Thứ tư, 10/02/2021, 15:38 PM
  • Click để copy

Tết Thanh Minh và ý nghĩa của việc tảo mộ

Tết Thanh Minh là một đặc biệt quan trọng để con cháu thể hiện sự hiếu kính với tổ tiên, ông bà, còn có giá trị văn hóa và tinh thần nhân văn sâu sắc của người Á Đông.

Nguồn gốc Tết Thanh minh

Tết Thanh minh được bắt nguồn từ Trung Quốc. Chuyện kể rằng, đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công, nước Tấn, gặp loạn phải bỏ nước lưu vong, nay trú nước Tề, mai trú nước Sở. Bấy giờ có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi theo vua giúp đỡ mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong hỏi ra mới biết, đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò Tấn Văn Công trong mười chín năm trời, cùng nhau trải nếm bao nhiêu gian truân nguy hiểm. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi báu trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công, nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình làm được việc gì, cũng là cái nghĩa vụ của mình, chứ không có công lao gì đáng nói.

Tết Thanh Minh ở mỗi nước, mỗi địa phương đều khác nhau. Ảnh: Internet

Tết Thanh Minh ở mỗi nước, mỗi địa phương đều khác nhau. Ảnh: Internet

Vì vậy, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm. Giới Tử Thôi không chịu rời Điền Sơn ra lĩnh thưởng, Tấn Văn Công hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy. Vua thương xót, lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm (khoảng từ mồng 3/3 đến mồng 5/3 âm lịch hàng năm). Từ đó ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm được coi là ngày tết Hàn thực, nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Ý nghĩa Tết Thanh Minh

Thanh minh là tiết thứ năm trong "nhị thập tứ khí" và đã được người phương Đông coi là một lễ tiết hàng năm. Tiết Thanh minh đến sau ngày Lập Xuân 45 ngày. Theo nghĩa đen, thanh là khí trong, còn minh là sáng sủa. Khi tiết Xuân phân qua, những cơn mưa bụi của trời xuân đã hết, bầu trời trở nên quang đãng, sáng sủa là sang tiết Thanh minh.

Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5 tháng 4 khi kết thúc tiết xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21 tháng 4 dương lịch. Năm nay, Tiết Thanh minh bắt đầu vào ngày 5/4 (nhằm ngày mùng 17 tháng 2 âm lịch năm Ất Mùi) và kéo dài đến ngày 5/5 dương lịch (nhằm ngày 17/3 âm lịch).

Trong ngày Thanh minh, khu nghĩa trang trở nên đông đúc và nhộn nhịp. Ảnh: Internet

Trong ngày Thanh minh, khu nghĩa trang trở nên đông đúc và nhộn nhịp. Ảnh: Internet

Theo phong tục trong những ngày Thanh minh truyền thống là lúc nhớ về cội nguồn, nhiều gia đình tổ chức tảo mộ, làm bánh trôi bánh chay. Ông bà ta xưa chọn Tiết Thanh Minh là ngày cắt cỏ trên mộ và đắp đất lên mộ (tảo mộ). Vì ngày này thời tiết chuyển sang ấm dần, mưa nhiều hơn, cây cỏ tốt hơn trùm lên mộ, có thể làm mộ sụt lở nên cần phải cắt cỏ, đắp thêm đất lên mộ.

Tục Tảo mộ

Theo thông lệ từ trước đến nay, cứ sau tháng Giêng là người ta đã lo việc đắp mộ cho những người quá cố. Trước Thanh minh một ngày, để đi cúng mộ người ta đã chuẩn bị một bộ tam sinh, giấy ngũ sắc, nhang, đèn, giấy tiền, vàng bạc, quần áo giấy... và các loại bánh trái, thức ăn, thức uống khác tùy sở thích của mỗi nhà. Bộ tam sinh dùng để tế trong các đại lễ ngày xưa là ba con vật: bò, heo, dê. Ngày nay tùy theo tập quán của mỗi địa phương và hoàn cảnh của mỗi gia đình để làm lễ.

Người tảo mộ thắp vài nén hương, đặt thêm bó hoa cho linh hồn người đã khuất. Ảnh: Internet

Người tảo mộ thắp vài nén hương, đặt thêm bó hoa cho linh hồn người đã khuất. Ảnh: Internet

Tảo mộ còn có ý nghĩa để thể hiện lòng hiếu kính, sự biết ơn của con cháu với ông bà, tổ tiên. Việc làm này cũng góp phần tạo nên sự đoàn kết, sum vầy trong gia đình, dòng tộc, nhắc nhở con cháu về đạo lý “chim có tổ, người có tông”.

Thăm viếng phần mộ đã trở thành một nét truyền thống, đặc trưng riêng của người Việt mỗi khi Tết đến. Bởi vậy, dù đi xa nhưng mỗi người dân Việt Nam đều dành thời gian trở về quê hương để thăm viếng những người đã khuất.

Bài liên quan
Vắc xin Hayat-Vax được Bộ Y tế phê duyệt cho nhu cầu phòng chống dịch Covid-19 khẩn
Vắc xin Hayat-Vax được Bộ Y tế phê duyệt cho nhu cầu phòng chống dịch Covid-19 khẩn
11/09/2021 Xã hội

Ngày 10/9, Bộ Y tế đã ra quyết định phê duyệt có điều kiện vắc xin Hayat-Vax cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch bệnh Covid-19.

Đại tướng Phùng Quang Thanh từ trần
Đại tướng Phùng Quang Thanh từ trần
11/09/2021 Xã hội

Theo Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ T.Ư, Đại tướng Phùng Quang Thanh, nguyên Bộ trưởng Quốc phòng, từ trần ở tuổi 72 tại nhà riêng sau thời gian lâm bệnh nặng.

Cái chết bí ẩn của 'Cô Dâu 8 Tuổi' 5 năm trước
Cái chết bí ẩn của 'Cô Dâu 8 Tuổi' 5 năm trước
11/09/2021 Xã hội

Khi đang ở đỉnh cao của sự nghiệp, diễn viên Pratyusha Banerjee - Anadi trong bộ phim Cô Dâu 8 tuổi - treo cổ tự tử khiến cả châu Á sốc nặng.

Xử phạt 'Giang Kim Cúc và các Cộng sự' vì đưa tin sai sự thật vụ bà ngoại rút ống thở cháu
Xử phạt 'Giang Kim Cúc và các Cộng sự' vì đưa tin sai sự thật vụ bà ngoại rút ống thở cháu
10/09/2021 Xã hội

Ngày 10/9, Chánh Thanh tra Sở TT&TT TP.HCM đã quyết định xử phạt hành chính fanpage "Giang Kim Cúc và các Cộng sự" vì đăng thông tin sai sự thật.

Không cần đo huyết áp cho tất cả người tiêm vắc xin Covid-19?
Không cần đo huyết áp cho tất cả người tiêm vắc xin Covid-19?
10/09/2021 Xã hội

Theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế, chỉ áp dụng đo huyết áp với một số trường hợp nhất định, thay vì tất cả người dân trước khi tiêm vắc xin Covid-19.

Hành trình tháo chạy 105 tầng lầu để thoát vụ khủng bố 11/9
Hành trình tháo chạy 105 tầng lầu để thoát vụ khủng bố 11/9
10/09/2021 Xã hội

Vụ khủng bố 11/9 tại Mỹ đã để lại nhiều nỗi ám ảnh cho Joe Dittmar, người đàn ông chứng kiến những người trong tòa nhà bị văng lên không một cách vô vọng.

Khoảng khắc ám ảnh 'người đàn ông rơi' trong vụ 11/9
Khoảng khắc ám ảnh 'người đàn ông rơi' trong vụ 11/9
10/09/2021 Xã hội

Người dân Mỹ bàng hoàng khi xem một đoạn video ghi lại cảnh một người đàn ông rơi xuống đất để thoát khỏi tòa nhà đang dần sụp đổ trong vụ khủng bố 11/9.

Những hình ảnh chưa từng công bố về vụ khủng bố 11/9
Những hình ảnh chưa từng công bố về vụ khủng bố 11/9
10/09/2021 Xã hội

Đã 20 năm sau vụ khủng bố 11/9 kinh hoàng, Mật vụ Mỹ lần đầu công bố những bức ảnh đau thương với những kí ức không bao giờ quên.

Người lao động ở tâm dịch Bình Dương đón 900 túi an sinh
Người lao động ở tâm dịch Bình Dương đón 900 túi an sinh
10/09/2021 Xã hội

Chuyến xe “Nghĩa tình sông Bé” do thanh niên và người dân Bình Phước thực hiện đã gửi 900 túi an sinh đến vùng dịch Bình Dương.

Ký ức kinh hoàng về vụ khủng bố 11/9 ở Mỹ
Ký ức kinh hoàng về vụ khủng bố 11/9 ở Mỹ
10/09/2021 Xã hội

Đã hơn 20 năm trôi qua nhưng các nạn nhân từng chứng kiện vụ khủng bố 11/9 ở Mỹ vẫn không thôi ám ảnh về những ký ức kinh hoàng ngày hôm đó.

Tổng thống Mỹ lệnh giải tài liệu mật vụ khủng bố 11/9
Tổng thống Mỹ lệnh giải tài liệu mật vụ khủng bố 11/9
10/09/2021 Xã hội

Ngày 3/9, Tổng thống Joe Biden ký lệnh thúc đẩy việc giải và công bố tài liệu mật vụ khủng bố 11/9 để đáp ứng nguyện của gia đình các nạn nhân.

Loạt ảnh gây ám ảnh mạnh về vụ khủng bố 11/9
Loạt ảnh gây ám ảnh mạnh về vụ khủng bố 11/9
10/09/2021 Xã hội

Vụ khủng bố 11/9 ở Mỹ cách đây 20 năm gây rúng động toàn cầu. Hàng giờ kinh hoàng đó được truyền tải phần nào qua những bức ảnh này.

'Tôi muốn để mọi người biết Giang Kim Cúc là người không đáng tin'
'Tôi muốn để mọi người biết Giang Kim Cúc là người không đáng tin'
09/09/2021 Xã hội

Chị ruột của gia L.V.T. cho hay, gia đình chỉ muốn đưa sự thật ra ánh sáng, để mọi người biết Giang Kim Cúc là một người không đáng tin.

Công văn kỷ luật y bác sĩ tự ý bỏ việc chỉ nhằm khuyến cáo
Công văn kỷ luật y bác sĩ tự ý bỏ việc chỉ nhằm khuyến cáo
09/09/2021 Xã hội

Trong họp báo chiều 9/9 tại TPHCM, Thứ trưởng Bộ Y tế đã thông tin cụ thể hơn về công văn kỷ luật y bác sĩ tự ý bỏ việc, được công bố ngày 4/9.

Hà Nội sẽ được hỗ trợ cấp giấy đi đường có mã QR Code
Hà Nội sẽ được hỗ trợ cấp giấy đi đường có mã QR Code
09/09/2021 Xã hội

Ngày 9/9, Đại diện Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - Bộ Công an cho biết giấy đi đường có mã QR Code sẽ được hỗ trợ cấp khi Hà Nội yêu cầu.

Chính quyền lên tiếng vụ ký nhận 1,5 triệu để được phát 15kg gạo
Chính quyền lên tiếng vụ ký nhận 1,5 triệu để được phát 15kg gạo
09/09/2021 Xã hội

Chính quyền địa phương cho biết, vụ việc dân phải ký nhận 1,5 triệu để được phát 15kg gạo là sơ xuất của tổ trưởng dân phố.

Phóng sự Ranh giới: Những thước phim chân thực đến ám ảnh về một cuộc chiến không tiếng súng
Phóng sự Ranh giới: Những thước phim chân thực đến ám ảnh về một cuộc chiến không tiếng súng
09/09/2021 Xã hội

Những hình ảnh khốc liệt về đại dịch đã chạm đến tận cùng cảm xúc của mỗi người. Qua những thước phim trong phóng sự Ranh giới, điều khiến người xem đau lòng nhất chính là không kịp nói lời tạm biệt.

Thông báo mới của Bộ Y tế về tiêm trộn vaccine Moderna và Pfizer
Thông báo mới của Bộ Y tế về tiêm trộn vaccine Moderna và Pfizer
09/09/2021 Xã hội

Tối 8/9, Hội đồng tư vấn chuyên môn về sử dụng vaccine của Bộ Y tế cho biết thông tin mới nhất về tiêm trộn vaccine từ AstraZeneca,Pfizer và Moderna sản xuất.

'Hiệp sĩ hàng không' bắn chết 4 tên không tặc máy bay Vietnam Airlines
'Hiệp sĩ hàng không' bắn chết 4 tên không tặc máy bay Vietnam Airlines
09/09/2021 Xã hội

Một mình ông Thoại bắn chết 4 tên không tặc máy bay Vietnam Airlines, bảo vệ an toàn cho hành khách và chuyến bay vào năm 1979.