiểu “mùa nào thức nấy”. Riêng sấu là món duy nhất được người dân thủ đô chấp nhận cho góp mặt trong thực đơn từ hè sang thu. Nếu sấu non đầu mùa như đứa trẻ cứng đầu, xốc nổi vì đang trong tuổi chập chững vào đời, thì quả sấu cuối mùa với hương thơm dịu dàng, vị chua ngọt đằm thắm ẩn sâu trong từng thớ thịt... lại như một người đã đi qua hết những sương gió, thăng trầm mà cuộc sống dày công bố trí để nhận lấy hai chữ "trưởng thành".

Bạn nếm ít sấu dầm này,

 mùa thu sẽ ùa về nơi chót lưỡi

Lý do mà một ít vị sấu dầm đủ sức đưa bạn đến Hà Nội những ngày tháng 9 - 10, là vì để làm được món sấu dầm "thương hiệu", nàng sấu được chọn cũng phải vào tuổi chín mọng, vàng ươm và đang độ cuối mùa. So với vị chua xen chát của sấu non đầu mùa, quả sấu chín cuối mùa thơm nức với thớ thịt mềm, dai và giòn đủ độ nhờ thấm nhuần thứ phong vị của mùa thu. Mang nàng sấu chín này kết hợp với chút đường, muối cùng một ít bột ớt đỏ au... sẽ cho ra món sấu dầm đủ sức "bỏ bùa" bất kỳ ai chỉ qua một lần nhấm nháp.

quote-3

Với ô mai sấu, đây không chỉ là món ăn góp mặt trong mùa thu mà còn cùng người dân Hà thành đi qua những ngày đông tháng giá. So với "đặc sản mùa thu" sấu dầm, chọn sấu làm ô mai có phần kỹ tính và khắt khe hơn. Đó phải là những quả sấu già đanh, phơi nắng nhiều ngày cho đến khi khô kiệt nước, đêm lại được thấm đẫm trong sương để mọi tinh tuý của mùa thu đủ thời gian chín muồi trong từng thớ thịt dai mềm. Cứ như thế cho đến khi quả sấu tươi ban đầu khô lại bằng kích thước của hòn bi ve, nàng sẽ được mang ngâm chung với đường, muối và chút gừng giã nhuyễn. Cắn một miếng sấu, thời khắc đầu thu Hà Nội êm như mơ bỗng lướt nhẹ qua đầu lưỡi, khiến người ta muốn ăn cũng chẳng dám vội, vì sợ hộp ô mai vơi rồi thì tận sang năm mới được dịp thưởng thức thêm lần nữa.

Bún chả giấm sấu kẹp que tre cũng là một sự kết hợp cùng sấu đậm đà mùa thu. Khi trước, tôi thường dùng bún chả cùng giấm bỗng mà không biết rằng, bún chả kẹp que tre phải thưởng thức cùng giấm sấu mới được xem là một cặp bài trùng. Sự khác biệt của giấm sấu so với giấm bỗng nằm ở chỗ, giấm sấu chua hơn nhưng vị thanh và dịu hơn, lại còn quyện trong đó chút hoài niệm mùa hè.

Bún chả giấm sấu kẹp que tre.

Bún chả giấm sấu kẹp que tre.

Chả trong bún được kẹp trong que tre, nướng trên bếp than hồng. Mùi thơm của tre, của khói bếp lẫn trong từng thớ thịt rồi kết hợp với hương vị đẩy đưa của bát giấm sấu đậm đà…. mới được xem là hợp cả về lý lẫn tình khi thưởng thức trong khí trời se lạnh của mùa thu Hà Nội. Nhưng vì giấm sấu - với cách chế biến cầu kỳ và không phải mùa nào cũng có sấu để làm ra, khiến món bún chả kẹp que tre giấm sấu trở thành một đặc sản mùa thu dần đi vào quá vãng...

Tôi đã phải lòng sấu 

vì những điều như thế...

Một người Sài Gòn là tôi không cần sen hay cốm, vì thức quà giản đơn như sấu cũng đủ cho người ta cảm nhận trọn vẹn một Hà Nội với đủ đầy sắc thái - có cáu gắt, bực dọc của những ngày hè; cũng có những nhẹ nhàng, lãng đãng của trời thu rồi. Chỉ với một quả sấu, hai mùa đáng nhớ nhất Hà Nội hiện lên một cách chân thực đến mức tôi phải công nhận rằng, đây là thứ quả sẽ "đưa bạn đến  Hà Nội mà không cần đi Hà Nội".

Không chỉ có vậy, nàng sấu - với sự biến đổi linh hoạt giữa hai thời khắc thu - hè, còn được xem là minh chứng sáng giá cho thú "ăn uống theo mùa" đầy tao nhã của người Hà Nội. Đồng thời, thức quả  "tri kỉ Hà thành" này còn chất chứa trong nó bao hồi ức về thủ đô, khi đã có hơn trăm năm chứng kiến mọi đổi thay của vùng đất này.

quote-5

Lý do cuối cùng khiến tôi hoài vấn vương nàng sấu sau ngần ấy thời gian, là vì tình cảm mà người Hà Nội gói ghém vào nàng. Hẳn họ phải thương mến, phải cảm thông cho hết thảy những khó chiều, khó yêu lẫn những nét hiền lành của thủ đô lắm mới có thể thổi vào các món sấu đủ đầy phong vị Hà thành như vậy.

"Nếm" được trọn vị thủ đô, nét văn hóa thanh tao cùng một tấm chân tình lớn nhường ấy trong miếng sấu, người lữ khách như tôi sao có thể không yêu?

Bài liên quan
CHỮ KÍ BỰ
3 điểm sống ảo ở Đà Lạt cho người thích màu sắc
3 điểm sống ảo ở Đà Lạt cho người thích màu sắc
26/05/2022 Vui chơi

Sau đây là một số điểm sống ảo ở Đà Lạt có thiết kế trẻ trung, tươi sáng với những tông màu rực rỡ mà người thích chụp ảnh sẽ không muốn bỏ qua.

4 quán cafe Đà Nẵng theo phong cách 'ông bà anh'
4 quán cafe Đà Nẵng theo phong cách 'ông bà anh'
22/05/2022 Vui chơi

Có 4 quán cafe Đà Nẵng mang phong cách cổ điển, không gian đẹp, có thể đưa những người ưa hoài niệm quay trở về thời xưa trong nháy mắt.

4 quán cafe Hà Nội đẹp mộng mơ, ấn tượng trong khu tập thể
4 quán cafe Hà Nội đẹp mộng mơ, ấn tượng trong khu tập thể
21/05/2022 Vui chơi

Những quán cafe Hà Nội đậm chất... Hà Nội lãng mạn, trầm lắng sau sẽ làm những người mê đi cà phê muốn vác vali lên và đến thăm ngay.

Du lịch Hà Nam ở đâu: Lưu ngay 2 khách sạn 'sang chảnh' này
Du lịch Hà Nam ở đâu: Lưu ngay 2 khách sạn 'sang chảnh' này

Nếu bạn sắp đi du lịch Hà Nam và cho rằng nơi này không có cơ sở lưu trú nổi bật, tiện nghi... là một sai lầm đấy. Tham khảo ngay bài viết này nào.

4 xe nước đẹp, dân mê sống ảo 'rần rần' checkin
4 xe nước đẹp, dân mê sống ảo 'rần rần' checkin
05/05/2022 Vui chơi

4 xe nước đẹp dưới đây đều mang lại những bức hình có phong cách tươi sáng, trẻ trung, được nhiều du khách trẻ yêu thích. Bạn đã check in nơi nào rồi?

Những hoạt động “tránh đám đông” tại các điểm du lịch phổ biến trong dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 sắp tới
Những hoạt động “tránh đám đông” tại các điểm du lịch phổ biến trong dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 sắp tới
29/04/2022 Trải nghiệm

Khám phá nhiều hoạt động thú vị và mới mẻ ngay trong các thành phố lớn

Mùa này nên ở homestay Đà Lạt nào ngắm mưa 'bao phê'?
Mùa này nên ở homestay Đà Lạt nào ngắm mưa 'bao phê'?
26/04/2022 Homestay

Vừa có view ngắm mưa đỉnh cao, lại còn là nơi địa điểm "bạc tỷ" của loạt MV đình đám, 4 homestay Đà Lạt này dưới đây sẽ không khiến bạn trầm trồ.

5 homestay Mộc Châu luôn gây ngờ vực vì... quá đẹp!
5 homestay Mộc Châu luôn gây ngờ vực vì... quá đẹp!
22/04/2022 Trải nghiệm

Đi du lịch sợ nhất là bị "ăn cú lừa" vì homestay không đẹp như trên ảnh, thế nhưng 5 homestay Mộc Châu sau sẽ chứng minh điều ngược lại.

5 khu nghỉ dưỡng ‘đắt xắt ra miếng’ cho kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5
5 khu nghỉ dưỡng ‘đắt xắt ra miếng’ cho kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5

Dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 này, nhân lúc du lịch mở cửa trở lại sau một thời gian dài, hãy tự thưởng cho mình những ngày tuyệt vời ở các điểm đến "đình đám" sau.

6 khu nghỉ dưỡng Phan Thiết đẹp, được ưa chuộng vào dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5
6 khu nghỉ dưỡng Phan Thiết đẹp, được ưa chuộng vào dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5

Để chuẩn bị cho dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 tuyệt vời tại Phan Thiết, bạn nên tham khảo ngay những khu nghỉ dưỡng đáng để trải nghiệm nhất này.

3 quán cà phê cắm trại đẹp 'như mơ', phù hợp thư giãn cuối tuần
3 quán cà phê cắm trại đẹp 'như mơ', phù hợp thư giãn cuối tuần
11/04/2022 Vui chơi

Nếu không có thời gian du lịch dài ngày hoặc thích cảm giác hòa mình với thiên nhiên, bạn nên tham khảo những quán cà phê cắm trại sau.

Dịch vụ kỳ lạ của khách sạn toàn cầu: Số 2 đầy ý nghĩa
Dịch vụ kỳ lạ của khách sạn toàn cầu: Số 2 đầy ý nghĩa

Những dịch vụ kỳ lạ giúp khách sạn thu hút được sự chú ý từ nhiều người. Việc này giúp du khách có được những trải nghiệm thú vị.

Khu nghỉ dưỡng Pullman Phú Quốc bổ nhiệm giám đốc kinh doanh & tiếp thị mới
Khu nghỉ dưỡng Pullman Phú Quốc bổ nhiệm giám đốc kinh doanh & tiếp thị mới

Tham gia vào ban điều hành của Khu nghỉ dưỡng Pullman Phú Quốc, ông Jun là mảnh ghép chủ chốt mới nhất trong đội ngũ quản lý dày dặn kinh nghiệm.

5 quán trà xanh chuẩn Nhật, tín đồ matcha sẽ 'không thể chối từ'
5 quán trà xanh chuẩn Nhật, tín đồ matcha sẽ 'không thể chối từ'
28/03/2022 Nhà hàng

Những quán sau ở Sài Gòn nổi tiếng với những thức uống, bánh ngọt, bingsu... hảo hạng với hương vị matcha (bột trà xanh Nhật Bản) chuẩn chỉnh, nguyên bản.

3 con giáp sau sẽ 'đầy tài lộc' trong 10 ngày tới
3 con giáp sau sẽ 'đầy tài lộc' trong 10 ngày tới
26/03/2022 Homestay

3 con giáp này sẽ nhanh chóng thăng tiến, có nhiều tài lộc trong 10 ngày tới. Bạn có nằm trong số những con giáp may mắn này không?

6 quán bar Sài Gòn 'xịn, mịn', hợp để gặp gỡ cuối tuần
6 quán bar Sài Gòn 'xịn, mịn', hợp để gặp gỡ cuối tuần
25/03/2022 Nhà hàng

Sau đây là tuyển tập những quán bar Sài Gòn có không gian đẹp, giá cả phải chăng, phù hợp để hẹn hò sau giờ làm hoặc cuối tuần.

Đà Lạt lọt top những điểm đến ngắm hoa thu hút khách du lịch
Đà Lạt lọt top những điểm đến ngắm hoa thu hút khách du lịch
24/03/2022 Trải nghiệm

Đà Lạt đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng những điểm đến để chiêm ngưỡng hoa được du khách đánh giá nhất trên toàn thế giới.

Kỳ lạ người đàn ông chỉ sống trên du thuyền hiếm khi vào đất liền
Kỳ lạ người đàn ông chỉ sống trên du thuyền hiếm khi vào đất liền
23/03/2022 Trải nghiệm

Mario Salcedo lần đầu trải nghiệm cuộc sống trên du thuyền từ năm 1997, ông chỉ sống trên các du thuyền và hiếm khi lên đất liền.

10 quán cà phê của các thương hiệu thời trang xa xỉ: Sang chảnh đúng như tên gọi
10 quán cà phê của các thương hiệu thời trang xa xỉ: Sang chảnh đúng như tên gọi
23/03/2022 Nhà hàng

Thời thượng và đẳng cấp, những quán cà phê của các thương hiệu thời trang xa xỉ sau hẳn sẽ khiến khách hàng khó tình nhất cũng phải trầm trồ.