• Click để copy

Tại sao có người tự tin "quá đà" khi mới biết chút kiến thức hơn dân nghiệp dư?

Trong bất kỳ lĩnh vực nào, chúng ta cũng từng gặp những người tự tin "quá đà" khi mới biết chút kiến thức hơn dân nghiệp dư. Đó cũng chính là những người ảo tưởng nhất về bản thân và rất dễ đưa mình vào hiểm nguy.

Thật chẳng lạ gì khi chúng ta có những người bạn tự tin "quá đà" khi mới biết chút kiến thức hơn dân nghiệp dư. Vậy nguyên nhân do đâu? Một facebooker có tên Jul Tran đã lý giải vấn đề này khá logic trên trang cá nhân như sau:

Đồ thị thể hiện sự biến đổi trong độ tự tin của mỗi người

- Đầu tiên, họ chẳng biết gì cả, và hiển nhiên họ cũng tự hiểu rằng mình kém. Một người mới chơi poker thời gian đầu sẽ như vậy, rụt rè, vừa đánh vừa nhìn quanh để học hỏi, về nhà có khi còn bật youtube lên tìm xem Phil Ivey hoặc Tom Dwan chơi

- Được một thời gian, tiến bộ một chút, đạt được chút thành công, họ bỗng nghĩ họ cực kỳ giỏi. Đây là những người chơi poker từ 1 đến vài năm, ăn được nhiều tiền khi cash game với gà hoặc thắng được vài giải lớn, bắt đầu nhảy lên chơi high stakes, ngồi trên bàn thì bình phẩm chê bai cách chơi của người khác. Họ cũng không đủ trình độ để nhận ra cái giỏi của những chuyên gia thực thụ, vì thế dạo quanh forum poker, ta thường bắt gặp những bình luận kiểu như "Thằng A mà cũng gọi là top pro? Tao ngồi chung bàn với nó rồi, đánh thường lắm". Người nghệ sĩ hàng đầu mới cẩm nhận rõ ràng được sự khác biệt giữa một chiếc đàn hàng chục nghìn USD và một chiếc guitar hàng chợ. Những bậc thầy ẩm thực mới thấy hết được độ tinh tế trong tô nước dùng của một hàng phở gia truyền.

Đồ thị thể hiện sự biến đổi trong độ tự tin của mỗi người

Đồ thị thể hiện sự biến đổi trong độ tự tin của mỗi người

- Đến một lúc nào đó, họ vượt qua "đỉnh của ngọn núi Vô Tri", bắt đầu ngộ ra rằng, kiến thức thật mênh mông, còn quá nhiều điều ta không biết. Với những người chơi poker, đó thường là lúc họ bị downswing, không còn may mắn nữa, thua liên tục, bị hiện thực đập vào mặt, hoặc khi họ bắt đầu tiếp cận với các phương pháp, lối chơi hiện đại, khoa học. Lúc này họ nhận ra mình nhỏ bé thế nào, và bắt đầu thấy ngợp, thấy tuyệt vọng, ở đáy của sự tự tin, phong độ của họ cũng sụt giảm vì họ trở lại với sự rụt rè, không dám bluff, không dám thin value bet. "Ngày trước mới chơi thì đánh toàn thắng, giờ biết chơi rồi thì đánh toàn thua" là một câu than vãn quen thuộc. Rất nhiều người từ bỏ giấc mơ theo đuổi con đường chuyên nghiệp vào lúc này, bởi poker không phải cái nghề đơn giản nhẹ nhàng vừa chơi vừa vui vừa có tiền như ban đầu họ ngây thơ nghĩ, hóa ra nó cũng khó, cũng đòi hỏi bỏ trí tuệ công sức như bất cứ nghề nào khác.

- Những người còn trụ lại được, sẽ từng bước bò dần lên trên triền đồi khai sáng. Từng bước, từng bước, càng học, họ càng ngộ ra một chút, hiểu thêm một chút, tự tin lên một chút. Rồi một ngày kia, có thể họ sẽ trở thành một chuyên gia thực sự. Họ sẽ tự tin trở lại, nhưng sự tự tin của họ đến từ kiến thức của họ, do họ đã chiến đấu để giành được nó một cách xứng đáng, chứ không phải sự tự tin đến từ ngộ nhận.

Tại sao có người tự tin "quá đà" khi mới biết chút kiến thức hơn dân nghiệp dư?

1. Hiệu ứng Dunning Kruger

Diễn biến tâm lý miêu tả ở trên được khoa học gọi là hiệu ứng Dunning Kruger, và nó tồn tại trong mọi lĩnh vực, không chỉ trong poker. Những người biết một chút, giỏi hơn dân nghiệp dư chút xíu, chính là những người ảo tưởng nhất về bản thân, và rất dễ đưa mình vào hiểm nguy. Người biết lái xe được tầm một năm là những người dễ gây tai nạn nhất. Mấy thanh niên mới học võ là những người hùng hổ nhất. Người biết bơi tạm khá là những người dễ chết đuối nhất. Những người đã bể bankroll, nợ nần rồi dần biến mất trong làng poker là những người từng rất nổi sau khi hit được vài tour lớn nọ kia cách đây vài năm, chứ không phải những người chơi gà gà thua suốt.

Diễn biến tâm lý miêu tả ở trên được khoa học gọi là hiệu ứng Dunning Kruger, và nó tồn tại trong mọi lĩnh vực, không chỉ trong poker.

Diễn biến tâm lý miêu tả ở trên được khoa học gọi là hiệu ứng Dunning Kruger, và nó tồn tại trong mọi lĩnh vực, không chỉ trong poker.

2. Hiện tượng mâu thuẫn nhưng có thật: Biết càng nhiều thì biết càng ít

Hiệu ứng Dunning Kruger cũng phổ biến ở những chuyên gia mới nhảy sang một lĩnh vực tay trái khác. Họ vốn là chuyên gia của lĩnh vực cũ, với vốn kiến thức, hiểu biết mà mình đã đúc kết được, đã chứng tỏ khả năng qua bao thử thách, nên họ rất tự tin. Họ tưởng rằng, với lĩnh vực mới, họ cũng giỏi như vậy. Dân poker chuyên nghiệp rất thích nhảy vào forex, crypto, phái sinh, sẵn sàng đầu tư hàng chục ngàn USD dù chưa qua trường lớp nào. Tổng thống Trump lão luyện kinh doanh, rất tin vào trực giác của mình đã được trui rèn qua hàng chục năm chinh chiến trên thương trường, nhưng tiếc rằng ông lại áp dụng mù quáng sự tự tin đó, trực giác đó vào lĩnh vực khoa học, y tế mà ông chỉ là tay mơ, thay vì lắng nghe chuyên gia, cố vấn. Người nổi tiếng trên mạng, các hot blogger rất thích nêu quan điểm, bình luận của mình một cách chắc mẩm, cực đoan về những lĩnh vực có khi chả ăn nhập gì với chuyên môn của họ (chẳng hạn bầu cử tổng thống Mỹ).

Hiện tượng này mâu thuẫn nhưng có thật, nó nói về việc bạn: Biết càng nhiều thì biết càng ít

Hiện tượng này mâu thuẫn nhưng có thật, nó nói về việc bạn: Biết càng nhiều thì biết càng ít

Chú ý, đây không phải vấn đề của trí thông minh. Không phải người nào bị dính sai lầm này là ngu ngốc, còn người thông minh sẽ miễn nhiễm. Hiệu ứng này phổ biến là do cấu tạo, cách nghĩ của não người, vốn chỉ thấy được những gì nó thấy trước mắt, chứ rất khó cảm được những gì nó không biết, nằm ngoài tri giác. Bất cứ ai cũng có những lĩnh vực nằm ngoài chuyên môn của họ mà họ đang ảo tưởng, chẳng hạn tưởng rằng mình hát hay (thế nên mới có vấn nạn karaoke kẹo kéo), tưởng rằng mình xinh đẹp duyên dáng khéo nói chuyện (người người nhà nhà đổ đi làm live stream, làm youtuber). Và khó khăn nhất là bạn không thể thay đổi cách nghĩ của họ, dù bạn có cố dùng lập luận, logic, phản chứng chi tiết, xác đáng thế nào.

Đừng tranh cãi về poker với một người chưa từng nghe đến khái niệm equity, đừng cố thuyết phục một người rời bỏ mạng đa cấp Bitconnect nếu họ còn chẳng biết blockchain là gì. Cái quan trọng hơn với mỗi chúng ta là tự bảo vệ mình trước hiệu ứng Dunning Kruger. "Trước khi tìm cách tranh luận với một thằng ngu, hãy đảm bảo đối phương đang không làm điều tương tự". Tập lắng nghe ý kiến trái chiều, những góc nhìn đối lập.

con-nguoi-thuong-tu-tin-3

Trước khi đưa ra một luận điểm, hãy thử tự phản bác lại luận điểm đó hết sức có thể. Hãy dùng đến thống kê, dữ liệu, phần mềm để có được đánh giá khách quan nhất về khả năng thực sự của mình. Bất cứ khi nào bạn thấy mình suy nghĩ "hoàn toàn chắc chắn", "tôi khẳng định", "không nghi ngờ gì", "tôi không thể sai", đó là lúc bạn nên bắt đầu hoài nghi về chính mình.

Như vậy, có thể bạn và tôi:

- Ta vô thức không biết, những điều ta không biết

- Ta ý thức biết, ta không biết điều gì

- Ta ý thức biết, ta biết làm gì

- Ta vô thức biết, ta biết làm gì...và rồi lại vô thức không biết những điều ta không biết.

Liệu bạn có biết mình đang ở đâu trong quá trình học hỏi và đi đến thành công chưa?

Bài liên quan

Công thức trẻ hóa làn da 'vạn người mê' của mỹ nhân thời cổ đại
Công thức trẻ hóa làn da 'vạn người mê' của mỹ nhân thời cổ đại
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Công thức trẻ hóa làn da của các mỹ nhân thời cổ đại được vạn người mê bởi nhan sắc khuynh thành của họ. Để có thể chống lão hóa sớm và nhận được sự sủng ái của các bậc đế vương, các mỹ nhân thời cổ rất coi trọng chăm sóc làn da của mình.

Câu hỏi kinh điển: Đàn ông tập gym có bị 'teo cậu nhỏ' không?
Câu hỏi kinh điển: Đàn ông tập gym có bị 'teo cậu nhỏ' không?
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Gầy đây xuất hiện nhiều câu chuyện tâm sự về thắc mắc của cả nam và nữ tập về chuyện: Đàn ông tập gym có bị "teo cậu nhỏ" không?. Vậy tại sao người ta lại lo lắng như vậy hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân nhé.

Vì sao Nhật Bản có số người tự tử cao hơn lượng người chết vì Covid-19?
Vì sao Nhật Bản có số người tự tử cao hơn lượng người chết vì Covid-19?
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Tháng 10 vừa qua, Nhật Bản có số người tự tử cao hơn lượng người chết vì Covid-19. Trong số những người nay có ghi nhận sô phụ nữ tăng đáng kể. Vì sao thế?

Làm thế nào để có làn da trắng mịn như nữ hoàng Anh Elizabeth II?
Làm thế nào để có làn da trắng mịn như nữ hoàng Anh Elizabeth II?
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Để giữ được làn da trắng mịn và thần thái tươi tắn hồng hào, ngoài chế độ ăn uống khoa học, nữ hoàng Anh Elizabeth II còn đặc biệt chú ý đến bước chăm sóc da mỗi ngày.

Điều gì khiến chúng ta tử tế với người lạ hơn người thân?
Điều gì khiến chúng ta tử tế với người lạ hơn người thân?
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Một sự thật là ở bên người thân, chúng ta tự cho phép mình sống thực với bản thân nên dễ dàng nổi nóng, to tiếng. Vậy điều gì đã khiến chúng ta tử tế với người lạ hơn người thân?

Thương hiệu giầy Nike: Đế chế thành công từ lời nói dối kinh điển
Thương hiệu giầy Nike: Đế chế thành công từ lời nói dối kinh điển
02/12/2020 Kinh doanh

Thương hiệu giầy Nike có khẩu hiệu "Just Do It" vô cùng nổi tiếng, tuy nhiên chẳng mấy ai biết rằng đằng sau đó là cả một câu chuyện khởi nghiệp dựa trên lời nói dối của nhà sáng lập Phil Knight.

Phương pháp làm đẹp gây sốc từ Đông sang Tây thời cổ đại
Phương pháp làm đẹp gây sốc từ Đông sang Tây thời cổ đại
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Phụ nữ và làm đẹp luôn là hai khái niệm song hành với nhau ở bất cứ nền văn hóa, quốc gia hay giai đoạn lịch sử nào.

Độc chiêu của các nhà hàng khiến du khách không ngại ngần rút 'hầu bao'
Độc chiêu của các nhà hàng khiến du khách không ngại ngần rút 'hầu bao'

Để thu hút các "thượng đế" các siêu thị, nhà hàng đã nghĩ ra rất nhiều chiêu thức thiết kế độc đáo, khiến du khách không ngại ngần rút hầu bao.

Bộ Y tế tiếp tục cảnh báo hàng loạt sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe quảng cáo 'nổ' như thuốc chữa bệnh
Bộ Y tế tiếp tục cảnh báo hàng loạt sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe quảng cáo "nổ" như thuốc chữa bệnh
02/12/2020 Khỏe & Đẹp

Mới đây, Bộ Y tế vừa cảnh báo 3 sản phẩm Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK) Phục Cốt Khang, Viên tán sỏi Tống Thạch Hoàn và Viên Dưỡng Khớp X3 vi phạm quy định về quảng cáo, lừa dối người tiêu dùng "nổ" công dụng gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh.

Phát hiện sản phẩm giảm cân chứa chất cấm Sibutramine
Phát hiện sản phẩm giảm cân chứa chất cấm Sibutramine
01/12/2020 Khỏe & Đẹp

Mới đây, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) thông tin cảnh báo về một sản phẩm giảm cân tên Mone Macha Cocoa có chứa chất cấm Sibutramine.

Ví điện tử MoMo chính thức bán vé máy bay, tàu hỏa, xe khách
Ví điện tử MoMo chính thức bán vé máy bay, tàu hỏa, xe khách

Ví điện tử MoMo vừa ra mắt tính năng “Du lịch - Đi lại” ngay trên ứng dụng của mình, giúp người dùng có thể mua các loại vé máy bay, xe lửa, xe khách nhanh chóng.

Kích cầu du lịch giữa Covid-19, chính phủ Nhật Bản nhận bão chỉ trích
Kích cầu du lịch giữa Covid-19, chính phủ Nhật Bản nhận bão chỉ trích

Chiến dịch hỗ trợ du lịch nhằm thúc đẩy nền kinh tế “Go To Travel” của Nhật Bản liên tiếp vướng vào những chỉ trích trong bối cảnh số ca mắc Covid-19 tăng cao.

Sở Y tế TP HCM xử phạt hàng loạt sai phạm của các cơ sở y tế, thẩm mỹ
Sở Y tế TP HCM xử phạt hàng loạt sai phạm của các cơ sở y tế, thẩm mỹ
01/12/2020 Khỏe & Đẹp

Mới đây, Thanh tra Sở Y tế TP HCM đã quyết định xử phạt hành chính đối với một số cơ sở y tế, thẩm mỹ vi phạm tiêu chuẩn hoạt động kinh doanh trong tháng 11/2020.

Khách sạn Nhật làm ăn phát đạt với dịch vụ cho mèo 'đi khách' qua đêm
Khách sạn Nhật làm ăn phát đạt với dịch vụ cho mèo 'đi khách' qua đêm

Một khách sạn Nhật đang phát triển dịch vụ cho mèo "đi khách" qua đêm. Đây được xem như trải nghiệm thử nuôi mèo giúp cho những người chưa từng chăm sóc thú cưng có thể hiểu cảm giác cũng như công việc cần làm và đưa ra lựa chọn phù hợp để quyết định nhận các bé nuôi mèo.

Nước súc miệng có tiêu diệt được SARS-CoV2?
Nước súc miệng có tiêu diệt được SARS-CoV2?
01/12/2020 Khỏe & Đẹp

SARS-CoV2 là loại virus gây ra Covid-19 và nước súc miệng có thể tác động phá vỡ hoặc làm hỏng lớp bên ngoài SARS-CoV2 nhưng không đồng nghĩa với việc nước súc miệng có thể diệt Covid-19.

Thẩm mỹ viện Lavender đổi tên thương hiệu sau nhiều bê bối sai phạm
Thẩm mỹ viện Lavender đổi tên thương hiệu sau nhiều bê bối sai phạm
01/12/2020 Khỏe & Đẹp

Hầu như năm nào thẩm mỹ viện Lavender (địa chỉ: 60A Võ Văn Tần, phường 6, quận 3, TP.HCM) cũng dính vào sai phạm, bị cơ quan chức năng xử phạt và khách hàng "bóc phốt" trên mạng xã hội.

Cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Xương khớp Mộc Thanh quảng cáo như thuốc chữa bệnh
Cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Xương khớp Mộc Thanh quảng cáo như thuốc chữa bệnh
01/12/2020 Khỏe & Đẹp

Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), thực phẩm bảo vệ sức khỏe Xương khớp Mộc Thanh vi phạm quảng cáo, gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh; sử dụng hình ảnh, uy tín của nhân viên y tế để quảng cáo trên nhiều website.

Chỉ 'phục vụ' gấu trúc, nhà hàng Đức sống sót qua đại dịch nhờ 'óc hài hước'
Chỉ 'phục vụ' gấu trúc, nhà hàng Đức sống sót qua đại dịch nhờ 'óc hài hước'

Nhà hàng Pino đã thắp đèn ngày đêm để người qua đường có thể chứng kiến cảnh tượng gấu trúc bông "uống" bia Corona.

Người Việt Nam đi du lịch nội địa sắp được tặng mỗi người 1 triệu đồng?
Người Việt Nam đi du lịch nội địa sắp được tặng mỗi người 1 triệu đồng?

Chính sách hỗ trợ tiền, tặng voucher du lịch cho người dân đã được một số nước như Nhật Bản, Thái Lan áp dụng và đạt được hiệu quả tích cực.