• Click để copy

Tên gọi 'áo bà ba' không xuất phát từ... bà Ba nào cả?

Cái tên "áo bà ba" khiến nhiều người hiểu lầm rằng nó xuất phát từ một người phụ nữ tên Ba, hoặc đứng thứ ba trong gia đình.

Miền Tây Nam Bộ không chỉ nổi tiếng với những con sông chở nặng phù sa, vườn trái ngọt trĩu quả mà còn khiến người du khách nhung nhớ với bóng dáng chiếc áo bà ba mộc mạc mà duyên dáng, yêu kiều. Thế nhưng ít ai biết, tên gọi của trang phục truyền thống này không hề lấy cảm hứng từ cô Ba, bà Ba nào cả.

Áo bà ba vốn là áo không cổ. Thân áo phía sau may bằng một mảnh vải nguyên, thân trước gồm hai mảnh, ở giữa có hai dải khuy cài chạy dài từ trên xuống . Áo chít eo, xẻ tà vừa phải ở hai bên hông. Áo có độ dài trùm qua mông và phần thân trên được may sao cho vừa vặn, giúp tôn lên đường nét cơ thể người mặc.

Người miền Tây sông nước thường gọi nhau bằng những cái tên "hơi ẩn danh" như anh Hai, chị Ba, chú Năm... để thêm phần gần gũi. Văn hóa này làm nhiều người mặc định rằng chiếc áo bà ba đặc trưng của vùng cũng được đặt tên theo một người phụ nữ bí ẩn nào đấy, song không phải vậy.

Diễn viên Thúy An diện áo bà ba.

Diễn viên Thúy An diện áo bà ba.

Theo nhà văn Sơn Nam (tác giả của Đất rừng phương Nam), “Bà Ba là người Mã Lai lai Trung Hoa. Chiếc áo bà ba mà người miền Nam ưa thích, vạt ngắn không bâu chính là kiểu áo của người Bà Ba”. Nhưng trên thực tế, dân tộc Bà Ba này không tồn tại (hoặc có thể vẫn chưa được khám phá ra).

Một thuyết khác cho rằng: “Áo bà ba xuất hiện vào nửa đầu thế kỷ 19, được Trương Vĩnh Ký cách tân từ áo của người dân đảo Pénang, Malaysia (người Malaysia gốc Hoa) cho phù hợp với người Việt”. Tuy vậy, Chi tiết “Trương Vĩnh Ký cách tân" này được thể sai, vì trong từ điển Pháp – Việt của vị học giả này không xuất hiện cái tên của áo bà ba.

Áo bà ba những ngày cũ.

Áo bà ba những ngày cũ.

Nhiều khả năng “người Mã Lai lai Trung Hoa” hay “người Malaysia gốc Hoa” được đề cập ở trên là người Peranakan - tộc người gốc Hoa định cư tại Đông Nam Á, chủ yếu sống ở Malaysia và Indonesia. Theo nhiều tư liệu thì vào đầu thế kỷ 19, người Peranakan thường giao thương với người Việt.

Họ cũng có những loại áo khá giống với áo bà ba, ở Malaysia gọi là áo “kebaya” còn ở Indonesia là “kebaya encim”. Kết hợp các tư liệu, ta có thể chắc chắn áo bà ba xuất phát từ tộc người này.

Peranakan hoặc Baba Nyonya là hậu duệ của người Trung Hoa từ thế kỷ 15 đến 17 nhập cư ở vùng Nam Dương thuở trước, nay là các nước Malaysia, Singapore và Indonesia.

Peranakan hoặc Baba Nyonya là hậu duệ của người Trung Hoa từ thế kỷ 15 đến 17 nhập cư ở vùng Nam Dương thuở trước, nay là các nước Malaysia, Singapore và Indonesia.

Người Peranakan còn có tên gọi khác là “Baba-Nyonya” trong đó “Baba” nghĩa là đàn ông còn “Nyonya” là phụ nữ. Có giả thuyết rằng người Nam Bộ đã rút gọn rồi phiên âm tên này thành “bà ba” và đặt cho chiếc áo truyền thống của mình mà vô tình bỏ qua chi tiết rằng "Baba" ám chỉ nam giới.

Trang phục truyền thống của người Peranakan

Trang phục truyền thống của người Peranakan

Đi kèm với áo bà ba thì không thể không nhắc đến chiếc khăn rằn có nguồn gốc từ người Khmer. Chữ “rằn” ở đây là phiên âm từ Krama (ក្រមា) trong tiếng Khmer, có nghĩa là “khăn choàng”.

Bài liên quan
Vì sao chiếc áo phông in hình ông Kim Jong Un gây xôn xao?
Vì sao chiếc áo phông in hình ông Kim Jong Un gây xôn xao?
14/10/2021 Văn hóa

Bức ảnh một nhạc trưởng mặc áo phông có in hình nhà lãnh đạo Kim Jong Un khiến cả truyền thông trong nước và quốc tế xôn xao.

Cái tên 'Korea' của Hàn Quốc nhờ Con đường Tơ lụa mà lan rộng?
Cái tên 'Korea' của Hàn Quốc nhờ Con đường Tơ lụa mà lan rộng?
13/10/2021 Văn hóa

Lý do gọi Hàn Quốc là "Korea" mà không phải tên phiên âm cũng đến một cách hết sức tình cờ, nhờ vào giai đoạn giao thương hưng thịnh ở Con đường Tơ lụa.

Bí ẩn sau tông giọng 'chói tai' của nhân viên dịch vụ ở Hàn Quốc
Bí ẩn sau tông giọng 'chói tai' của nhân viên dịch vụ ở Hàn Quốc
13/10/2021 Văn hóa

Nhân viên dịch vụ ở Hàn Quốc (tại quán cà phê, cửa hàng tiện lợi...) đều phải chào, trả lời khách hàng bằng giọng cao kì lạ. Vì sao lại thế?

Tiểu thuyết Số đỏ chuẩn bị 'vi vu trời Âu' ở Đức
Tiểu thuyết Số đỏ chuẩn bị 'vi vu trời Âu' ở Đức
11/10/2021 Văn hóa

Tiểu thuyết Số đỏ của nhà văn Vũ Trọng Phụng sẽ được xuất bản ở Đức vào cuối năm nay. Nhà xuất bản ở Đức đã có thông báo chính thức về việc này.

Vì sao người Nhật rủ crush đi bộ để 'khui' bản chất thật?
Vì sao người Nhật rủ crush đi bộ để 'khui' bản chất thật?
10/10/2021 Văn hóa

Người Nhật quan niệm rằng, rủ crush đi bộ, hay cùng đi một quãng đường dài sẽ giúp họ tìm hiểu được con người thật của đối tượng mình thích.

Điều không phải ai cũng biết về những con số xui xẻo trên máy bay
Điều không phải ai cũng biết về những con số xui xẻo trên máy bay
07/10/2021 Văn hóa

Trong khi số 7 là con số dáng sợ của nhiều hãng hàng không Châu Á thì một số hãng hàng không xem con số 13, 14, 17 là xui xẻo...

Thiếu những chiếc xe này, các quốc gia sau sẽ bớt thú vị hẳn
Thiếu những chiếc xe này, các quốc gia sau sẽ bớt thú vị hẳn
07/10/2021 Văn hóa

Không chỉ là món ăn, trang phục... mà những chiếc xe sau cũng góp phần làm nên thương hiệu của những địa điểm, quốc gia này. Bạn đoán được bao nhiêu chiếc?

Người tìm thuốc trường sinh cho Tần Thuỷ Hoàng cũng là vị vua đầu tiên của Nhật Bản?
Người tìm thuốc trường sinh cho Tần Thuỷ Hoàng cũng là vị vua đầu tiên của Nhật Bản?
06/10/2021 Văn hóa

Tham vọng trường sinh bất lão của Tần Thuỷ Hoàng khiến ông cho người đi tìm thuốc trường sinh, thế nhưng kết quả nhận được là điều mà ông không thể ngờ tới.

90% người nghĩ Tokyo là thủ đô Nhật Bản đã sai lầm?
90% người nghĩ Tokyo là thủ đô Nhật Bản đã sai lầm?
06/10/2021 Văn hóa

Tokyo là thủ đô Nhật Bản - hẳn không ít người đã từng tin tưởng vào thông tin này. Tuy nhiên, câu trả lời sẽ làm bạn bất ngờ.

Bí mật về loài gene đặc biệt của người dân Tây Tạng
Bí mật về loài gene đặc biệt của người dân Tây Tạng
05/10/2021 Văn hóa

Tây Tạng là một vùng đất ẩn chứa nhiều điều bí ẩn chưa có lời giải. Đặc biệt với khí hậu khắc nghiệt ở đây, người dân Tây Tạng đã sở hữu một loại gene đặc biệt.

Lần đầu xuất hiện cột đèn giao thông ở Đà Lạt khiến CĐM thích thú
Lần đầu xuất hiện cột đèn giao thông ở Đà Lạt khiến CĐM thích thú
05/10/2021 Văn hóa

Một cột đèn giao thông ở Đà Lạt trình làng, nhanh chóng trở thành "hiện tượng" vì thành phố này trước đó không hề có đèn xanh, đèn đỏ.

Vô tư yêu, không cần hứa hẹn dài lâu ở Trung Quốc nhờ... 'thuê người yêu'
Vô tư yêu, không cần hứa hẹn dài lâu ở Trung Quốc nhờ... 'thuê người yêu'
05/10/2021 Văn hóa

Thuê người yêu theo giờ là dịch vụ đang ngày một nở rộ ở Trung Quốc. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo dịch vụ này tiềm tàng nhiều ủi ro.

Ai là người sáng lập nên bảng chữ cái tiếng Hàn - Hangul?
Ai là người sáng lập nên bảng chữ cái tiếng Hàn - Hangul?
02/10/2021 Văn hóa

Một vị vua từng có nhiều tranh cãi, là người sáng lập nên bảng chữ cái tiếng Hàn - Hangul. Ông cũng để lại cho đời nhiều thành tựu vĩ đại khác.

Đến thăm những làng nghề truyền thống tại xứ Huế
Đến thăm những làng nghề truyền thống tại xứ Huế
02/10/2021 Văn hóa

Những làng nghề truyền thống đã trở thành điểm đến được nhiều người lựa chọn khi du lịch xứ Huế. Bạn sẽ được trải nghiệm về nền văn hoá đặc sắc của địa phương.

Kẻ cưỡng bức bị phạt giặt quần áo miễn phí cho 2.000 phụ nữ trong 6 tháng
Kẻ cưỡng bức bị phạt giặt quần áo miễn phí cho 2.000 phụ nữ trong 6 tháng
25/09/2021 Văn hóa

Một tên tội phạm cưỡng hiếp ở Ấn Độ phải đối diện với hình phạt ý nghĩa: Giặt quần áo miễn phí cho hàng nghìn phụ nữ trong suốt nửa năm.

Tết Trung thu 2021 thật khác: Livestream múa hát, chị Hằng 'sánh vai' bộ đội...
Tết Trung thu 2021 thật khác: Livestream múa hát, chị Hằng 'sánh vai' bộ đội...
21/09/2021 Văn hóa

Tết Trung thu 2021 có lẽ là cái Tết Trung thu khác biệt nhất. Tuy còn những màn "phá cỗ" nhộn nhịp truyền thống nhưng vẫn làm người ta ấm lòng.

Bài cúng Rằm tháng 8 - Tết Trung thu 2021 chuẩn nhất
Bài cúng Rằm tháng 8 - Tết Trung thu 2021 chuẩn nhất
20/09/2021 Văn hóa

Để Tết Trung thu 2021 diễn ra trọn vẹn, tươm tất, bài viết dưới đây có thể giúp bạn tham khảo bài cúng Rằm tháng 8 theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam.

Cần gì trên mâm cỗ cúng Rằm tháng 8 - Tết Trung thu 2021?
Cần gì trên mâm cỗ cúng Rằm tháng 8 - Tết Trung thu 2021?
20/09/2021 Văn hóa

Mâm cỗ cúng Rằm tháng 8 - Tết Trung thu 2021 này cần có gì? Bài viết sau sẽ giúp bạn chuẩn bị chu toàn cho ngày Tết Trung thu sắp tới.

Phụ nữ Hàn Quốc sợ Tết Trung thu vì lý do này
Phụ nữ Hàn Quốc sợ Tết Trung thu vì lý do này
20/09/2021 Văn hóa

Tết Trung thu tại Hàn Quốc được xem là một ngày lễ truyền thống và người dân sẽ được nghỉ lễ. Tuy nhiên phụ nữ Hàn Quốc lại vô cùng sợ ngày này.